Polskie Towarzystwo Bólów Głowy

27/08/2026

Czy migrenę opisywano już 3000 lat temu? W czasopiśmie „Headache” ukazała się interesująca analiza starożytnych tekstów medycznych z Mezopotamii, w której autorzy ocenili, czy opisy bólów głowy zapisane pismem klinowym odpowiadają współczesnym kryteriom migreny bez aury według ICHD-3.

📚 Autorzy przeanalizowali 37 akadyjskich tekstów medycznych pochodzących głównie z II i I tysiąclecia p.n.e. Poszczególne opisy oceniano pod kątem obecności cech odpowiadających kryteriom ICHD-3 dotyczącym czasu trwania bólu, jego charakterystyki oraz objawów towarzyszących.

W starożytnych opisach bardzo często pojawiały się cechy dobrze znane ze współczesnego obrazu migreny. Ból w okolicy skroniowej opisano w 34 z 37 tekstów, pulsujący lub tętniący charakter bólu w 20, a jednoznacznie jednostronną lokalizację w 10. Opisy typowych objawów towarzyszących migrenie, m.in. nudności, nadwrażliwości na światło i dźwięki, obecne były aż w 57% tekstów!
Cztery teksty zawierały opisy odpowiadające jednocześnie wszystkim analizowanym elementom B+C+D kryteriów ICHD-3 dla migreny bez aury, a kolejnych 11 spełniało kluczowe kryteria dotyczące charakterystyki bólu i objawów towarzyszących. Po uwzględnieniu opisów częściowo odpowiadających tym kryteriom autorzy zidentyfikowali łącznie 21 tekstów wykazujących istotne podobieństwo do współczesnego fenotypu migreny.

✅ Charakterystyczny zespół objawów, który obecnie rozpoznajemy jako migrenę, mógł więc być obserwowany i szczegółowo opisywany już w starożytnej Mezopotamii! Interpretację należy oczywiście traktować ostrożnie - język tekstów był ograniczony, część opisów jest niepełna, a nakładanie współczesnych kryteriów diagnostycznych na materiał sprzed kilku tysięcy lat wiąże się z ryzykiem nadinterpretacji.

Z opisywanym badaniem można zapoznać się pod linkiem:

Migraine is a common neurological condition, but its origins are poorly understood. In this study, we analyzed 37 ancient Mesopotamian medical texts written over 3000 years ago and found detailed des...

22/08/2026

🧠Choć ból głowy kojarzy się głównie z migreną lub bólem głowy typu napięciowego, w praktyce neurologicznej spotykamy znacznie rzadsze pierwotne bóle głowy, jednostki o bardzo specyficznych mechanizmach wyzwalających.
Czy stanowią one wyzwanie terapeutyczne? Zdecydowanie tak!

🗣️Podczas ostatniego spotkania w ramach Akademii Bólów Głowy mieliśmy wyjątkową okazję wysłuchać niezwykle wartościowego wykładu, który wygłosiła dr n. med. Elżbieta Gradek-Kwinta.
Pani Doktor szczegółowo omówiła temat: „Obraz kliniczny i leczenie rzadkich pierwotnych bólów głowy: związanego z aktywnością seksualną, wysiłkiem i śródsennego bólu głowy”.
W swoim wystąpieniu Pani Doktor skupiła się przede wszystkim na najnowszych rekomendacjach i międzynarodowych wytycznych terapeutycznych, wskazując na nowoczesne podejście do leczenia oraz pułapki, jakie te rzadkie schorzenia stawiają przed lekarzami praktykami. Szybkie postawienie trafnej diagnozy i wdrożenie skutecznego leczenia diametralnie poprawia jakość życia pacjentów.

💐Serdecznie dziękujemy dr n. med. Elżbiecie Gradek-Kwincie za eksperckie wystąpienie, podzielenie się bogatym doświadczeniem klinicznym oraz usystematyzowanie wiedzy o tych wymagających jednostkach klinicznych!

13/08/2026

Jednym z najbardziej wyczekiwanych i najlepiej ocenianych wykładów ostatniej Akademii Bólów Głowy było wystąpienie dr. Krzysztofa Szulca, poświęcone blokadom nerwów potylicznych - jednej z interwencyjnych metod wykorzystywanych w leczeniu wybranych rodzajów bólów głowy.

Dr Krzysztof Szulc z Leszna jest specjalistą neurologii oraz lekarzem medycyny bólu. Od wielu lat zajmuje się interwencyjnymi metodami leczenia bólu, w tym wykonywaniem blokad nerwów, posiadając bogate doświadczenie praktyczne. To właśnie nim podzielił się z uczestnikami konferencji, prezentując nie tylko podstawy teoretyczne, ale także cenne wskazówki wynikające z codziennej pracy z pacjentami.

🧠 Ogromne zainteresowanie tym wykładem potwierdziło, jak ważne jest poszerzanie wiedzy na temat nowoczesnych metod leczenia bólów głowy oraz wymiana doświadczeń pomiędzy specjalistami.

📅 Śledźcie profil Polskiego Towarzystwa Bólów Głowy – już wkrótce ogłosimy termin kolejnej edycji Akademii Bólów Głowy 2027.

09/08/2026

Czego nie stosować w leczeniu napadu migreny? 🚫

W nowych rekomendacjach Sekcji Bólu Głowy Polskiego Towarzystwa Neurologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Bólów Głowy znalazła się również sekcja poświęcona terapiom nierekomendowanym w doraźnym leczeniu napadu migreny.

Autorzy rekomendacji wskazują, że nie należy stosować:

🔴 pochodnych ergotaminy - ze względu na słabo udokumentowaną skuteczność w badaniach kontrolowanych placebo oraz większe ryzyko działań niepożądanych w porównaniu z tryptanami i innymi lekami stosowanymi w napadzie migreny

🔴 opioidów i barbituranów - ze względu na wysokie ryzyko działań niepożądanych, rozwoju tolerancji i uzależnienia

🔴 dimenhydrynatu - ze względu na brak wykazanej skuteczności w leczeniu nudności podczas napadu migreny

🔴 dwóch różnych tryptanów podczas tego samego napadu ani tryptanu w połączeniu z ergotaminą - z uwagi na prawdopodobnie większe ryzyko działań niepożądanych przy wątpliwej dodatkowej korzyści terapeutycznej

🔴 połączeń prostych leków przeciwbólowych z opioidami, takimi jak kodeina czy tramadol - nie wykazano przewagi takich połączeń nad placebo, a stosowanie opioidów zwiększa dodatkowo ryzyko bólu głowy związanego z nadużywaniem leków (MOH)

🔴 połączeń prostych leków przeciwbólowych z ergotaminą - brak dowodów na skuteczność takiego postępowania.

To ważne przypomnienie, że prawidłowe leczenie napadu migreny oznacza nie tylko wybór skutecznego leku, ale również unikanie terapii o niekorzystnym stosunku potencjalnych korzyści do ryzyka.



https://journals.viamedica.pl/polski_przeglad_neurologiczny/article/view/112874

Źródło:
Boczarska-Jedynak M, Waliszewska-Prosół M, Rożniecki J, et al. Leczenie pierwotnych bólów głowy — rekomendacje Sekcji Bólu Głowy Polskiego Towarzystwa Neurologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Bólów Głowy. Część I: Migrena. Pol Przegl Neurol. 2026;22:e03126015. doi:10.5603/ppn.112874

Pierwsza część rekomendacji szczegółowo omawia aktualne strategie leczenia doraźnego i profilaktycznego migreny, kładąc szczególny nacisk na skuteczność, bezpieczeństwo oraz personalizację terapii. Opracowanie to ma stanowić praktyczne narzędzie w codziennej pracy klinicznej, ułatwia...

04/08/2026

🧠 Bóle głowy typu napięciowego - co mówią najnowsze wytyczne?

Wracamy do wartościowego wykładu doktora Michała Fili, który odbył się 25 kwietnia podczas Akademii Bólów Głowy!
💥 Tematem prelekcji było „Leczenie bólu głowy typu napięciowego” - temat, któremu poświęcono również rozdział w najnowszych polskich rekomendacjach Sekcji Bólu Głowy PTN oraz Polskiego Towarzystwa Bólów Głowy.

Podczas wystąpienia omówione zostały kluczowe strategie terapeutyczne - zarówno w leczeniu doraźnym, jak i profilaktycznym:

👉 Leczenie doraźne: Lekami I wyboru pozostają paracetamol oraz leki z grupy NLPZ (m.in. ibuprofen, ketoprofen czy naproksen).

👉 Leczenie profilaktyczne: Zgodnie z wytycznymi, u pacjentów z postacią przewlekłą lub częstą epizodyczną (≥8 dni z bólem w miesiącu) lekiem I wyboru jest amitryptylina, a opcją drugiego wyboru – mirtazapina lub wenlafaksyna.

👉 Podejście kompleksowe: Wytyczne wskazują również na rolę metod pozafarmakologicznych, w tym edukacji pacjenta, aktywności fizycznej, higieny snu oraz technik relaksacyjnych.

Cenna, oparta na dowodach naukowych wiedza, do której stale warto wracać w codziennej praktyce! 🚀

26/07/2026

🔬 Nowe badanie

Czy „migrena weekendowa” rzeczywiście istnieje? W czasopiśmie „Cephalalgia” opublikowano wyniki dużego badania obserwacyjnego, w którym analizowano występowanie bólu głowy w poszczególnych dniach tygodnia na podstawie danych z elektronicznego dzienniczka DMKG-App.

📚 Do analizy włączono dwie grupy osób z migreną - 1793 uczestników niemieckiego rejestru bólów głowy oraz 5840 użytkowników samej aplikacji. Każdy uczestnik musiał zarejestrować w dzienniczku co najmniej 35 dni z bólem głowy – łącznie przeanalizowano ponad 1,16 miliona wpisów. Autorzy wykorzystali analizę skupień, aby sprawdzić czy można wyodrębnić charakterystyczne wzorce występowania bólu w ciągu tygodnia.
Analiza pozwoliła zidentyfikować cztery wzorce - bóle występujące częściej: na początku tygodnia, w środku tygodnia, w weekendy; oraz wzorzec bez wyraźnej preferencji dla konkretnego dnia. Do grupy z przewagą bólów weekendowych należało około 15% wszystkich uczestników. U osób z migreną epizodyczną odsetek ten wynosił około 18%, natomiast w migrenie przewlekłej - jedynie 3%. U osób wykazujących wyraźną preferencję dla określonego dnia tygodnia to sobota okazała się najczęściej raportowanym dniem występowania bólu.

Bóle weekendowe częściej obserwowano u osób aktywnych zawodowo. W porównaniu z osobami niepracującymi szansa przynależności do weekendowego wzorca była około 4 razy większa (OR 3.57-3.97) zarówno u osób pracujących w pełnym wymiarze, jak i w niepełnym wymiarze czasu. Wzorzec weekendowy był także związany z mniejszą liczbą dni z bólem głowy w miesiącu. Nie stwierdzono natomiast wyraźnego związku z płcią.

✅ Wyniki potwierdzają, że u części pacjentów z migreną występuje tendencja do napadów w weekendy. Związek z aktywnością zawodową wspiera hipotezę tzw. „odprężenia po stresie” - bólu pojawiającego się po ustąpieniu napięcia związanego z pracą. Potencjalne znaczenie mogą mieć również zmiany rytmu i długości snu, późniejsze wstawanie, odstawienie lub opóźnienie porannej dawki kofeiny, a także zmiana spożycia alkoholu.

Z badaniem można zapoznać się pod linkiem:

Background It has long been proposed that some individuals with migraine are especially prone to experience headache on weekends, however, results have been con...

10/07/2026

🧠 Nowe praktyczne wytyczne leczenia pierwotnych bólów głowy

Postęp w leczeniu migreny i innych bólów głowy jest ogromny. Niestety równie duża jest dezinformacja na ten temat, szczególnie w dobie mediów społecznościowych.
Odpowiedzią na ten problem są zaktualizowane, praktyczne wytyczne dotyczące diagnostyki i leczenia pierwotnych bólów głowy, które właśnie opublikowały Polskie Towarzystwo Bólów Głowy oraz Sekcja Bólu Głowy Polskie Towarzystwo Neurologiczne.

💡W dokumentach tych po raz pierwszy ujęto metody nierekomendowane oraz te, które nie posiadają żadnych dowodów naukowych popierających ich stosowanie.

Wytyczne zostały opublikowane w „Polskim Przeglądzie Neurologicznym” - oficjalnym czasopiśmie edukacyjnym Polskie Towarzystwo Neurologiczne.

👉 Część 1: https://journals.viamedica.pl/polski_przeglad_neurologiczny/article/view/112874

👉 Część 2: https://journals.viamedica.pl/polski_przeglad_neurologiczny/article/view/112876

Zachęcamy do lektury i zapoznania się z nowymi rekomendacjami, aby opieka nad pacjentem z bólem głowy była jeszcze lepsza!

03/07/2026

Podczas tegorocznego Kongresu Europejskiej Akademii Neurologii (European Academy of Neurology) w Genewie odbył się Międzynarodowy Szczyt Organizacji Pacjenckich Działających na Rzecz Osób z Migreną i Bólami Głowy .

Wydarzenie poświęcone migrenie zostało zorganizowane przez EMHA - European Migraine and Headache Alliance.

🌍 Szczyt zgromadził przedstawicieli 34 organizacji pacjenckich i naukowych z 27 krajów i 4 kontynentów. Wspólnie szukaliśmy skutecznych systemowych rozwiązań, które realnie poprawią standardy opieki nad osobami zmagającymi się z migreną na całym świecie.

💡 Polskie Towarzystwo Bólów Głowy reprezentowali dr hab. Marta Waliszewska-Prosół oraz dr Karol Marschollek.

📢 Wniosek z tegorocznego szczytu jest jasny i wspólny dla całego świata: migrena to wciąż choroba niewidzialna, bagatelizowana i potężnie niezrozumiana.

Choć kraje różnią się systemami opieki, pacjenci na wszystkich kontynentach mierzą się z tymi samymi barierami: brakiem empatii społecznej, opóźnioną diagnostyką oraz ograniczonym dostępem do nowoczesnego leczenia.

Wspólny głos 4 kontynentów podczas to wyraźny sygnał, że czas na globalne zmiany w opiece nad chorymi z bólami głowy.

22/06/2026

Nie ustajemy w działaniach na rzecz pacjentów chorujących na migrenę w Polsce.

Podczas II Forum Zdrowia Kobiet w Katowicach, którego tegorocznym hasłem przewodnim były „Połączone perspektywy”, jedna z kluczowych dyskusji dotyczyła migreny, która w sposób szczególny dotyka właśnie kobiety.

W panelu zatytułowanym „Migrena u kobiet - gdzie gubimy pacjentkę?” w gronie ekspertów klinicznych i społecznych zasiedli:

• dr hab. n. med. Marta Waliszewska-Prosół
• dr hab. n. med. Marcin Straburzyński
• Joanna Bogdanowicz-Antos - Prezes Fundacji Zdrowego Postępu.

Podczas dyskusji poruszone zostały następujące zagadnienia:

🧠Uczestnicy panelu zgodnie podkreślili, że migrena nie jest „zwykłym bólem głowy”, lecz przewlekłą chorobą paraliżującą codzienne funkcjonowanie. Odwoływanie planów, wstyd w miejscu pracy oraz poczucie winy wobec bliskich to codzienne wyzwania milionów pacjentek.

‼️Eksperci starali się zidentyfikować krytyczne punkty, w których pacjentki „gubią się” w polskim systemie ochrony zdrowia. Długi czas oczekiwania na diagnozę oraz brak odpowiedniej koordynacji między lekarzami rodzinnymi a neurologami stanowią główne bariery w skutecznym leczeniu.

💊Podkreślono problem niedostatecznego leczenia najciężej chorych pacjentek z migreną przewlekłą w kontekście programu lekowego. Aktualnie w programie leczonych jest około 1% pacjentów z migreną przewlekłą, co w dużej mierze spowodowane jest barierami administracyjnymi, logistycznymi i finansowymi. Ponadto program jest limitowany czasowo, co w przypadku choroby przewlekłej nie powinno mieć miejsca.

🎓Paneliści wskazali na palącą potrzebę edukacji społecznej, skrócenia ścieżki diagnostycznej oraz upowszechnienia nowoczesnych standardów profilaktyki i terapii migreny, dostosowanych do specyfiki biologicznej i społecznej kobiet.

Sesja spotkała się z ogromnym zainteresowaniem uczestników Forum i stała się ważnym głosem w debacie nad budowaniem bardziej dostępnej i interdyscyplinarnej opieki nad pacjentkami w Polsce.

21/06/2026

📆 21 czerwca obchodzimy Dzień Solidarności z Chorymi na Migrenę. Data ta nie jest przypadkowa - to najdłuższy dzień w roku, a więc dzień szczególnie mocno związany ze światłem. Dla wielu osób światło nie jest jedynie elementem codzienności, ale czynnikiem nasilającym objawy choroby. Fotofobia, czyli nadwrażliwość na światło, należy do charakterystycznych i często bardzo obciążających objawów migreny.

🤕Migrena nie jest „zwykłym bólem głowy”. To przewlekła choroba neurologiczna, która może przebiegać z napadami silnego bólu, nudnościami, wymiotami, nadwrażliwością na światło, dźwięk i zapachy, a u części chorych także z objawami aury. Jej konsekwencje wykraczają poza sam czas trwania napadu - wpływają na życie rodzinne, edukację, pracę zawodową i aktywność społeczną pacjentów.

📊Szacuje się, że w Polsce migrena może dotyczyć kilku milionów osób! W skali globalnej migrena należy do najważniejszych przyczyn lat przeżytych z niepełnosprawnością, szczególnie w populacji osób w wieku produkcyjnym. Wciąż jednak wielu pacjentów doświadcza bagatelizowania objawów, opóźnienia rozpoznania lub niewystarczającego leczenia. Tymczasem migrena wymaga właściwej diagnozy, edukacji oraz dostępu do skutecznego leczenia doraźnego i profilaktycznego.

🗣️Dzień Solidarności z Chorymi na Migrenę jest okazją, by przypomnieć: migrena jest realną chorobą neurologiczną, a nie słabością, wymówką czy nadwrażliwością. Pacjenci potrzebują zrozumienia, rzetelnej diagnostyki i leczenia opartego na
aktualnej wiedzy medycznej.