07/09/2026
BATU KARANG BUAH PINGGANG: KECIL, TAPI SAKITNYA BOLEH BUAT ORANG BERGULING
Ada orang datang ke kecemasan bukan sekadar mengadu sakit.
Dia tak boleh duduk diam.
Sekejap berdiri.
Sekejap membongkok.
Sekejap baring.
Ada yang muntah, berpeluh dan betul-betul berguling menahan sakit.
Salah satu puncanya ialah renal colic.
Ia berlaku apabila batu dari buah pinggang masuk ke ureter, iaitu saluran sempit yang membawa air kencing dari buah pinggang ke pundi kencing.
Apabila batu tersangkut, ureter cuba mengecut kuat untuk menolaknya keluar. Tekanan dalam sistem urinari meningkat dan inilah yang menghasilkan kesakitan yang sangat kuat, biasanya datang berombak.
Sakit selalunya bermula di bahagian pinggang atau belakang sebelah, kemudian boleh menjalar ke bawah perut, celah paha atau kemaluan.
Kadangkala turut ada loya, muntah, rasa hendak kencing selalu atau darah dalam air kencing.
Batu karang bukan semuanya sama.
Yang paling biasa ialah batu calcium oxalate. Ia boleh berkait dengan air kencing yang terlalu pekat, pengambilan garam tinggi, faktor pemakanan dan keadaan metabolik tertentu.
Ada juga calcium phosphate stone, uric acid stone yang lebih mudah terbentuk dalam air kencing berasid, struvite stone yang boleh berkait dengan jangkitan saluran kencing tertentu, serta cystine stone yang lebih jarang dan biasanya berkaitan penyakit genetik.
Satu perkara penting ialah saiz batu.
Secara umum, semakin kecil batu, semakin besar peluang ia keluar sendiri.
Batu sekitar ≤4 mm mempunyai peluang yang tinggi untuk keluar secara spontan, walaupun ia mungkin mengambil masa beberapa hari hingga beberapa minggu.
Batu 4–6 mm masih boleh keluar sendiri, tetapi kebarangkaliannya semakin rendah dan prosesnya mungkin lebih lama.
Apabila batu semakin besar, terutama melebihi sekitar 6 mm, kemungkinan memerlukan bantuan prosedur menjadi lebih tinggi.
Tetapi jangan tengok saiz sahaja.
Lokasi batu, tahap sumbatan, fungsi buah pinggang, kehadiran jangkitan dan tahap kesakitan juga menentukan rawatan.
Untuk batu kecil tanpa komplikasi, rawatan biasanya melibatkan ubat tahan sakit, pengambilan cecair yang sesuai dan pemantauan. Dalam sesetengah kes, doktor mungkin memberikan ubat seperti alpha-blocker untuk membantu batu ureter tertentu keluar.
Jika batu tidak bergerak, terlalu besar atau menyebabkan komplikasi, rawatan mungkin memerlukan extracorporeal shock wave lithotripsy, ureteroscopy dengan laser atau prosedur lain oleh pakar urologi.
Namun ada satu situasi yang tidak boleh tunggu.
Batu yang menyumbat saluran + jangkitan boleh menjadi kecemasan perubatan.
Jika sakit batu karang datang bersama demam, menggigil, sangat lemah, muntah berterusan, tidak boleh kencing atau hanya mempunyai satu buah pinggang yang berfungsi, dapatkan rawatan segera.
Sebab batu sekecil beberapa milimeter pun boleh mencetuskan kesakitan luar biasa.
Bukan sebab batunya “tajam sangat”.
Tetapi kerana ia sedang cuba melalui satu saluran yang memang sangat sempit.
