Public Health For All

04/06/2026

DoHS Annual Report 81/82

27/05/2026

कार्य विभाजन नियमावली २०८३ बमोजिम स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयको जिम्मेवारीहरू निम्नुअनुसार रहेका छन्:

१. स्वास्थ्य तथा पोषण सम्बन्धी नीति, कानून र मापदण्ड।
२. राष्ट्रिय स्तरमा प्रवद्र्धनात्मक, प्रतिकारात्मक, उपचारात्मक, पुनस्र्थापनात्मक र निवारण सम्बन्धी स्वास्थ्य नीति, कानून र मापदण्ड।
३. स्वास्थ्य सम्बन्धी प्राज्ञिक, व्यावसायिक र पेशागत संघ संस्था सम्बन्धी नीति, कानून र मापदण्ड।
४. राष्ट्रिय तथा केन्द्रीय अस्पताल, स्वास्थ्य प्रतिष्ठानहरूको स्थापना, सञ्चालन र नियमन।
५. नर्सिङ होम लगायतका स्वास्थ्य संस्था स्थापना तथा सञ्चालन सम्बन्धी नीति, कानून, मापदण्ड र नियमन।
६. अस्पताल एवम् स्वास्थ्य संस्थाको प्रत्यायन।
७. विशिष्ट सेवा प्रदायक अस्पताल सम्बन्धी नीति, कानून, मापदण्ड र नियमन।
८. औषधि, स्वास्थ्य सामग्री तथा स्वास्थ्य प्रविधिको उत्पादन र विकास, सञ्चय, बिक्री वितरण, अन्तिम विसर्जन सम्बन्धी गुणस्तर, मापदण्ड र नियमन।
९. आयुर्वेदिक, युनानी, आम्ची, होमियोप्याथिक, प्राकृतिक चिकित्सा लगायतका परम्परागत स्वास्थ्य उपचार सेवा सम्बन्धी नीति, कानून र मापदण्ड।
१०. सर्ने र नसर्ने रोग रोकथाम तथा नियन्त्रण सम्बन्धी नीति तथा मापदण्ड।
११. अन्तर्राष्ट्रिय स्वास्थ्य नियमन।
१२. स्वास्थ्य बीमा तथा सामाजिक स्वास्थ्य सुरक्षा।
१३. स्वास्थ्य तथा जनसंख्या क्षेत्रको मानव स्रोत विकास र व्यवस्थापन।
१४. स्वास्थ्य सेवा तथा वस्तुको शुल्क सम्बन्धी नीति, कानून, मापदण्ड र नियमन।
१५. औषधि निगरानी र नियमन।
१६. औषधि खरिद तथा आपूर्ति व्यवस्था सम्बन्धी नीति, कानून, मापदण्ड र नियमन।
१७. अति आवश्यक स्वास्थ्य सामग्री (खोप र परिवार नियोजनका साधन) आपूर्ति तथा व्यवस्थापन।
१८. स्वास्थ्य विज्ञान सम्बन्धी अध्ययन र अनुसन्धान सम्बन्धी मापदण्ड।
१९. जडीबुटी, जान्तव र खनिज (हर्बल, एनिमल र मिनरल) को औषधीय अनुसन्धान।
२०. स्वास्थ्य सूचना प्रणाली व्यवस्थापन र स्वास्थ्य लेखा पद्धति।
२१. राष्ट्रिय एवम् अन्तर्राष्ट्रिय चासोका जनस्वास्थ्य समस्याको निगरानी।
२२. आधारभूत स्वास्थ्य सेवा र क्षेत्रको मापदण्ड।
२३. विभिन्न तहमा आवश्यक पर्ने स्वास्थ्य सेवाको राष्ट्रिय प्रोटोकल।
२४. राष्ट्रिय रिफरेन्स प्रयोगशाला र परीक्षण केन्द्रको स्थापना, सञ्चालन र नियमन।
२५. स्वास्थ्य पर्यटन प्रवद्र्धन सम्बन्धी समन्वय।
२६. जनस्वास्थ्य सम्बन्धी आपतकालीन अवस्था, स्वास्थ्य क्षेत्रमा विपद् र महामारी व्यवस्थापन।
२७. आपतकालीन अवस्थाका लागि औषधि तथा औषधिजन्य सामग्रीको मौज्दात (बफर स्टक) व्यवस्थापन।
२८. आकस्मिक स्वास्थ्य सेवा प्रवाह तथा रिफरल पद्धतिको विकास।
२९. जनसंख्या, बसाइसराइ, परिवार नियोजन, मातृशिशु कल्याण, प्रजनन स्वास्थ्य सम्बन्धी राष्ट्रिय नीति, कानून र मापदण्ड।
३०. राष्ट्रिय स्तरमा जनसंख्या सम्बन्धी अध्ययन, अनुसन्धान एवम् प्रक्षेपण सूचना प्रणाली।
३१. बसाइसराइ सर्वेक्षण तथा स्थिति विश्लेषण।
३२. सरसफाइ तथा स्वच्छता सम्बन्धी नीति, कानून, मापदण्ड तथा कार्यक्रमहरू।
३३. खाद्य स्वच्छता सम्बन्धी नीति, कानून, मापदण्ड र नियमन।
३४. खाद्य क्वारेन्टाइन, खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण सम्बन्धी कार्यहरू।
३५. मन्त्रालय सम्बन्धी राष्ट्रिय अन्तर्राष्ट्रिय संघसंस्थासँग सन्धि, सम्झौता, सम्पर्क र समन्वय।
३६. मन्त्रालय सम्बन्धी सार्वजनिक संस्थान, प्राधिकरण, समिति, प्रतिष्ठान, कम्पनी आदिको सञ्चालन र नियमन।
३७. नेपाल स्वास्थ्य सेवाको सञ्चालन।

20/05/2026

स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालय अन्तर्गत अब ४ वटा विभाग
1. स्वास्थ्य सेवा विभाग (DoHS)
2. आयुर्वेद तथा वैकल्पिक चिकित्सा विभाग (DoAA)
3. औषधि व्यवस्था विभाग (DoDA)
4. खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभाग (DoFTQC)

10/05/2026

Health Management Information System (HMIS) Guideline 2082!

https://hmis.gov.np/posts/single/health-management-information-system-hmis-guideline-2082

28/01/2026

निपा भाइरस (Nipah Virus) एक गम्भीर र खतरनाक भाइरस हो, जसले जनावरबाट मानिसमा र मानिसबाट मानिसमा रोग सार्न सक्छ। यसको मृत्युदर उच्च हुने भएकाले यसबारे सचेत रहनु अत्यन्त आवश्यक छ।
​तपाईंको जानकारी र सुरक्षाका लागि निपा भाइरस सम्बन्धी केही महत्त्वपूर्ण तथ्यहरू तल दिइएका छन्:

​१. यो कसरी सर्छ?
​निपा भाइरस मुख्यतया 'फ्रुट ब्याट' (फलफूल खाने चमेरो) बाट सर्ने गर्दछ। यसका संक्रमणका मुख्य माध्यमहरू यस प्रकार छन्:
​संक्रमित फलफूल: चमेरोले टोकेका वा जुठो हालेका फलफूल (विशेषगरी अम्बा, लिची, खजूर) खाँदा।
​जनावरको सम्पर्क: संक्रमित सुँगुर वा अन्य जनावरको र्‍याल र पिसाबको सम्पर्कमा आउँदा।
​मानिसबाट मानिसमा: संक्रमित व्यक्तिको थुक, सिंगान वा रगतको प्रत्यक्ष सम्पर्कमा आउँदा (विशेषगरी बिरामीको हेरचाह गर्ने कुरुवा वा स्वास्थ्यकर्मीमा सर्ने जोखिम हुन्छ)।

​२. मुख्य लक्षणहरू
​संक्रमण भएको ५ देखि १४ दिनभित्र लक्षणहरू देखिन थाल्छन्:
​अत्यधिक ज्वरो आउने र टाउको दुख्ने।
​खोकी लाग्ने र श्वासप्रश्वासमा कठिनाइ हुने।
​मांसपेशी दुख्ने र निकै थकाइ महसुस हुने।
​गम्भीर अवस्थामा मस्तिष्क सुन्निने (Encephalitis), जसले गर्दा मानसिक अलमल हुने, छारे रोग जस्तै काँप्ने वा बिरामी कोमामा जाने हुन सक्छ।

​३. बच्ने उपायहरू (बचावट)
​अहिलेसम्म यो भाइरस विरुद्ध कुनै निश्चित खोप वा औषधि बनिसकेको छैन, त्यसैले सावधानी नै सबैभन्दा ठूलो उपचार हो:
​फलफूल सफा गरेर मात्र खाने: भुईँमा झरेका वा चरा-चमेरोले टोकेका जस्ता देखिने फलफूल कहिल्यै नखानुहोस्। फलफूल खानुअघि राम्ररी पखाल्नुहोस्।
​हात धुने बानी: साबुन पानीले नियमित रूपमा हात धुने गर्नुहोस्।
​जनावरबाट टाढै रहने: बिरामी देखिएका सुँगुर वा अन्य जनावरहरूको नजिक नजानुहोस्।
​बिरामीको हेरचाहमा सावधानी: यदि कोही व्यक्ति संक्रमित छ भने उनीहरूलाई छुँदा मास्क, पन्जा र सुरक्षाका सामग्री प्रयोग गर्नुहोस्।

​४. के गर्ने यदि लक्षण देखिएमा?
​यदि तपाईं वा तपाईंको वरपर कसैमा यस्ता लक्षणहरू देखिएका छन् र उनीहरू चमेरो वा संक्रमित क्षेत्रको सम्पर्कमा आएका छन् भने:
१. तुरुन्त नजिकैको अस्पतालमा सम्पर्क गर्नुहोस्।
२. बिरामीलाई अलग्गै (Isolation) राख्नुहोस्।
३. स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह बिना जथाभावी औषधि सेवन नगर्नुहोस्।
​सचेत रहनुहोस्: निपा भाइरसको संक्रमण दर कम भए पनि यसको जोखिम धेरै छ। सरसफाइमा ध्यान दिएर र खानपानमा सतर्कता अपनाएर हामी यसबाट बच्न सक्छौँ।

28/12/2025

Iceberg Phenomenon of Disease

Iceberg phenomenon of disease refers to the situation where the visible cases represent only a small fraction of the total number of cases, while a large number remain hidden in the community.

The Iceberg Phenomenon of Disease explains that in a community, the visible cases of a disease are only a small part of the total disease burden, just like the tip of an iceberg seen above water.

🧊 Concept
Tip of the iceberg (Visible part):
Diagnosed cases
Clinically apparent cases
Severe or hospitalized cases
Submerged part (Hidden part):
Subclinical cases
Undiagnosed cases
Mild or asymptomatic cases
Carrier states
Early or latent cases
👉 The hidden part is much larger than the visible part.

📌 Why it occurs
Many diseases have:
Long incubation periods
Mild or no symptoms
Poor access to health services
Lack of screening or awareness

🦠 Examples
Hypertension
Diabetes mellitus
Tuberculosis
Hepatitis
HIV/AIDS
Mental health disorders
COVID-19 (asymptomatic cases)

🎯 Public Health Importance
Helps understand the true magnitude of disease
Emphasizes need for:
Screening programs
Early diagnosis
Preventive measures
Guides health policy and planning

26/12/2025