25/06/2026
"Vroeger dacht ik vaak dat het door hem kwam. Dan gaf ik hem de schuld. Nu kan dat niet meer."
Ze keek me aan.
En vertelde over haar man, die een aantal jaren geleden overleed.
Hun relatie was niet makkelijk. Hij worstelde met alcohol. Er waren spanningen, frustraties en teleurstellingen. Zoals in veel relaties waren er dingen waar zij zich aan ergerde.
"Als hij weer op de bank hing, kon ik me daar zo boos over maken."
Ze zweeg even.
"En nu hang ik zelf ook regelmatig op de bank."
Ik wachtte.
"De dingen waar ik mee worstel zijn nog precies hetzelfde, ook nu hij er niet meer is."
Nog een stilte.
Langzaam werd zichtbaar wat haar echt raakte.
De ontdekking dat haar worstelingen niet waren verdwenen toen híj verdween.
—-
Na de sessie bleef ik eraan denken.
Omdat ik denk dat dit misschien wel één van de moeilijkste dingen is die we als mens te doen hebben: de moed vinden om nieuwsgierig te worden naar wat er óók in onszelf leeft.
Hoe gemakkelijk het is om te denken dat onze onrust, frustratie of leegte veroorzaakt wordt door iets buiten onszelf.
Door onze partner.
Door ons werk.
Door onze omstandigheden.
Alsof er ergens één oorzaak is die, wanneer die verdwijnt, alles oplost.
Maar vaak werkt het niet zo.
Want wat van binnen leeft, reist met ons mee.
Ook als de omstandigheden veranderen.
Ook als een relatie eindigt.
Ook als iemand overlijdt.
Soms wordt juist dán zichtbaar wat altijd al van onszelf was.
Niet als schuld.
Niet als verwijt.
Maar als iets dat pas zichtbaar wordt wanneer we echt durven kijken.
——
Wat mij ontroerde, was de eerlijkheid waarmee ze ernaar keek.
Geen behoefte om iemand aan te wijzen.
Geen poging om de verantwoordelijkheid buiten zichzelf te leggen.
Alleen de moed om in de spiegel te kijken en te zeggen: "Misschien ligt niet alles buiten mij."
—-
Even later zei ze zacht: “Als ik nog één keer de kans zou krijgen om hem te zien... dan zou ik dat anders doen."
Niet omdat alles ineens goed was.
Niet omdat de moeilijke dingen er niet waren.
Maar omdat verlies soms genadeloos helder maakt wat werkelijk belangrijk is.
Ineens zie je hoeveel energie er is gaan zitten in ergernis.
Hoe lang je hebt gewacht op verandering van de ander.
En hoe weinig je jezelf onderweg bent tegengekomen.
—-
Wat zou jij vandaag anders doen als je wist dat je niet eindeloos de tijd had?
Sommige inzichten komen pas na een groot verlies. Maar oooh, laten we hopen dat we niet hoeven te wachten tot het leven ons stilzet om eerlijk naar onszelf te kijken.
