24/02/2023
Pamietajmy o ofiarach wojny, które są blisko nas. Moze przydadzą im się te informacje i skierowanie na terapię.
💙💛Dzisiaj, 24 lutego, przypada rocznica inwazji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. W tym kontekście chcielibyśmy podkreślić nie tylko aktualne doświadczenia cierpienia konkretnych osób żyjących w strefach objętych wojnami i osób uchodźczych, ale też długofalowe skutki psychologiczne działań wojennych. Wojny i związane z nimi przemoc (fizyczna, seksualna, psychiczna), ciągłe poczucie zagrożenia oraz przeżywane straty mogą prowadzić do poważnych konsekwencji psychologicznych.
Najczęstszym klinicznym przejawem długotrwałej reakcji potraumatycznej jest zaburzenie stresowe pourazowe (PTSD; ang. posttraumatic stress disorder), które diagnozowane jest na podstawie objawów z trzech grup: ponownego przeżywania zdarzenia traumatycznego (np. w postaci flashbacków), unikania myśli i wspomnień o nim oraz nadmiernej czujności. Na przestrzeni życia PTSD dotyka średnio nawet co dziesiątą osobę (por. Kilpatrick i in., 2017, Kessler i in., 2005). Wpływ działań wojennych i uchodźctwa jest szczególnie dewastujący i skutkuje diagnozą PTSD u nawet 20% osób, przy czym prawie połowa z nich doświadcza równolegle depresji (Hoppen i Morina, 2019).
International Trauma Consortium udostępnia na swojej stronie przesiewowe narzędzia diagnostyczne (m.in. Międzynarodowy Kwestionariusz Traumy, ITQ) w różnych wersjach językowych (także po polsku i ukraińsku): https://www.traumameasuresglobal.com
Badania pokazują, że samoistna remisja jest możliwa jedynie u około połowy osób z PTSD, co oznacza, że większość osób będzie potrzebowało oddziaływań terapeutycznych (Morina i in., 2014). Na szczęście dysponujemy metodami terapii, które są bardzo skuteczne w relatywnie szybkim i długotrwałym usuwaniu objawów PTSD (Kline i in., 2018, Popiel i in. 2015).
Metody psychoterapeutyczne wsparte na ten moment silnymi dowodami naukowymi na swoją skuteczność (evidence-based therapies) to: skoncentrowana na traumie terapia poznawczo-behawioralna i terapia poznawcza, terapia metodą przedłużonej ekspozycji oraz terapia przetwarzania poznawczego, a także – choć tu rekomendacje są słabsze – EMDR i farmakoterapia.
✏️ Wytyczne dostępne są m.in. tu:
- apa.org/ptsd-guideline/treatments;
- www.nhs.uk/mental-health/conditions/post-traumatic-stress-disorder-ptsd/treatment/]
💛Zachęcamy także do lektury przeglądu metaanaliz badań nad skutecznością TPB w leczeniu zaburzeń psychicznych opublikowanego przez nasze Towarzystwo oraz przeglądu wybranych metod terapii PTSD autorstwa członków PTTPB:
-https://www.pttpb.pl/wp-content/uploads/2022/11/PrzegMeta_v3.pdf
-https://www.psychiatriapolska.pl/pdf-157105-87860?filename=A%20review%20of%20selected.pdf
🔍 To, co łączy te różne metody terapii o udowodnionej naukowo skuteczności, można podsumować w 6 punktach (Schnyder i in., 2015):
• Psychoedukacja
• Regulacja emocji i trening umiejętności
• Ekspozycja
• Przetworzenie poznawcze, restrukturyzacja, nadawanie znaczenia
• Skoncentrowanie na emocjach
• Skoncentrowanie na procesach pamięci
🤗Na koniec: badania wskazują jasno, że najważniejszych czynnikiem chroniącym przed PTSD jest wsparcie społeczne (Wang i in., 2021)!
[Bibliografia w komentarzu]
Dziękuję Pani dr Karolinie Staniaszek za przygotowanie tego tekstu ❤️❤️🍀🫶