24/08/2026
De Lepeltheorie
Het verhaal van de lepels (en de hoge prijs van 'lepels lenen') 🥄
In 2003 zat een Amerikaanse schrijfster, Christine Miserandino, in een eetcafé met haar beste vriendin. Christine leefde al jaren met Lupus, een slopende auto-immuunziekte. Haar vriendin keek haar aan en stelde uit het niets een vraag die veel dieper ging dan normaal: "Hoe voelt het nu echt om te leven met een chronische aandoening? Wat is het verschil tussen jouw leven en dat van mij?"
Christine wilde niet aankomen met ingewikkelde medische termen over ontstekingen of vermoeidheid. Ze keek rond op tafel, verzamelde alle lepels van de omliggende tafeltjes en duwde er twaalf in de handen van haar vriendin.
"Dit is jouw totale energievoorraad voor vandaag," legde Christine uit. "Als je gezond bent, heb je een schijnbaar oneindige stapel lepels. Je staat op, doucht, gaat naar je werk, doet boodschappen en plant nog een avondje uit zonder er bij na te denken. Maar als je ziek bent, of als je zenuwstelsel door trauma continu op scherp staat, begint elke dag met een heel beperkt aantal lepels."
Christine liet haar vriendin haar normale dagritme opnoemen. Maar bij elke alledaagse stap die normaal op de automatische piloot gaat, opstaan, douchen, kleding uitzoeken, ontbijt maken, pakte Christine meedogenloos een lepel terug. Omdat dat voor iemand met een chronische aandoening of (C)PTSS geen vanzelfsprekendheden zijn, maar bewuste keuzes die kostbare energie vreten.
Nog voor de lunch keek haar vriendin naar haar lege handen. Ineens snapte de vriendin het. De dag was pas op de helft, maar de reserves waren compleet op.
Het essay dat Christine hierover schreef, "The Spoon Theory" (De lepel theorie) ging binnen de kortste keren de hele wereld over. Wereldwijd noemen mensen met chronische pijn, uitputting, neurodivergentie of (C)PTSS zichzelf ondertussen ook regelmatig "Spoonies".
WAAROM BIJVOORBEELD EEN (C)PTSS BREIN AL OP EEN ACHTERSTAND BEGINT.
Wat veel mensen in de buitenwereld niet begrijpen, is dat een overprikkeld zenuwstelsel al een paar lepels inlevert voordat de dag überhaupt is begonnen. Een nacht vol herbelevingen, een lijf dat continu in de 'vecht-of-vluchtstand' staat, of een hoofd dat op volle toeren draait om de omgeving te scannen op veiligheid... dat kost al 3 of 4 lepels terwijl je nog in bed ligt.
Je begint jouw dag dus niet aan de startlijn met 12 lepels, maar al met een achterstand.
DE VALKUIL VAN DE 'GELEENDE LEPEL (EN HET BLIK ADRENALINE)
En hier zit de grootste valkuil waar velen van ons dagelijks intrappen. We saboteren onszelf.
Want wat doe je als je lepels halverwege de middag of 's avonds laat op zijn, maar je hoofd wil nog zoveel? Of als de 'moetjes' van het huishouden, de instanties of de zorg voor anderen simpelweg niet stoppen?
- We negeren regelmatig de duidelijke signalen van ons eigen lichaam.
- We trekken een blik adrenaline open (alsof deze te koop is) om de emotionele of fysieke pijn niet te voelen.
- We 'lenen' alvast de lepels van morgen.
Je kunt jezelf en je omgeving best een paar uur, of zelfs een paar dagen, voor de gek houden door stug door te gaan op wilskracht. Maar de wetten van een overbelast zenuwstelsel zijn meedogenloos.
Geleende lepels zijn niet gratis. Je betaalt ze de dagen erna genadeloos hard terug met rente. In de vorm van bijvoorbeeld een crash, extreme prikkelbaarheid, een dichte mist in je hoofd of een lichaam dat zegt: en nu stop ik er mee.
De Lepel theorie is daarom niet alleen een prachtige, visuele manier om aan je partner, familie of vrienden uit te leggen waarom je 'nee' moet zeggen.
Het is vooral een spiegel voor jezelf. Een zachte herinnering om op tijd te stoppen met rood staan op je eigen energierekening!
Liefs,
KruidenRoosje 🌸🍃
