23/07/2026
Walka- Ucieczka-Zamrożenie- Przymilanie.
"Reakcja walki wyzwala się wtedy, gdy człowiek nagle odpowiada agresywnie na coś groźnego. Ucieczka uruchamia się, kiedy reagujemy na postrzegane zagrożenie odwrotem lub, symbolicznie, przejściem w tryb hiperaktywności. Reakcja zastygnięcia wyzwala się, gdy człowiek zdaje sobie sprawę, że opór jest daremny, i poddaje się, popadając w stan odrętwienia i dysocjacji, lub zapada się w sobie, niejako godząc się z nieuniknionym zranieniem. Reakcja obłaskawiania uruchamia się, kiedy ktoś w odpowiedzi na zagro- żenie stara się być miły lub pomocny, aby udobruchać i uprzedzić napastnika. Te cztery reakcje będziemy dalej określali skrótem „4F” pochodzącym od ich angielskich nazw (odpowiednio: fight, flight, freeze i fawn).
Straumatyzowane dzieci często nadmiernie ciążą ku jednemu z tych wzorców w celu przetrwania, a w miarę upływu czasu tryby te zakorzeniają się w naszej psychice i przekształcają w struktury obronne, które przypominają mechanizmy narcystyczne (walka), obsesyjno-kompulsywne (ucieczka), dysocjacyjne (zastygnięcie) lub współzależne (obłaskawianie)."
Pete Walker, Złożone PTSD, Od przetrwania do pełni życia proces powrotu do zdrowia po traumie dziecięcej
Przekład: Juliusz Okuniewski, Paweł Malinowski
Redakcja merytoryczna wydania polskiego: Paweł Malinowski
wyd Harmonia
Na zdjęciu: rzeźba z brązu, „Aus den Zwängen Sich Befreien” (Uwolnienie się z ograniczeń), Ursula Focke.