05/05/2026
Samen met een groep bevlogen register ritueelbegeleiders (RR) besteden we deze week aandacht aan de kleine uitvaart. Want hoewel bij grote uitvaartorganisaties de gedachte leeft dat er bij een uitvaart in kleine kring geen behoefte is aan een ritueelbegeleider, willen wij met onze ervaringsverhalen laten zien wat juist daarin onze meerwaarde is.
Hoe geef je vorm aan een afscheid in kleine kring van 5 tot 20 naaste familieleden en vrienden? Je gaat misschien geen levensverhaal vertellen — dat kent iedereen al — maar wat dan wel? Kleine, persoonlijke herinneringen delen? Als je dat laat ontstaan op het moment zelf, kunnen mensen zich oncomfortabel voelen. Het kan onhandig of gemaakt aanvoelen om iets te zeggen. Niet iedereen kan dat.
Een ritueelbegeleider bedenkt samen met de naasten een vorm die past bij dit kleine afscheid. Wat hebben zij nodig om goed afscheid te kunnen nemen? Wat leeft er in de onderstroom? Juist in een klein gezelschap zijn er dingen mogelijk die in een grote setting niet kunnen. Meer beweging, interactie, en ook rituelen die de essentie van deze ene dierbare persoon vatten.
Een verhaal uit mijn praktijk:
Vorig jaar werd ik gevraagd om het afscheid van een 88-jarige dame te begeleiden. Haar wens was dat dit in haar eigen woonkamer zou plaatsvinden, omringd door al haar familieleden. Maar niet iedereen kon daarbij aanwezig zijn. Voor deze mevrouw was Moeder Maria een belangrijke inspiratiebron, een voorbeeld van vrouw-zijn, compassie en zorgzaamheid. Ze had meerdere Maria-beeldjes in huis. Er zou zeker een Onze Vader en Weesgegroet gebeden worden, maar de dochter zou daar wel iets meer mee willen doen, maar wist niet goed wat.
Ik stelde voor om het Mariabeeld een prominente plek te geven, met aan haar voeten papieren blaadjes in de vorm van tranen. Tijdens de inloop konden familieleden op deze blaadjes woorden schrijven die uitdrukten wat zij in hun moeder, oma, zus en tante waardeerden. Degenen die er niet bij konden zijn, hadden hun woorden vooraf aan mij doorgegeven; ik schreef ze op de blaadjes.
In het begin van de bijeenkomst gaf ik in mijn openingswoord de sfeer van haar leven weer en de intentie van dit samenzijn. Vervolgens haalde de dochter aan de hand van foto’s in bepaalde thema’s herinneringen op aan moeders leven. In mijn slotgedachte gebruikte ik de vier seizoenen als metafoor voor haar leven, met de bloem als haar symbool.
De blaadjes met de losse woorden werden één voor één voorgelezen en op een canvas geplakt. Waar de losse blaadjes de vorm van tranen hadden, vormen ze samen de vorm van een bloem. Een fragment van de woorden die ik hierbij uitsprak:
“Voor ons ligt nu een bloem, gevormd uit alle woorden die jullie hebben gegeven. Ieder blaadje draagt een herinnering, een gevoel, een kenmerk van jullie moeder, oma, zus en tante. Op zichzelf zijn het kleine stukjes, maar samen vormen ze één geheel – net zoals haar leven uit vele momenten bestond, en net zoals ieder van jullie een deel van haar in zich meedraagt.
De bloem die hier is ontstaan, laat zien dat liefde en herinnering niet verdwijnen. Ze veranderen van vorm, ze voegen zich samen, en zo bloeit zij door in jullie harten.
Moge deze bloem een symbool zijn van verbondenheid: van tranen die samenkomen, en van de schoonheid die ontstaat wanneer herinneringen elkaar raken.”
Hoe denk jij over 'de kleine uitvaart'?
Ik ben heel nieuwsgierig naar jouw gedachten over een afscheid in kleine kring:
Wat zou voor jou onmisbaar zijn in een afscheid in kleine kring?
Als er geen ritueel is, wat blijft er dan eigenlijk over van een afscheid?
