Leoniek van der Maarel/Het Nieuwe Rouwen/Academie voor Verlies

06/09/2026

Ooit was ik de grieving widow. Wie had kunnen denken dat ik 31 jaar later in ons huis in spanje, in de schaduw zou zitten werken aan een uitbreiding van mijn opleidingsaanbod? Nu ook een opleiding voor mensen die (net als ik ooit) zelf een groot verlies meemaakten en daar nu ‘iets’ mee willen. Wil je meer weten? Stuur me een bericht. De opleiding start binnen een maand.

04/09/2026

Vandaag ligt er een taart op tafel. En vandaag ga ik naar het graf.

4 september. De sterfdag van mijn eerste man én de verjaardag van mijn huidige man. Elk jaar weer vallen die twee op één dag samen. Dit jaar is de sterfdag 31 jaar geleden.

Toen ik ruim 22 jaar geleden mijn huidige man ontmoette, en ik hoorde wanneer hij jarig was, voelde ik dat als een teken. Van mijn overleden man, ergens van 'boven'. Het mag. Dit is een goede man voor mij. Zo heb ik het toen gevoeld en zo voelt het nog steeds.

Maar het blijft vreemd: op één dag zowel het graf bezoeken als slingers ophangen. En eerlijk gezegd: de verjaardag heeft de afgelopen jaren steeds meer de overhand gekregen.

En tóch. Na 31 jaar loop ik nog altijd langs de klok van die ene dag.
Hij lag al een maand in het ziekenhuis, maar die dag, 4 september:
Om 11.30 uur zijn hartinfarct — ze lapten hem weer op.
Om 14.30 uur haalden ze vocht uit zijn buik.
Om 18.30 uur het advies dat ik iemand moest bellen, omdat hij het niet ging halen.
Om 23.30 uur voelde ik zijn energie door me heen gaan, iets wat ik toen nog helemaal niet begreep. En toen stierf hij.

Ik ben het niet vergeten.

En tegelijk denk ik: het is ongelooflijk in wat voor andere wereld ik nu leef, en hoe gelukkig ik ben. Met heel veel liefde en warmte kan ik zeggen: ik ben ex-weduwe, mijn eerste man is overleden en ik ben heel gelukkig getrouwd. Daar ben ik enorm dankbaar voor.

Dat is wat ik hier wil neerleggen: leven en dood kunnen gewoon naast elkaar bestaan. Op 4 september heel duidelijk in één dag, in één hart, aan één tafel. Het een hoeft het ander niet weg te duwen.

Welke datum heeft bij jou twee kanten? Een dag waarop verdriet en iets moois elkaar tegenkomen? Vertel het gerust hieronder, ik lees ze allemaal.

03/09/2026

"Zeg me niet wat ik moet doen, vraag me wat ik wil."

Iemand scheurde dat vanmorgen van de rouwkalender en stuurde me een berichtje. "Dit", schreef ze. "Dit is wat ik al maanden denk maar nooit hardop zeg, omdat ze het allemaal zo goed bedoelen".

Ik hoor het bijna wekelijks in mijn praktijk.

Je dierbare is dood en binnen een paar weken weet je omgeving precies wat je moet doen. Ga eens wandelen. Blijf niet zo alleen binnen zitten. Ruim haar kleren nou op, dat lucht op. Nee, gooi juist nog niks weg, daar krijg je later spijt van. Zoek professionele hulp. Of: geef het gewoon tijd, dat heelt alle wonden. Praat erover. Maar niet te veel, want dan blijf je erin hangen.

Alles goedbedoeld. En vrijwel alles tegenstrijdig.

En de rouwende? Die staat daar met een hoofd dat toch al niet werkt, en denkt: ik weet het zelf niet eens. Doe ik het verkeerd? Rouw ik wel goed?

Dat is precies wat ongevraagd advies doet. Het maakt iemand die al alle grond onder zijn voeten kwijt is, nóg onzekerder.

En nu mijn punt, en ik weet dat het schuurt: het grootste deel van dat advies gaat niet over de rouwende. Het gaat over degene die het geeft.

Want naast iemand zitten die volledig kapot is, en niets kunnen oplossen, niets kunnen verzachten, niets kunnen repareren — dat is bijna niet te verdragen. Een advies is dan een uitweg. Het geeft de gever het gevoel dat hij iets gedaan heeft. Dat hij er niet voor niets was.

En ja, ik weet het: het komt uit liefde. Mensen die zwijgen en niets zeggen doen ook pijn, dat hoor ik net zo vaak. En soms valt een tip precies goed. Maar dan was hij gevraagd. Dat is het verschil.

Wat rouwenden mij bijna zonder uitzondering vertellen over de mensen die het meest hebben gesteund, is dit: die deden helemaal niks. Die kwamen zitten. Die vroegen: wat wil jij vandaag? En als het antwoord "ik heb geen idee" was, dan was dat ook goed.

Nabijheid zonder oplossing. Dat is meestal het meest steunende dat er is. Ook al voelt het voor de gever als te weinig.

Ik ben nieuwsgierig: welk advies kreeg jij dat je juist niet hielp? En wat had je wél willen horen? Vertel het gerust hieronder. Ook als je hulpverlener bent en denkt: hm, dat heb ik zelf ook wel eens gezegd. Dat mag hier.

03/09/2026

01/09/2026

"Hij is nog niet toe aan rouwverwerken."

Ik hoor mensen dat regelmatig zeggen. En bijna altijd begrijp ik wat ermee bedoeld wordt. Iemand praat nog nauwelijks over het verlies, lijkt weinig te voelen, huilt niet, gaat vooral door of lijkt nog helemaal niet te beseffen wat er gebeurd is.
Maar betekent dat dat iemand nog niet aan het rouwverwerken is?
Nee. Rouwverwerken begint vanaf dag één.
Het begint niet pas op het moment dat iemand gaat huilen, over het verlies kan praten of ruimte voelt om de pijn toe te laten. Vanaf het moment dat het verlies werkelijkheid wordt, moeten lichaam en brein zich al verhouden tot iets wat niet meer is zoals het was.
Dat gebeurt ook als iemand in shock is. Ook wanneer iemand het verlies nog nauwelijks kan bevatten. En ook wanneer iemand ogenschijnlijk gewoon doorgaat, boodschappen doet, voor de kinderen zorgt en maandag weer achter zijn bureau zit.
Het systeem is allang bezig. Het probeert te begrijpen wat er is gebeurd, zoekt naar de werkelijkheid zoals die was en botst steeds opnieuw op de werkelijkheid zoals die nu is. Ondertussen probeert iemand te functioneren, zichzelf te beschermen, betekenis te geven en zich aan te passen aan wat voorgoed veranderd is.
Dat is óók rouwverwerken.
Wanneer we zeggen "hij is nog niet toe aan rouwverwerken", bedoelen we dus meestal iets anders. Misschien is iemand nog niet toe aan voelen, aan vertellen of aan bewust stilstaan bij wat het verlies betekent.
Zeg dát dan.
Want het maakt uit hoe je als hulpverlener naar dit proces kijkt. Als jij denkt dat de rouwverwerking nog moet beginnen, kun je ook het gevoel krijgen dat jij haar op gang moet brengen. Voor je het weet ga je zoeken naar emoties, gesprekken en tranen als bewijs dat iemand eindelijk 'aan het verwerken is'.
Terwijl je cliënt allang midden in dat proces zit.
En ja, ik hoor de tegenwerping al: "Maar we hebben het toch helemaal niet meer over rouw 'verwerken'? Rouw hoef je niet te verwerken, je moet het verweven."
Ik gebruik het woord verwerken juist bewust. Verwerken betekent namelijk niet dat iets afgerond, opgelost of weggemaakt wordt.
Hout wordt verwerkt tot een tafel en melk wordt verwerkt tot kaas. Verwerken betekent omvormen. Er is iets wat niet verdwijnt, maar wat een andere vorm krijgt.
Misschien is dat juist een heel passende manier om naar rouw te kijken. Het verlies verdwijnt niet. Je maakt het niet ongedaan en op een dag is het ook niet ineens 'verwerkt'. Je bent vanaf het eerste moment bezig je te verhouden tot een werkelijkheid die door dat verlies voorgoed veranderd is.
Dus misschien moeten we niet zo snel zeggen:
"Hij is nog niet toe aan rouwverwerken."
Maar onszelf een andere vraag stellen:
Hoe is deze persoon op dit moment zijn verlies aan het verwerken — ook als dat er heel anders uitziet dan ik verwacht?
Wat vind jij dat rouwverwerken is? En wat doe je met dat woord in je begeleiding — gebruik je het nog, of heb je het geschrapt? Ik ben echt nieuwsgierig, laat het gerust weten.

29/08/2026

Scrollen op Instagram vlak voor het slapen. Dat is mijn guilty pleasure. Blauw licht doet mij niks, ik val er alleen maar beter van in slaap (vaak met mijn telefoon in mijn hand).

En toen kwam er een nummer van Linkin Park voorbij. Ik ben verder echt geen fan, maar deze tekst kwam gewoon binnen:

"There are things we have but cannot keep."
"If a moment is all we are."
"In the kitchen, one more chair than you need."
"Just 'cause you can't see it, does not mean it is not there."

Dingen die je hebt maar niet kunt houden. Als een moment alles is wat we zijn. En dan die keuken, met één stoel te veel.

Dat beeld liet me niet meer los. Want zo is het toch? Niet de grote plechtige momenten waar het zo hard aankomt, maar de keukentafel. Het dekken van vier borden terwijl het er drie moeten zijn. De stoel die niemand meer durft te gebruiken, of juist de stoel die iemand een keer wél gebruikt en dan is het weer even helemaal mis.

En die laatste regel. Dat je iets niet kunt zien, betekent niet dat het er niet is. Dat is precies waar rouwenden mee worstelen als hun omgeving vindt dat het nu wel klaar moet zijn. Het is er nog. Het is alleen niet zichtbaar.

Soms doet een songtekst in vier regels wat wij in een heel gesprek zoeken. Ik gebruik muziek daarom graag in begeleiding, en ik verzamel die nummers in de Lutografie-playlist. Deze staat er nu ook in.
Volg jij de Lutografie-playlist al? Hier is de link:
Welk nummer kwam bij jou zo binnen na een verlies? Zet hem in de reacties, dan zet ik hem in de playlist.

27/08/2026

"Ik zie het gewoon gebeuren, en ik krijg er geen vinger achter."

Deze zin hoor ik in bijna elke intervisie en elke training. Een hulpverlener die zijn cliënt keer op keer in hetzelfde patroon ziet lopen. Die het benoemt, spiegelt, teruggeeft. En die daarna machteloos toekijkt hoe er niks verandert.

Zeker bij scheiding. Daar voelt de strijd zo hard en zo urgent, dat er geen millimeter ruimte lijkt te zijn voor wat eronder ligt.

Wat ik dan meestal vraag: wat als hij het niet wíl zien — of wat als hij het nog niet kán zien?

Dat is een wezenlijk verschil. In het eerste geval ga je harder werken. Meer confronteren, meer uitleggen, meer trekken. In het tweede geval ga je iets heel anders doen: je gaat zorgen dat het veilig genoeg wordt.

Want weerstand is zelden onwil. Weerstand is bescherming. Onder de vechtmodus ligt bijna altijd verlies — de postrelationele rouw om het leven dat je samen dacht te hebben, om het gezin, om wie je zelf was in die relatie. Zolang je vecht, hoef je dat niet te voelen. Dat is geen koppigheid. Dat is een systeem dat zijn werk doet.

De weg van onbewust naar bewust is dus geen weg waar jij iemand overheen sleept. Het is een weg die begaanbaar wordt zodra iemand zich veilig genoeg voelt om te kijken.

Bewustwording ontstaat pas in veiligheid. Niet ervoor.

Wat je daarmee kunt in je eigen praktijk: de volgende keer dat een begeleiding stokt, ga niet harder duwen. Stel jezelf eerst deze drie vragen.
– Wat zou mijn cliënt moeten voelen als hij dit wél zou zien?
– Kan hij dat hier, bij mij, in deze kamer aan?
– En zo niet: wat heeft hij van mij nodig voordat dat kan?

Negen van de tien keer zit de stagnatie niet in je cliënt. Die zit in de veiligheid die er nog niet is.

In de nieuwe podcastaflevering nemen Tineke Rodenburg en ik je mee in die hele weg van onbewust naar bewust: hoe je herkent waar iemand zit, wat weerstand je vertelt, en hoe je begeleidt zonder te trekken of te duwen. Luister hem terug via de link — en denk onderweg eens aan die ene cliënt waar je nu op vastloopt.


Je beluistert hem hier:

25/08/2026

Ons huis stond vorige maand te koop op Funda.

En toen vielen ze op de mat. Verhuisaanbiedingen. De ene na de andere.

Ik stond daar met die enveloppen in mijn hand en dacht: zit er ergens iemand die dagelijks Funda afstruint, adressen overschrijft en dan de wijk in gaat met een stapel folders?

Slim gevonden. Maar ik werd er moe van bij de gedachte alleen.

En eerlijk: ik vind marketing zelf ook best vermoeiend.

Dat is denk ik iets wat veel psychosociaal hulpverleners herkennen. Je bent opgeleid om gesprekken te voeren. Om af te stemmen, te luisteren, aan te sluiten bij de uniciteit van je cliënt. Niet om jezelf aan te prijzen. Er zat geen module 'zichtbaarheid' in je vakopleiding, net zomin als er waarschijnlijk een fatsoenlijke module verlies en rouw in zat.

En toch moet het. Want als niemand weet dat jij verliesbegeleiding doet, zit die weduwnaar straks bij iemand anders. Of nergens.

Maar stel je nu eens voor dat wij het deden zoals die verhuisbedrijven.

De overlijdensadvertenties in de krant nalopen. Adressen noteren. En dan, drie dagen na het overlijden, een envelop op de deurmat: 'Gecondoleerd met uw verlies. Voor rouwbegeleiding kunt u bij mij terecht.'

Daar wordt niemand blij van. Dat schuurt op een manier die niet meer goed te maken is.

En daar zit precies het punt. In ons vak maken timing en fijngevoeligheid het verschil. In de spreekkamer weten we dat. We wachten op het juiste moment om iets te benoemen. We voelen aan wanneer iemand er klaar voor is en wanneer nog niet.

Misschien mag diezelfde fijngevoeligheid ook gewoon in onze marketing zitten. Dat het geen folder op een deurmat is, maar iets dat er al staat op het moment dat iemand gaat zoeken.

Daar ben ik dan wel weer nieuwsgierig naar: hoe doen jullie dat?

Vind jij marketing ook vermoeiend? Of heb je iets gevonden waarop het wél bij je past? Ik hoor het graag — schrijf het gerust hieronder.

22/08/2026

'Mediation bij dwingende controle? Nee, geen goed idee,' aldus Sietske Dijkstra die met Marion Uitslag in gesprek was voor het Tijdschrift Conflicthantering (nr. 2, 2026).

Waarom niet:

• Dwingende controle is geen los incident, maar een structureel geweldspatroon — druk, dwang, controle en vrijheidsberoving aan de ene kant, chronische afhankelijkheid en angst aan de andere kant.

• Wie elke gebeurtenis als losstaand incident beoordeelt, mist het patroon. En dat is levensgevaarlijk.

• Mediation veronderstelt gelijkwaardigheid. Bij dwingende controle is die er niet: de angstige partner gaat pleasen om repercussies te voorkomen, de machtiger partij beheerst het gesprek, de scheve verhouding wordt versterkt.

• Onderzoek van De Ruiter en Van Pol laat zien dat mediators de effectiviteit van mediation bij conflictscheidingen significant overschatten.

Lees dit inspirerende artikel om meer achtergrond te krijgen.

Gezien de complexiteit van deze materie hebben Tineke Rodenburg begin dit jaar besloten dat alle SCHIPbehandelaren met licentie de MASIC volgen.

Gelukkig zijn er natuurlijk ook nog steeds gelijkwaardige relaties. Iedere relatie is hard werken, ooit las ik het boek 'Liefde is een werkwoord'. Zo waar!

Tijdens ons "Van Paniek naar Perspectief" op 8 oktober in Congrescentrum Domstad, gaan we in op hechting (in relaties), EFT, de Op Een Lijn Methode en de SCHIPaanpak, om stellen door deze onrustige en woelige wateren van de liefde, heen te loodsen. Meer informatie www.vanpanieknaarperspectief.nl

20/08/2026

Max doet zijn best. En het komt niet aan.

Dat is het hele fragment. Zestig seconden waarin een man toenadering zoekt tot zijn vrouw, maar zijn vrouw (Anne) er niks van wil weten.

Even vooraf: Anne en Max zijn de acteurs die je ook tijdens ons symposium gaat ontmoeten, dit is in scene gezet. Toen ik eerder een filmpje uploadde kwamen er zo veel onaardige reacties over dit stel.

Maar je herkent het misschien wel: als je het ziet ben je geneigd meteen partij te kiezen.

En dat partij kiezen is niet dom. Het is een beroepsrisico. Ook als professional voel je in zo'n scène iets opkomen: sympathie voor de een, irritatie over de ander. Precies daar wordt het interessant, want daar zit de valkuil van veel scheidingsbegeleiding: je gaat mee in wie het 'goed' doet en wie niet.

Wat er werkelijk gebeurt:

• Max zoekt nabijheid op de enige manier die hij kent

• Anne kan die vorm van nabijheid op dit moment niet ontvangen

• Beiden concluderen: de ander wil niet

• En daaronder ligt geen conflict, maar een hechtingsbreuk — met verlies en rouw.

Dat is niet van dat ene moment op de bank, dat speelt al langer.

Dat willen we in onze begeleiding onderzoeken. Het is een vaardigheid. Geen gevoel, geen intuïtie, maar iets wat je kunt leren zien en waar je iets mee kunt doen.

We hebben dit relatieverhaal opgenomen met Anne & Max. Op het symposium Van Paniek naar Perspectief spelen zij het doorlopend, en aan de hand van hún verhaal zie je drie routes langskomen: Emotionally Focused Therapy, de Op-één-lijn-methode en de SCHIPaanpak als rouwproces. Zodat je na die dag weet hoe je een stel van paniek naar perspectief begeleidt — samen verder, of als goed gescheiden stel.

8 oktober 2026, Utrecht. Accreditatie aangevraagd bij onder meer SKJ, MfN, vFAS en Registerplein.

https:www.vanpanieknaarperspectief.nl

Het filmpje en de aanmeldlink zet ik in de eerste reactie. Kijk het en let vooral op je eigen reactie op Max — die zegt meer over je werk dan je denkt.


@ @tineke_rodenburg