30/04/2025
२०४६ सालको आन्दोलन र तथाकथित मण्डले
'आन्दोलन' शब्द नै हिंसक हुन्छ । यसलाई शान्तिपूर्ण भन्न खोजिए पनि प्राय शान्तिपूर्ण हुन सक्दैनन् । वा भनौं शान्तिपूर्ण आन्दोलनमा माग पुरा हुने सम्भावना न्यून हुने हुँदा पनि यसलाई अवलम्बन गर्न धेरैले चाहदैनन् ।
नेपालमा पनि समय समयमा धेरैले आन्दोलनहरु भए । धेरैजसा आन्दोलनहरुमा आन्दोलन पक्षधरको नै मृत्यु बढी हुने गर्दछ । तर २०४६-४७ को आन्दोलनमा भने प्रहरी तथा पंचायत समर्थकको रुपमा रहेका, जसलाई त्यसबेल मण्डलेका रुपमा चिनाइएका थिए, पनि हताहत भए । जसरी आन्दोलन दवाउने निहुँमा सर्वसाधारण माथि प्रहरीको अत्यधिक दमन देखिन्थ्यो । त्यसरी नै आन्दोलनकारीहरु पनि हिंसक बनेका थिए । कतिपय प्रहरीको मृत्यु आन्दोलनकारीको कुटाइबाट भयो भने कतिपय मण्डले भनिएकाहरुको पनि मृत्यु भयो ।
कुनै कुनै मण्डले आरोपितहरुलाई सडक छेउमा खम्बाहरुमा बाँधिएका हुन्थे । जसले भेट्यो उसैले लात्ती, घुस्साले हान्थे । निकै दयनीय लाग्थ्यो तिनिहरुको अवस्था । पोखरामा पनि एक चिरपरिचित यसरी नै बाँधिएको देखेको थिएँ । त्यो समयको माहौल नै त्यस्तै थियो । तसर्थ कसको पक्ष लिनु भन्दा पनि समयको माग कस्तो थियो भन्ने नै महत्वपूर्ण भएको थियो ।
यहाँ तस्विरमा देखिएको एक शंकास्पद मण्डले (वा प्रहरी) कालीमाटी चौकमा रहेको महेन्द्रको सालिकमा बाँधिएका छन् । शायद कतिको घुस्सा, मुक्का पनि खाए होलान् । यसरी नै बाँधिएको अवस्थामा राति दुई बजे यी व्यक्तिको निधन भएको भन्ने जानकारी पाएको थिएँ ।
यस आन्दोलनमा आन्दोलनकारीको कुटाइबाट केही प्रहरीको पनि निधन भएको थियो ।