01/08/2026
Chłopiec, który kradł. Historia, która zmieniła sposób myślenia o trudnych zachowaniach dzieci.
Philip miał dziewięć lat, kiedy został usunięty ze szkoły z powodu kradzieży. W wieku sześciu lat zabrał zegarek pielęgniarki, później kradł pieniądze i przedmioty. Ostatecznie wyniósł ze szkolnej szafki niebezpieczne leki.
Winnicott nie zatrzymał się na pytaniu: „Jak powstrzymać kradzieże?”. Chciał zrozumieć, co wydarzyło się wcześniej.
Dzieciństwo Philipa zakłóciła wojna. Ojciec długo przebywał poza domem, rodzina zmieniała miejsce pobytu, a dom utracił dawną stabilność. Kiedy chłopiec miał niemal sześć lat, matka wyjechała, by urodzić jego siostrę. Philip zamieszkał wtedy u krewnych. Później opowiedział Winnicottowi, że tęsknił za matką tak bardzo, iż chwilami wydawało mu się, że widzi ją w kuchni. Gdy podbiegał bliżej, odkrywał, że to ciotka.
Podczas konsultacji Winnicott pomógł mu połączyć kradzieże z lękiem, utratą bliskości i potrzebą odzyskania bezpieczeństwa. Uznał też, że najważniejszą częścią terapii będzie dom. Rodzice mieli pozwolić synowi stać się przez pewien czas bardziej zależnym i otoczyć go stabilną opieką.
Philip wycofał się, potrzebował pomocy w codziennych czynnościach, a później zaczął moczyć się w nocy. Rodzina nie próbowała przyspieszać jego powrotu do samodzielności. Po około trzech miesiącach chłopiec sam zaczął odzyskiwać energię.
Kradzieże nie powróciły. Po roku Philip wrócił do tej samej szkoły, a dyrektor opisywał go jako zdrowego, dobrze funkcjonującego ucznia. W wieku czternastu lat dobrze radził sobie w nauce i sporcie.
Ta historia ilustruje jedną z najważniejszych myśli Winnicotta:
Tendencja antyspołeczna może nieść w sobie nadzieję.
Zrozumienie nie usuwa granic. Pozwala jednak zobaczyć, że trudne zachowanie bywa próbą odzyskania czegoś ważnego, czego dziecko nie potrafi jeszcze nazwać.
📩 Jeśli zachowanie dziecka budzi niepokój, w Katowickim Instytucie Psychoterapii można skorzystać ze wsparcia dla dzieci i ich rodzin.
Na podstawie: Donald W. Winnicott, „A Case of Compulsive Stealing…” (1953).
