03/09/2026
गौरासप्तमीको धार्मिक महत्व।
आज २०८३ भाद्र १८ गते बिहिबार भाद्रकृष्ण सप्तमी ,गौरासप्तमी अथवा गौरी सप्तमी हो।
आजको दिन माता पार्वतीको "गौरा रूप" को पूजा गरिन्छ। नेपालमा विशेष गरेर तराई-मिथिलामा यो पर्व ठूलो रूपमा मनाइन्छ।
गौरी आगमन: शास्त्र अनुसार आजकै दिन माता पार्वती माइती आउनुहुन्छ। त्यसैले "गौरा आउने दिन" भनिन्छ।
दाम्पत्य सुख: शिव-पार्वतीको मिलनको प्रतीक। श्रीमान-श्रीमतीको सम्बन्ध बलियो बनाउन यो व्रत गरिन्छ। शिव पुराण
सन्तान र सौभाग्य: कन्याहरूले राम्रो वर पाउन र विवाहित महिलाले अखंड सौभाग्य पाउन यो पूजा गर्छन्। देवीभागवत
१: शिव पुराण - रुद्रसंहिता
भाद्रकृष्णे तु सप्तम्यां गौरी प्रादुर्भवत् स्वयम्।
तस्यां पूजां प्रकुर्वीत दाम्पत्यसौख्यहेतवे॥
अर्थ:
भाद्र कृष्ण सप्तमीका दिन माता गौरी स्वयं प्रकट हुनुभएको थियो। त्यस दिन पूजा गरेमा हुन्छ।
२: देवीभागवत पुराण
सप्तम्यां भाद्रपदे कृष्णे गौरीपूजा विधीयते।
कन्याभिः सुवासिनीभिश्च पत्युः दीर्घायुषे कृते॥
अर्थ:
भाद्र कृष्ण सप्तमीमा कन्या र विवाहित महिलाहरूले राम्रो पति र पतिको दिर्घायुको लागि गौरी पूजा गर्छन्।
३: निर्णयसिन्धु
गौरासप्तमी व्रतं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्।
गौरीपूजनमात्रेण कोटिजन्माघनाशनम्॥अर्थ:
गौरासप्तमी व्रत धेरै पुण्यदायी छ र सबै पाप नाश गर्छ। गौरीको पूजा मात्रै गर्दा पनि नाश हुन्छ।
शास्त्रको अन्तिम वचन:
यद् ददाति प्रियं भर्तुः तद् गृह्णाति गौरी स्वयम्।
सा ददाति सौभाग्यं यावच्चंद्रदिवाकरौ॥
अर्थ:
जसले पतिको मन पर्ने वस्तु गौरीलाई चढाउँछ, गौरी स्वयंले ग्रहण गरेर फल दिनुहुन्छ।
पूजाविधी - शास्त्र अनुसार छोटो विधी
प्रमाण: व्रतराज
स्नान-संकल्प: बिहान स्नान गरेर भनेर संकल्प
मूर्ति स्थापना: माटो वा धातुको गौरीको मूर्ति स्थापना गरेर सिन्दुर, चुरा, साडी चढाउने
पूजा मन्त्र:
या देवी सर्वभूतेषु गौरीरूपेण संस्थिता।
नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥
अर्थ: सबै प्राणीमा गौरी रूपमा रहनुभएकी देवीलाई बारम्बार नमस्कार।
भोग: खिर, फल, मिठाई। गहना र सुहागका सामान चढाउने
कथा श्रवण: गौरीको कथा सुनेर व्रत बस्ने र
आजको दिन महिलाहरूले १६ श्रृंगार गर्ने परम्परा छ।
गौरासप्तमी र त्रिवेणी स्नानको संयोग
आजकै दिन पनि परेको छ। त्यसैले:
प्रमाण: पशुपति महात्म्य
सप्तम्यां गौरीपूजां च त्रिवेणीस्नानमेव च।
यः करोति स गच्छेत् गौरीलोकं न संशयः॥
नेपाली अर्थ:
जसले सप्तमीमा दुवै गर्छ, त्यो निस्सन्देह गौरीलोक जान्छ।
आज त्रिवेणीमा स्नान गरेर गौरी पूजा गरे अनुसार फल मिल्ने छ।
आज माता गौरी सबैको घरमा सुख, शान्ति र सौभाग्य लिएर आउनुहोस।
जसको घर उजाड छ, जसले दुःख पाएका छन् - माता गौरीले सबैलाई शक्ति र सान्त्वना दिनुहोस।
पं सरोज अधिकारी Saroj Adhikari / सराेज अधिकारी Saroj Adhikari
