08/02/2021
❓Czy ćwiczenie na piłce to dobry pomysł❓
Poruszymy kwestie dotyczące wykonywania ćwiczeń na niestabilnym podłożu takie jak:
- czy będziemy dzięki temu sprawniejsi, silniejsi
- kto tak powinien ćwiczyć i po co
- jak ćwiczyć równowagę bez niestabilnego podłoża
ℹ️Szybki rys historyczny.
Skąd ta popularność niestabilnego podłoża? Dawno temu naukowcy odkryli, że trening na wspomnianym podłożu ma istotnie pozytywne działanie w rehabilitacji klinicznej po skręceniu stawu skokowego. Chodzi o to, że mięśnie strzałkowe, które odpowiadają m.in. za stabilność kostki, poddane niestabilności, wykazują większą aktywność, dzięki czemu jesteśmy wstanie szybciej wypracować stabilność stawu.
Od tego się zaczęło. Teraz jest tego mnóstwo zarówno na salach treningowych jak i w mediach społecznościowych.
✅Czy ćwicząc tak poprawimy sprawność funkcjonalną, fizyczną, a może motoryczną?
➖ „Funkcjonalna” brzmi najlepiej, bo to twór najnowszy, a oznacza mniej więcej tyle, co dostosowanie aparatu mięśniowo – szkieletowego do wykonywania podstawowych ruchów/czynności wykorzystywanych czy to w danej dyscyplinie sportowej, czy w życiu codziennym. Tu powinna zapalić nam się pierwsza czerwona lampka, kto i po co, na co dzień skacze po piłce? 🤷♀️
➖ Sprawności funkcjonalnej najbliżej do pojęcia sprawności fizycznej, która znana jest od dawna i w skrócie oznacza zaradność ruchową w różnych sytuacjach życiowych. Przyznać się, kto miał taką sytuację, że musiał np. w pracy postać chwilę na piłce przed szefem, żeby udowodnić, że jest wart podwyżki🤹♂️…? 🤦
➖ Sprawność motoryczna to ekspresja poszczególnych zdolności motorycznych w konkretnych zadaniach ruchowych.
Przy motoryczności zatrzymajmy się na chwilę... Wyróżniamy cztery główne rodzaje zdolności motorycznych. Jedną z nich są zdolności koordynacyjne. Te z kolei dzielą się na osiem „podgrup” a jedną z nich jest zdolność zachowania równowagi. Ciężko więc powiedzieć, że balansując na piłce będziemy sprawni motorycznie, ponieważ pracujemy tylko nad „małą cząstką” motoryczności. 🧏♂️
✅W sporcie i na co dzień poruszamy się po dwóch typach podłoża: stabilnym i niestabilnym. W naszym ciele wyróżniamy dwa główne odruchy: odruch wyprostny i odruch równowagi. Rodzaj podłoża ściśle związany jest z tymi odruchami: wyprostny chroni nas przed upadkiem na stabilnej powierzchni, zaś odruch równowagi chroni nas przed upadkiem przede wszystkim na podłożu niestabilnym.
Jeśli więc, od dłuższego czasu, poświęcacie czas treningowy na opanowaniu ćwiczeń z wykorzystaniem piłki a nie jesteście sportowcami (lub cyrkowcami), którzy korzystają z niestabilnego podłoża, najprawdopodobniej tracicie swój czas. Ćwicząc na piłce będziecie lepsi w ćwiczeniach na piłce, tylko tyle…
Przykładowo w badaniu z 2004 r.[5] nie stwierdzono zwiększenia sprawności fizycznej oraz poprawy wyników sportowych u młodych piłkarzy, którzy dodatkowo, względem grupy kontrolnej wykonywali ćwiczenia na piłce gimnastycznej.
Dodatkowo, jeśli uprawiana dyscyplina sportowa, wymaga ekspresji siły czy mocy na stabilnej powierzchni, to wykonywanie takiego treningu może spowodować gorsze wyniki sportowe oraz paradoksalnie zwiększyć ryzyko kontuzji.⛔️
✅To może chociaż zaangażowanie mięśni (szczególnie „core”) będzie większe?
Też niekoniecznie 💔. Zostało to zbadane wielokrotnie, m.in. przy pomocy EMG. Wyniki zawsze były takie same. Lepiej np. robić przysiady ze sztangą 40 kg na twardej podłodze niż przysiady z ciężarem 20 kg na piłce bosu. Zasada ta dotyczy niemal każdego ruchu.
Siedzenie w pracy na niestabilnej powierzchni również nie wpływa znacząco na aktywację mięśni przykręgosłupowych i nie redukuje dolegliwości bólowych. Link do artykułu na ten temat w bibliografii.
✅Czy więc powinniśmy całkiem zrezygnować z takich ćwiczeń? Nie, jeśli ktoś je po prostu lubi a ćwiczy rekreacyjnie, niech to będzie dodatek do treningu. Na pewno jednak nie stosujcie niestabilnego podłoża podczas wykonywania podstawowych ćwiczeń, jeśli takowego nie wykorzystujecie na co dzień i w sporcie.
W fizjoterapii jak najbardziej możemy wykorzystać te elementy treningowe. Trzeba tylko wiedzieć kiedy i ile.
❕Na koniec ważna rzecz. Każda aktywna osoba powinna, w jakimś stopniu, „pobudzać” równowagę ale jak już wiecie z powyższego tekstu, nie koniecznie na niestabilnym podłożu. Jak to zrobić? Bardzo prosto:
- zmniejszając powierzchnię płaszczyzny podporu (np. stając węziej)
- zmniejszając ilość punktów podporu (np. stojąc na jednej nodze)
- dodając zewnętrzną siłę (np. gdy ktoś/coś nas popycha)
Jednak do każdego przypadku należy podejść indywidualnie aby dopasować odpowiedni trening i dodatki do niego.
🎯Podsumowanie:
- wykorzystując ćwiczenia na niestabilnym podłożu nie będziemy silniejsi a poprawa sprawności będzie tutaj bardzo wybiórcza i ograniczona
- ćwiczyć tak powinni sportowcy wykorzystujący niestabilne podłoże oraz cyrkowcy
- do podstawowego treningu możemy dodać takie elementy ale niech to będzie tylko jakaś część zaplanowana z głową.
************************************
Bibliografia:
1. https://www.facebook.com/FizjoStrength/photos/399710260857680
2. https://journals.lww.com/nsca-jscr/Abstract/2010/01001/Activation_Of_Core_Musculature_During_Exercise.43.aspx
3. https://journals.lww.com/nsca-jscr/Fulltext/2010/02000/Muscle_Activation_Patterns_While_Lifting_Stable.4.aspx
4. https://journals.lww.com/nsca-jscr/Fulltext/2008/07000/Not_All_Instability_Training_Devices_Enhance.46.aspx
5. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15320664/
6. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15320684/
7. https://journals.lww.com/nsca-jscr/Fulltext/2010/10000/Deadlift_Muscle_Force_and_Activation_Under_Stable.20.aspx
8.K. Czajka, J. Fugiel, P. Posłuszny, T. Sławińska, Motoryczność człowieka, Podstawowe zagadnienia z antropomotoryki
9. J. Elphinston, Stability, Sport and Performance Movement,