04/08/2026
4 sierpnia 1940 roku w Barczewie został powieszony Ludwig Meyländer genannt Rogalla von Bieberstein – pruski kapitan kawalerii, ziemianin oraz opiekun polskich jeńców wojennych podczas II wojny światowej.
Urodził się 14 lipca 1873 roku w majątku Laukischken w powiecie Labiau (dzisiejszy obwód królewiecki). Jego ojcem był Oskar Meyländer genannt Rogalla von Bieberstein, właściciel ziemski dóbr Laukischken, Powangen, Papsten oraz Gross i Klein Schmerberg, a matką Walli Adolfine von Bieberstein-Kasimirski z Nadafken (Nadawek) koło Mrągowa. Dziadek Ludwiga – Friedrich Gottlieb Meyländer, kapitan 5. Pułku Huzarów – został adoptowany przez kapitana Johanna Siegmunda Rogalli von Biebersteina, wywodzącego się ze starego pruskiego rodu szlacheckiego. W 1807 roku otrzymał nobilitację i przyjął nazwisko „Meyländer genannt Rogalla von Bieberstein”.
Ludwig Meyländer dorastał w rodzinnym majątku, gdzie pobierał nauki u prywatnego nauczyciela. Następnie uczęszczał do Gimnazjum Księcia Albrechta w Olsztynie oraz Collegium Fridericianum w Królewcu. W wieku 11 lat wstąpił do 1. Kompanii Królewskiego Pruskiego Korpusu Kadetów w Kulm. W 1893 roku, już jako oficer, rozpoczął służbę w 3. Pułku Ułanów Gwardii w Poczdamie. Po wielu latach służby, w 1912 roku, przeszedł w stan spoczynku w stopniu kapitana rezerwy 10. Pułku Huzarów.
Po zakończeniu służby wojskowej powrócił do rodzinnego majątku w Laukischken, skąd zarządzał dobrami o łącznej powierzchni ponad 1020 hektarów. W sierpniu 1914 roku, w związku z ofensywą armii rosyjskiej, wraz z rodziną uciekł do Królewca. Laukischken wraz z dworem zostały zajęte przez wojska rosyjskie. Na poddaszu pałacu rozmieszczono karabiny maszynowe, skutecznie broniąc podejścia do miejscowości. Działania wojenne doprowadziły do znacznych zniszczeń majątku – został on ograbiony i w dużej mierze zrujnowany przez niemiecki ostrzał artyleryjski.
Po przegranej I wojnie światowej i abdykacji cesarza Ludwig Meyländer z rozczarowaniem przyjął nową rzeczywistość polityczną. W swoim majątku wywieszał flagi rewolucji marcowej z 1848 roku. Był również zdecydowanym przeciwnikiem narodowego socjalizmu. Odmawiał udziału w pochodach pierwszomajowych i nie zgadzał się na wywieszanie nazistowskich flag na terenie swoich dóbr. Po zakończeniu kampanii polskiej w 1939 roku do jego majątku trafiali polscy robotnicy przymusowi. Według zachowanych relacji Ludwig Meyländer troszczył się o nich, zapewniając im dobre warunki bytowe oraz stosunkowo dużą swobodę. W marcu 1940 roku został aresztowany przez Gestapo.
„Königsberger Zeitung” w wydaniu z niedzieli 10 marca 1940 roku, w artykule zatytułowanym „Reakcyjny rolnik w więzieniu”, pisał:
„[...] Od dawna był gotowy do antypaństwowych działań, zasługując na potępienie przez głos ludu. Słuchał zagranicznych audycji radiowych, wygłosił antypaństwowe przemówienie podczas obchodów Bożego Narodzenia, hojnie podejmował polskich jeńców wojennych pieczonym mięsem, wyrobami tytoniowymi itp. i z zasady nigdy nie używał nazistowskiego pozdrowienia [...]”.
Władze III Rzeszy uznały go za osobę niebezpieczną i skazały na karę śmierci. Wyrok wykonano przez powieszenie 4 sierpnia 1940 roku w więzieniu w Barczewie (Wartenburgu).
Fot. Ludwig Meyländer genannt Rogalla von Bieberstein z żoną Hanną // Wikimedia Commons
