Paweł Górniak Psychologia

Strona główna
Polska
Jasło
Paweł Górniak Psychologia

„.psychologia – badania, fakty, psychologia w praktyce”. Strona popularyzująca wiedzę psychologiczną opartą na dowodach naukowych.

Projekt tworzony przez psychologa i psychoterapeutę Pawła Górniaka. [email protected]

03/07/2026

Od kilku tygodni pracuję nad rozdziałem książki, który coraz bardziej utwierdza mnie w przekonaniu, że współczesne zmęczenie nie wynika wyłącznie z nadmiaru obowiązków.

Coraz częściej problemem jest to, że mylimy dwie różne rzeczy.

Przyjemność i… Regenerację.

To nie zawsze jest to samo. Można spędzić dwie godziny na kanapie. Obejrzeć serial. Przejrzeć media społecznościowe. Przeczytać wiadomości. I nadal obudzić się zmęczonym. Nie dlatego, że robimy coś niewłaściwego.

Dlatego, że organizm przez cały dzień praktycznie nie przestaje reagować. Na bodźce. Na powiadomienia. Na kolejne decyzje. Na informacje.

Coraz więcej badań pokazuje, że współczesny problem nie polega wyłącznie na tym, że żyjemy w stresie.

Polega również na tym, że coraz rzadziej dajemy układowi nerwowemu warunki do prawdziwej regeneracji.

Bo regeneracja nie polega na robieniu przyjemnych rzeczy.

Regeneracja to proces, w którym organizm odbudowuje swoje zasoby i odzyskuje zdolność elastycznego reagowania na świat.

Im dłużej pracuję nad tą książką, tym bardziej dochodzę do wniosku, że właśnie zrozumienie tej różnicy może być jednym z najważniejszych kroków w walce z przewlekłym zmęczeniem.

A Ty po czym poznajesz, że naprawdę odpocząłeś?

02/06/2026

Patrzę przez umowę na moją pierwszą książkę podpisaną z Wydawnictwo Sensus i … widzę całkiem sporo pracy przed sobą 😉

Ale widzę też coś jeszcze. Setki rozmów w gabinecie. Historie ludzi, którzy przez lata słyszeli, że są zbyt słabi, zbyt wrażliwi albo za mało się starają.

A często byli po prostu zmęczeni.
Przeciążeni. Przebodźcowani. Zbyt długo żyjący w napięciu.

Od kilku miesięcy pracuję nad książką, która opowiada właśnie o tym. O najrzadziej diagnozowanym zaburzeniu w Polsce, a jednocześnie najczęstszym - przewlekłym zmęczeniu, które bywa pierwszym krokiem do depresji, zaburzeń lękowych i wypalenia. Od kilku lat interesuję się tym tematem.

Będzie sporo z psychologii, neurobiologii, a i o tym, dlaczego presja tak często nie działa i dlaczego regulacja jest czymś więcej niż modnym słowem.

Jeśli wszystko dobrze pójdzie na początku przyszłego roku widzimy się w księgarniach ☺️☀️📖❤️😁🙌

20/05/2026

Zmęczenie bardzo często kojarzy się z nadmiarem obowiązków.
Tymczasem organizm może być wyczerpany nie tylko pracą, ale przede wszystkim długotrwałym poczuciem zagrożenia i napięcia.

Układ nerwowy nie potrzebuje dramatycznych wydarzeń, żeby wejść w tryb przetrwania.
Wystarczy przewlekły stres, niepewność, ciągła gotowość, przeciążenie emocjonalne albo życie w stanie „muszę dawać radę”.

Badania pokazują, że kiedy organizm przez długi czas funkcjonuje w stanie podwyższonego pobudzenia, zmienia się aktywność struktur odpowiedzialnych za regulację emocji, energii i poczucia bezpieczeństwa.

Dotyczy to między innymi:
→ ciała migdałowatego odpowiedzialnego za wykrywanie zagrożenia
→ autonomicznego układu nerwowego regulującego pobudzenie i regenerację
→ osi HPA związanej z przewlekłym wydzielaniem hormonów stresu

W efekcie organizm może pozostawać w stanie ciągłej mobilizacji nawet wtedy, gdy „obiektywnie nic się nie dzieje”.

I właśnie dlatego wiele osób mówi:
„jestem zmęczony nawet po odpoczynku”.

Coraz więcej badań nad traumą i stresem przewlekłym pokazuje, że poczucie bezpieczeństwa nie jest wyłącznie doświadczeniem psychicznym.
To także stan biologiczny organizmu.

Ciało, które zbyt długo funkcjonowało w napięciu, może mieć trudność z przełączeniem się w tryb regeneracji.

To nie słabość.
To przeciążony system regulacji.

📚 Badania:

* Porges, S.W. (2011). The Polyvagal Theory. Norton.
* van der Kolk, B. (2014). The Body Keeps the Score. Viking.
* McEwen, B.S. (1998). Protective and damaging effects of stress mediators. NEJM.
* Arnsten, A.F.T. (2009). Stress signalling pathways that impair prefrontal cortex structure and function. Nature Reviews Neuroscience.

15/05/2026

Coraz więcej badań pokazuje, że przewlekłe zmęczenie psychiczne nie wynika wyłącznie z ilości obowiązków.

Bardzo często jest efektem długotrwałego pobudzenia układu nerwowego.

Kiedy organizm przez tygodnie lub miesiące funkcjonuje w napięciu, przestaje działać w rytmie:
napięcie → regeneracja.

Zaczyna działać w rytmie:
napięcie → napięcie → napięcie.

I właśnie wtedy pojawia się stan, który wiele osób opisuje jako:
„nie mam już z czego funkcjonować”.

Badania neurobiologiczne pokazują, że przewlekły stres wpływa między innymi na:
→ korę przedczołową odpowiedzialną za koncentrację i inicjowanie działania
→ ciało migdałowate związane z czujnością i reakcją zagrożenia
→ autonomiczny układ nerwowy regulujący pobudzenie i regenerację

W efekcie organizm może coraz słabiej reagować na motywację, cele czy nagrody.

Nie dlatego, że człowiek „nie chce”.
Dlatego, że system biologiczny zaczyna bardziej potrzebować bezpieczeństwa niż kolejnej mobilizacji.

Co ciekawe, badania nad teorią allostazy pokazują, że mózg stale przewiduje i zarządza kosztami energetycznymi organizmu (Sterling, 2012).
Jeśli przez długi czas funkcjonujesz w przeciążeniu, organizm może ograniczać energię na działanie po to, żeby chronić zasoby potrzebne do przetrwania.

To dlatego czasem problemem nie jest brak motywacji.
Tylko układ nerwowy, który zbyt długo próbował wytrzymać.

📚 Badania:

* Sterling, P. (2012). Allostasis: A model of predictive regulation. Physiology & Behavior.
* Arnsten, A.F.T. (2009). Stress signalling pathways that impair prefrontal cortex structure and function. Nature Reviews Neuroscience.
* McEwen, B.S. (1998). Protective and damaging effects of stress mediators. New England Journal of Medicine.

14/05/2026

Depresja bardzo często kojarzy się ze smutkiem.
Tymczasem w gabinecie dużo częściej wygląda inaczej:

→ chroniczne zmęczenie
→ brak energii
→ trudność w rozpoczęciu najprostszych rzeczy
→ poczucie, że wszystko kosztuje za dużo

Wiele osób mówi wtedy:
„Ja chyba jestem po prostu leniwy.”
„Inni dają radę.”
„Przecież moje życie nie wygląda źle.”

A problem często nie leży w braku chęci.
Tylko w biologicznym koszcie depresji.

Badania pokazują, że depresja wpływa między innymi na układ nagrody, funkcje wykonawcze i regulację energetyczną mózgu. Dochodzi do zmian w aktywności kory przedczołowej oraz struktur odpowiedzialnych za motywację i odczuwanie satysfakcji (Mayberg, 2003; Treadway & Zald, 2011).

Dlatego osoby w depresji często:
— wiedzą, co powinny zrobić
— chcą wrócić do życia
— ale nie mają dostępu do energii potrzebnej, żeby to uruchomić

Co ważne, depresja nie zawsze oznacza całkowite wycofanie.

Istnieje także tzw. wysokofunkcjonująca depresja — kiedy człowiek nadal pracuje, zajmuje się obowiązkami i „daje radę”, ale wewnętrznie funkcjonuje w stanie przewlekłego wyczerpania.

I właśnie dlatego depresja bywa tak trudna do zauważenia — również dla samej osoby, która jej doświadcza.

To nie jest kwestia słabego charakteru.
To nie jest brak silnej woli.

To stan, w którym organizm i mózg przez długi czas funkcjonują poza swoją naturalną równowagą.

📚 Badania:

* Mayberg, H.S. (2003). Modulating dysfunctional limbic-cortical circuits in depression. Journal of Clinical Investigation.
* Treadway, M.T., & Zald, D.H. (2011). Reconsidering anhedonia in depression. Neuroscience & Biobehavioral Reviews.
* Fried, E.I., & Nesse, R.M. (2015). Depression is not a consistent syndrome. Journal of Affective Disorders.

13/05/2026

To, co wiele osób nazywa „lenistwem”, zwykle jest przeciążeniem układu nerwowego.

Przewlekłe napięcie zmienia sposób funkcjonowania mózgu i organizmu.
Nie chodzi już tylko o psychiczne zmęczenie. Chodzi o biologiczny koszt ciągłej mobilizacji.

Badania pokazują, że długotrwały stres wpływa między innymi na:

→ korę przedczołową odpowiedzialną za koncentrację, planowanie i inicjowanie działania
→ ciało migdałowate związane z czujnością i reakcją zagrożenia
→ układ autonomiczny regulujący pobudzenie i regenerację

To dlatego wiele osób mówi:
„chcę coś zrobić, ale nie mam siły”.

Nie dlatego, że nie chcą.
Dlatego, że organizm przez długi czas funkcjonował w trybie napięcia.

Co ciekawe, badania nad tzw. obciążeniem allostatycznym pokazują, że przewlekły stres może zwiększać koszt energetyczny codziennego funkcjonowania nawet wtedy, gdy człowiek „odpoczywa” (McEwen, 1998).

Z kolei badania fMRI pokazują, że długotrwały stres osłabia aktywność kory przedczołowej i utrudnia uruchamianie działania, podejmowanie decyzji czy koncentrację (Liston i wsp., 2009).

Coraz więcej mówi się też o tym, że zmęczenie psychiczne nie jest tylko emocjonalnym doświadczeniem, ale stanem związanym z regulacją energetyczną mózgu i układu autonomicznego.

Dlatego czasem problemem nie jest brak motywacji.
Tylko organizm, który zbyt długo był w gotowości.

Badania:

* McEwen, B.S. (1998). Protective and damaging effects of stress mediators. NEJM.
* Liston, C. et al. (2009). Psychosocial stress reversibly disrupts prefrontal processing and attentional control. PNAS.
* Sterling, P. (2012). Allostasis: A model of predictive regulation. Physiology & Behavior.

04/05/2026

To zdanie bardzo dobrze oddaje mechanizm, który widzimy w badaniach.

Zmęczenie nie wynika tylko z ilości zadań.
W dużej mierze wynika z stanu, w jakim układ nerwowy te zadania wykonuje.

Kiedy jesteś w przewlekłym napięciu, organizm funkcjonuje w trybie mobilizacji:
👉 podwyższony poziom kortyzolu
👉 zwiększona aktywność układu współczulnego
👉 ciągła gotowość do reakcji

To kosztuje.

Z czasem dochodzi do zjawiska nazywanego obciążeniem allostatycznym —
czyli kumulującym się kosztem utrzymywania organizmu w stanie przeciążenia (McEwen, 1998).

I to właśnie ten koszt jest jednym z głównych źródeł zmęczenia.

Dodatkowo w warunkach przewlekłego stresu spada efektywność kory przedczołowej —
obszaru odpowiedzialnego za planowanie, koncentrację i kontrolę działania (Arnsten, 2009).

W praktyce oznacza to:
👉 więcej wysiłku przy tych samych zadaniach
👉 większy koszt rozpoczęcia działania
👉 szybsze wyczerpywanie zasobów

Czyli nie tylko robisz dużo.
Robisz to dużo większym kosztem.

Badania nad wysiłkiem poznawczym pokazują, że subiektywne zmęczenie jest ściśle związane z percepcją kosztu energetycznego działania (Shenhav et al., 2017).

Dlatego można mieć:
— stosunkowo „mało do zrobienia”
— a jednocześnie czuć ogromne zmęczenie

Bo problemem nie jest ilość.
Problemem jest koszt.

I dopóki układ nerwowy nie wróci do niższego poziomu pobudzenia,
każde działanie będzie zużywać więcej energii, niż powinno.

⸻

📚 Badania:

* McEwen, B.S. (1998). Protective and damaging effects of stress mediators. New England Journal of Medicine.
* Arnsten, A.F.T. (2009). Stress signalling pathways that impair prefrontal cortex structure and function. Nature Reviews Neuroscience.
* Shenhav, A., Botvinick, M.M., & Cohen, J.D. (2017). The expected value of control: An integrative theory of anterior cingulate cortex function. Neuron.

29/04/2026

Prawda? Co sądzicie ?

27/04/2026

To jeden z najczęstszych powodów, dla których depresja pozostaje niezauważona.

Nie każda depresja oznacza wycofanie, płacz czy brak działania.
W wielu przypadkach przyjmuje formę tzw. wysokofunkcjonującej depresji —
gdzie osoba nadal pracuje, działa, realizuje obowiązki.

Ale robi to kosztem ogromnego obciążenia wewnętrznego.

Z perspektywy neurobiologii kluczowe są tutaj zmiany w układzie nagrody.
Badania pokazują, że w depresji dochodzi do obniżonej aktywności w obszarach takich jak prążkowie brzuszne,
co przekłada się na spadek odczuwania przyjemności i motywacji (Pizzagalli, 2014).

To zjawisko nazywane jest anhedonią.

Jednocześnie kora przedczołowa nadal może „utrzymywać funkcjonowanie” —
czyli wykonywanie zadań mimo braku wewnętrznego napędu.

To dlatego z zewnątrz wszystko może wyglądać „normalnie”.
A od środka towarzyszy temu:
— przewlekłe zmęczenie
— poczucie pustki
— brak energii emocjonalnej

Dodatkowo w depresji często obserwuje się zaburzenia osi HPA i podwyższony poziom kortyzolu,
co zwiększa poczucie wyczerpania i obciążenia organizmu (Pariante & Lightman, 2008).

Czyli organizm funkcjonuje w stanie przewlekłego napięcia,
mimo pozornego „normalnego życia”.

Dlatego depresja nie zawsze jest widoczna.
Czasem jest ukryta za funkcjonowaniem.

I właśnie dlatego tak często bywa niezrozumiana — także przez otoczenie.

📚 Badania:

* Pizzagalli, D.A. (2014). Depression, stress, and anhedonia: toward a synthesis and integrated model. Annual Review of Clinical Psychology.
* Pariante, C.M., & Lightman, S.L. (2008). The HPA axis in major depression: classical theories and new developments. Trends in Neurosciences.

26/04/2026

"Jest mi o wiele łatwiej uczyć się dziś jako dorosłemu. Mam wrażenie, że szkoła, przez którą przechodziło nasze pokolenie, nie miała na celu rozbudzania pasji czy talentów, ale przyzwyczajenie do życia w kulturze polskiego zapierdolu, do bycia w pozycji podporządkowanej. Żeby wysiedzieć w tych ławkach i znosić wykonywanie żmudnych, nudnych i często bezsensownych zadań. Więc sam sobie teraz daję taką edukację, jakiej nie miałem" - mówi Kacper Pobłocki, autor głośnego "Chamstwa" w fascynującej rozmowie z Agatą Sikorą. Dla takich tekstów robimy Fathers

Adres

Czackiego 7
Jasło
38-200

Telefon

+48662489791

Strona Internetowa

http://www.gorniakpawel.pl/

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Paweł Górniak Psychologia umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skontaktuj Się Z Praktyka

Wyślij wiadomość do Paweł Górniak Psychologia:

Chcesz aby twoja praktyka była na górze listy Klinika w Jasło?