01/08/2026
💙 O POMIESZCZAJĄCEJ I OCHRANIAJĄCEJ FUNKCJI OJCA W PSYCHOTERAPII RODZIC - NIEMOWLĘ.
Ojcowie znacznie rzadziej uczestniczą w terapii rodzic - niemowlę, nawet jeśli terapeuta zachęca ich do tego. Najczęściej wynika to z faktu, że osoba kierująca na terapię nie rozpoznaje, że ojciec może jej potrzebować lub nie bierze pod uwagę, że trudno mu psychicznie wejść w rolę rodzica i że sam może mieć opory przed zgłoszeniem się po pomoc terapeutyczną. Pomimo dowodów naukowych na istotną rolę ojca w rozwoju dziecka ciągle utrzymuje się nierównowaga między uczestnictwem w terapii ojców i matek, mimo rosnącego angażowania się ojców w opiekę nad dziećmi. Pojawiając się w gabinecie terapeutycznym, ojciec najczęściej deklaruje chęć wspierania partnerki i dziecka. Może dodawać on pewności siebie matce, której stan umysłu został zakłócony przez nowe doświadczenie macierzyństwa, może też być pomocny, kiedy w relacji matki i dziecka pojawiają się problemy.
W sytuacji depresji poporodowej, która jest częstym problemem, ojciec może przyjmować rolę uspokajającego opiekuna. Na przykład, gdy w wyniku stanu depresyjnego matki pojawia się u niej nadmierny samokrytycyzm, ojciec zaprzecza macierzyńskim niedostatkom partnerki, używając racjonalnych argumentów. Zazwyczaj ojciec stara się pomieszczać uczucia matki i jest zawiedziony, kiedy jego wsparcie i próby pocieszania nie przynoszą jej ulgi. Proponowanie konkretnych rozwiązań, takich jak np. więcej snu, wyrażają jego obawy i frustrację z powodu załamania partnerki, którego jest świadkiem.
W niektórych rodzinach ojciec bierze na siebie rolę bufora między,,trudną" relacją matką i ich dzieckiem. W takiej sytuacji ojciec z jednej strony postrzegany jest jako ten, który dla dziecka jest ,, zdrową bazą", może być czynnikiem ochronnym, z drugiej strony biorąc pod uwagę stan umysłu matki, może wzmocnić w niej przekonanie o jej niekompetencji: ,,On jest znacznie lepszym rodzicem niż ja" lub ,,Dziecko jest dużo szczęśliwsze, kiedy jest z nim niż ze mną". W umyśle cierpiącej i prześladowanej matki przekonanie, że dziecko woli ojca może prowadzić do myśli, że ,,dziecko jej nie potrzebuje lub lepiej byłoby mu beze mnie".
W takiej sytuacji ważna jest praca z ojcem jako tym, który wspiera matkę i dziecko oraz dbałość o matkę dziecka i nie wzmacnianie jej przekonania o tym, że jest złą matką odpowiedzialną za kryzys. Warto zaznaczyć, że nawet jeżeli to matka potrzebuje więcej pomocy, ojcu również może być potrzebna przestrzeń do terapeutycznej refleksji i zaznaczenia jego podróży psychicznej jako ojca, co pomoże mu uniknąć potencjalnych problemów, które mogą się pojawić w jego osobistym doświadczeniu rodzicielstwa. Badania naukowe dowodzą, że stan umysłu matki wpływa na stan umysłu ojca, dalej na dynamikę relacji między nimi i potencjalnie na relację ojca z dzieckiem (Goodman, 2008).
Opracowała na podstawie literatury: Anna Kulikowska.
Źródło: ,,Psychoanalityczna terapia rodzic - niemowlę". Siła więzi. T. Brandon, M. Biseo, C. Brighton, J. James i A. Joyce. Oficyna Wydawnicza Fundament Warszawa 2023.
