28/05/2026
Als een mens overleden is. Wanneer is diens lichaam nog mens en wanneer materie? We bogen ons erover op het symposium van de Funeraire Academie ‘Het dode lichaam’. Is het alleen maar een taalspel of is leidend waarvoor je het lichaam ‘gebruikt’ (bv. onderzoek, onderwijs, tentoonstellen, begraven of cremeren)? Wanneer verliest een lichaam de persoonlijkheid?
Een antwoord is nog niet zo snel gegeven. In het anatomisch mortuarium ligt dat anders dan in het atelier voor askunst.
Ik miste zelf in onze zoektoch naar een antwoord de aanwezigheid van de ziel. Want een mens is meer dan een lichaam. Volgens mijn opvatting is het lichaam zelf geen mens meer nadat de ziel het heeft verlaten. Het verwijst nog naar de mens die wij kennen, we associëren het ermee. Het is als een waardevol huis waarin iemand levenslang heeft gewoond. Een kostbaar omhulsel, dat nooit een object kan worden zoals een stoel, een vaas of een auto. Totdat er niemand meer om het lichaam heen is die de waarde ervan ervaart. Maar of dat moment er ooit komt, is nog maar de vraag. Zeker als een lichaam nog herkenbaar is als mens. Dan zien we toch een soortgenoot! Ik stond vandaag aan een snijtafel een geprepareerd lichaam te bekijken. Met mijn eigen (gehandschoende) handen mocht ik er aan zitten, net als een eerstejaarsstudent kijkend, voelend en ontdekkend. Dit lichaam was een onderwijsobject, ooit van een individu geweest die had gewenst daar te mogen liggen.
Een interessante dag met ervaringen voor het leven. Waar wel wat diepgang ontbrak, omdat vooral de ratio sprak. Maar genoeg om over na te denken, te ervaren en te voelen.
Funeraire Academie symposium dode lichaam mens en materie 28 mei amsterdam Roelof-Jan Oostra Yvon van der Pijl Brenda Matthijssen mortuarium rondleiding
