Centrum Feniks

18/03/2026

Wyobraź sobie, że możesz doświadczyć sytuacji trudnej, jaką jest na przykład odrzucenie przez potencjalnego partnera. I w związku z tym mogą pojawić się w Twoim umyślę różnego typu myśli. Jak myśl, że „Coś ze mną jest nie tak” i towarzyszące tej myśli emocje takie, jak smutek i lęk. Z punktu widzenia terapii poznawczo-behawioralnej (CBT) sama doświadczana sytuacja, a także powiązane z nią myśli oraz emocje nie są problemem. Choć faktem jest, że mogą one być dla Ciebie trudne. Problemem zaś stanowiącym pierwszy krok w rozwoju depresji jest fuzja poznawcza z tymi myślami, czyli traktowania ich, jako rzeczywistości o sobie. Drugim z kolei jest przypisywanie tym myślą jeszcze większego znaczenia. Jak na przykład tego, że nie jesteś osobą „Wartą miłości”. No i na koniec trzecim krokiem w rozwoju zaburzenia depresyjnego z perspektywy psychoterapii poznawczo-behawioralnej jest uruchomienie niekorzystnych strategii radzenie sobie z tymi myślami i emocjami. Czyli zachowań wewnętrznych w umyślę, czego przykładem jest nadmierne analizowanie (ruminacja) tych zdarzeń psychicznych. Jak i również zachowań zewnętrznych, jakim jest unikanie sytuacji związanych z potencjalnym odrzuceniem i wycofywanie się z ważnych aktywności życiowych. Chcesz lepiej to zrozumieć? To poznaj historię rozwoju depresji Anny.

http://centrumfeniks.pl/jak-moze-sie-rozwijac-zaburzenie-depresyjne-z-perspektywy-psychoterapii-poznawczo-behawioralnej-cbt/

09/02/2025

Możesz nie kontrolować swojego zachowania z tego powodu, że:

🔸 Myślisz sobie, że nie masz kontroli nad swoim zachowaniem. Oznacza to, że posiadasz tak zwane negatywne metaprzekonania dotyczące niskiej kontroli nad zachowaniem. Dlaczego to, co myślę o kontroli ma znaczenie? Bo to, że myślisz sobie, że nie potrafisz przerwać swojego zachowania jest subiektywne. W rzeczywistości może okazać się, że masz kontrolę nad swoim zachowaniem. Jednakże ze względu na myślenie, że nie masz świadomości tej kontroli, możesz nie przerywać danego zachowania lub przerywać go zbyt rzadko w sposób nieświadomy.

🔸 Próbujesz kontrolować, to nad czym nie masz kontroli, chcąc kontrolować, to nad czym masz. W praktyce oznacza to, że chcąc przerwać zamartwianie się, czyli niekorzystne zachowanie w umyśle, możesz tłumić myśli automatyczne i emocje. Jednakże nie masz kontroli nad tym, czy pojawiają Ci się myśli automatyczne i emocje, więc próbujesz kontrolować „coś” nad czym rzeczywiście nie masz kontroli. Efektem tego jest to, że wzmacniasz swoje metaprzekonanie- „Nie mam kontroli nad zamartwianiem się”.

🔸 Stosujesz niekorzystne strategie radzenia sobie, a nie te korzystne. Próbujesz radzić sobie z kontrolowaniem zamartwiania się poprzez myślenie krytyczne wobec siebie, czy też unikanie miejsc lub spotkań z ludźmi. Zamiast przerwać proces zamartwiania się. Z kolei myśli automatyczne „zachęcające” do zamartwiania się przyjąć z akceptacją i dystansem wobec nich za pomocą metauważności.


____
Bibliografia:
1. Wells (2009). Metacognitive Therapy for Anxiety and Depression.

31/05/2024

Byliśmy, bo wiedza wymaga wzmocnienia i do życia Naszego oraz naszych Pacjentów... skutecznego wdrożenia :) .

Drodzy Uczestnicy Konferencji! ❤️
Chcemy Wam ogromnie podziękować za udział w Konferencji PTTPB “Terapia Poznawczo-Behawioralna szyta na miarę”. Było Was aż 1091!! 497 na żywo i 594 online. To najliczniejsza konferencja PTTPB dotychczas! A już za dwa lata mamy nadzieję pobić ten rekord podczas kolejnego wydarzenia 🤩
Wasza obecność i aktywne uczestnictwo przyczyniły się do sukcesu tego wydarzenia, tworząc inspirującą i owocną atmosferę.
Dziękujemy za zaangażowanie, cenne dyskusje i dzielenie się wiedzą oraz doświadczeniem. Wasz wkład nie tylko wzbogacił nasze wspólne spotkanie, ale także zainspirował do dalszych działań i współpracy 🤝
Mamy nadzieję, że czas spędzony na konferencji był dla Państwa równie owocny i inspirujący jak dla nas. Wierzymy, że nawiązane kontakty i wymienione idee będą miały trwały wpływ na rozwój psychoterapii poznawczo-behawioralnej, Państwa rozwój zawodowy, a także dostępność skutecznych metod leczenia dla pacjentów.
Z niecierpliwością oczekujemy możliwości ponownego spotkania na przyszłych wydarzeniach 🥰

22/04/2023

Czy zastanawiałeś się nad tym, z jakiego powodu z repertuaru wielu możliwych zachowań uruchamiasz właśnie to konkretne?

Z tego powodu, że „czegoś” nauczyłeś się na temat danego zachowania w rezultacie, czy to Twoich bezpośrednich doświadczeń z danym zachowaniem lub pośrednich, gdy zauważyłeś, że inni ludzie w pewnych okolicznościach w reakcji na jakieś zdarzenie, myśli, emocje i doznania z ciała, tak się zachowują. Czego się nauczyłeś? Tego, że to zachowanie jest w jakiś sposób użyteczne, korzystne lub pomocne dla Ciebie. Powyższa korzyść z uruchomienia określonego zachowania jest zawarta w tak zwanych pozytywnych metaprzekonaniach (PM). PM są to pewnego rodzaju oczekiwania odnoszące się do tego, jakie profity przyniesie Ci dane zachowanie.

PM nie są koniecznie dostępne dla naszej świadomości w momencie, gdy dane zachowania uruchamiamy, czy je kontynuujemy. Co wtedy? Możesz uświadomić sobie, jakie są Twoje PM na temat określonego zachowania poprzez zadanie sobie takich pytań, jak: - „Po co to robię?”, „Jakie mam z tego korzyści?”, czy „W czym mi to pomaga?”. Odpowiedź na nie prawdopodobnie dostarczy Ci jawnej wiedzy dotyczącej tego, jakie masz PM.

Okey, możliwe, że w tym momencie zastanawiasz się nad tym- „Co jest w tym złego, że myślę sobie, że zachowanie przynosi mi korzyści?” W samym myśleniu nic. Jednakże, jeśli uruchamiamy daną strategie radzenia sobie w danej sytuacji myśląc sobie, iż uzyskamy w rezultacie jej użycia korzyści, a niekoniecznie ona do tego prowadzi. Co więcej może prowadzić do wielu niekorzyści. To wtedy staje się to problemem. Bo PM są wiedzą subiektywną dotyczącą użyteczności zachowania, a nie realną, czyli zgodną z konsekwencjami zastosowania danego zachowania.



____
Bibliografia:
1. Popiel, Pragłowska (2022). Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Teoria i praktyka.
2. Wells (2009). Metacognitive Therapy for Anxiety and Depression.

07/04/2023

Z okazji Światowego Dnia Terapii Poznawczo-Behawioralnej gratulujemy jej realizacji celu stworzenia trafnego modelu trudności pacjentów wyjaśnienia, jak i również dostarczenia im pomocnych strategii radzenia. Życząc jej przy tym dalszego owocnego dążenia w kierunku rozwoju jeszcze większego zrozumienia ludzkiego psychicznego doświadczenia, aby wzmocnić użyteczność procesu leczenia 😀.

7 kwietnia przypada Światowy Dzień Terapii Poznawczo-Behawioralnej! 🎉

👏🏽Terapia poznawczo-behawioralna (TPB) jest jedną z najbardziej skutecznych metod psychoterapii, szczególnie w leczeniu zaburzeń emocjonalnych takich jak zaburzenia: afektywne (w tym depresja), lękowe, obsesyjno-kompulsyjne czy zaburzenia stresowe pourazowe (PTSD). Skuteczność TPB została wykazana w ogromnej liczbie randomizowanych kontrolowanych badań klinicznych (RCT), co oznacza, że jest to jedna z form terapii dysponująca najsilniejszą bazą dowodów empirycznych. Potwierdzają to współczesne rekomendacje najbardziej prestiżowych instytucji i organizacji zajmujących się zdrowiem psychicznym oraz oceną skuteczności różnych metod leczenia, m.in. NICE https://www.nice.org.uk/guidance czy APA https://www.apa.org/practice/guidelines !

📌Jednym z kluczowych elementów skuteczności TPB jest rozwijanie umiejętności radzenia sobie z niepomocnymi myślami i zachowaniami. Dzięki temu TPB pomaga zmniejszyć nasilenie objawów, ale również poprawić jakość życia i umożliwić pełniejsze dbanie o swoje emocjonalne potrzeby oraz istotne dla siebie wartości. TPB może być stosowana w krótkoterminowych interwencjach lub w dłuższych programach leczenia, w zależności od potrzeb pacjenta.

Terapia poznawczo-behawioralna (TPB) zaczęła się rozwijać w Polsce🇵🇱 na przełomie lat 70. i 80. XX wieku. Początkowo była stosowana głównie w leczeniu zaburzeń lękowych, depresyjnych i zaburzeń odżywiania.

W latach 90. zostały zorganizowane pierwsze szkolenia dla terapeutów TPB w Polsce, a wraz z nimi pojawiły się publikacje naukowe i tłumaczenia literatury z zakresu tej terapii. W 1998 powstało także Polskie Towarzystwo Terapii Poznawczej i Behawioralnej (PTTPB), które skupia specjalistów zajmujących się TPB. PTTPB bardzo dynamicznie się rozwija i obecnie liczy już ponad 4000 członków i członkiń, wśród których 1470 to certyfikowani terapeuci i terapeutki, a 80 osób jest superwizor(k)ami.

W latach 2000 TPB stała się jedną z najpopularniejszych form psychoterapii w Polsce, a jej zastosowanie rozszerzyło się na wiele różnych problemów emocjonalnych i zachowań. Powstały specjalistyczne ośrodki szkoleniowe, a TPB weszła do kanonu podejść terapeutycznych nauczanych na kierunkach psychologicznych i lekarskich.

🏛️Ośrodki rekomendowane i atestowane przez PTTPB w Polsce to:

🔴Akademia Motywacji i Edukacji, gdzie kierownikiem kursu jest Anna Derwich,
🟠Centrum CBT Edu – dr n. med. Anita Bryńska
🟡Szkoła Psychoterapii Crescentia – Olga Olszewska
🟢Instytut Poznawczy– Jacek Legierski, Arkadiusz Bilejczyk, Marcin Młynarczyk
🔵Centrum Terapii Poznawczej i Schematu InterEgo – lek. med. Izabela Stefaniak
🟣Szkoła Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej Uniwersytet SWPS - prof. USWPS dr hab. Agnieszka Popiel i dr n. hum. Ewa Pragłowska
🔴Tercognitiva – Magdalena Skąpska-Magdoń

Obecnie terapia poznawczo-behawioralna jest powszechnie stosowana w Polsce, a liczba terapeutów posiadających kompetencje w tej dziedzinie stale rośnie. Wiele ośrodków zdrowia i klinik oferuje TPB jako jedną z form leczenia, a wśród osób korzystających z psychoterapii cieszy się ona coraz większym zaufaniem.

📢Jak pisze Michelle Craske w swoim komentarzu opublikowanym w październikowym wydaniu World Psychiatry (jednym z najbardziej cenionych czasopism naukowych z zakresu zdrowia psychicznego): przyszłość TPB i innych terapii opartych na dowodach naukowych jest bardzo obiecująca!

W komentarzu kilka przykładów badań i metaanaliz, które potwierdzają skuteczność terapii poznawczo-behawioralnej. To tylko niewielka część dowodów empirycznych wspierających stosowanie TPB. Znacznie więcej źródeł można znaleźć w bazach naukowych takich jak PubMed czy APA PsycINFO.

Dane z najbardziej aktualnych metaanaliz badań nad skutecznością TPB w leczeniu zaburzeń psychicznych znajdziecie w raporcie Zespołu Roboczego PTTPB ds. Badań nad Skutecznością Psychoterapii, koordynowanego przez Jacka Legierskiego:https://www.pttpb.pl/wp-content/uploads/2022/11/PrzegMeta_v3.pdf

29/03/2023

Możesz doświadczyć pojawiających się w sposób automatyczny myśli:
🔸 „Jeśli popełniłem błąd to jestem gorszy”,
🔸 „ Ludzie mnie odrzucą”
🔸 „Jestem do niczego!”.
Emocji smutku, lęku, czy też złości. Ponadto reakcji fizycznych takich, jak spadek energii, napięcie mięśni i szybsze bicie serca, będących skutkiem aktywacji tych myśli i emocji.

Jeśli, jako strategie radzenia sobie z tymi myślami i emocjami uruchomisz takie zachowania, jak:
🔸 Fuzja poznawcza, czyli myślenie o nich, jako świadczących o tym, jaki jesteś, jacy są inni ludzie, jak było, jest i będzie.
🔸 Ruminacje, czyli nadmierne myślenie rozpamiętujące błąd, szukające jego przyczyn w Twojej osobowości lub też krytykujące Ciebie.
🔸 Zamartwianie się o możliwe przyszłe błędy i odrzucenie.
🔸 Nadmierne sprawdzanie wykonanej przez Ciebie pracy, czy unikanie relacji z innymi, aby nie popełnić błędu w zachowaniu i nie zostać odrzuconym.

To możliwą konsekwencją tych zachowań będzie:
🔸 Wzmocnienie znaczenia powyższych myśli i emocji, jako ważnych, czy zagrażających. Świadczących o Tobie, innych ludziach, przeszłości, teraźniejszości i przyszłości.
🔸 Zwiększenie częstotliwości pojawiania się, czasu utrzymywania się i intensywności doświadczania tych myśli, emocji i reakcji fizycznych.
🔸 Zwiększenie prawdopodobieństwa pojawiania się innych myśli, emocji i reakcji z ciała, które mogą zostać potraktowane, jako ważne lub zagrażające i wobec, których mogą zostać uruchomione niekorzystne strategie radzenia sobie.
🔸 Zwiększenie realnych szkód w Twoim życiu.



____
Bibliografia:
1. Hayes i in. (2013). Terapia akceptacji i zaangażowania. Proces i praktyka uważnej zmiany.
2. Popiel, Pragłowska (2022). Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Teoria i praktyka.
3. Wells (2009). Metacognitive Therapy for Anxiety and Depression.

09/03/2023

Fuzja poznawcza z myślami jest to myślenie o doświadczanych myślach, jako ważnych, znaczących lub zagrażających. Jeśli tak myślisz o swoich myślach, to oznacza, że masz na ich temat negatywne metaprzekonania. Są one negatywnymi metaprzekonaniami, bo nadają myślom większą „rangę” (znaczenie), niż w rzeczywistości mają. Bo myśli to po prostu myśli - zwykłe zdarzenia w umyśle.

Fuzja poznawcza z myślami ma miejsce wtedy kiedy myślisz sobie, że skoro mam myśl:
- „jestem do niczego", to rzeczywiście taki jestem.
- „ludzie mnie odrzucą”, to rzeczywiście tak będzie
- „może jednak chce kogoś skrzywdzić”, to może jednak chce to zrobić.

Dlaczego fuzja poznawcza z myślami może być dla Ciebie problemem? Wchodząc w proces fuzji poznawczej z myślami:
> myśli mogą oznaczać dla Ciebie, że: „coś ze mną jest nie tak”, „jestem nienormalny”, czy też, że „jestem złym człowiekiem”.
> myśli stanowią o tym, jaki jesteś, jacy są inni ludzie i rzeczywistość. Stanowią też o tym, jaka była przeszłość i będzie przyszłość.
> identyfikacja z myślami może powodować powstanie emocji i reakcji fizycznych im towarzyszących. Wzmacniać ich znaczenie, co może skutkować dłuższym utrzymywaniem się samych myśli, emocji i reakcji fizycznych, a także wpływać na ich intensyfikację.
> możesz uruchamiać niekorzystne strategie radzenia sobie (zachowania) z tymi myślami, co prawdopodobnie będzie powiązane z negatywnymi konsekwencjami mogącymi mieć miejsce w Twoim życiu.



____
Bibliografia:
1. Hayes i in. (2013). Terapia akceptacji i zaangażowania. Proces i praktyka uważnej zmiany.
2. Popiel, Pragłowska (2022). Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Teoria i praktyka.
3. Wells (2009). Metacognitive Therapy for Anxiety and Depression.

05/03/2023

To właściwie nad czym masz kontrolę?

Masz kontrolę nad tym, jak świadomie zareagujesz poprzez swoje zachowanie na pojawiające się w Twoim umyśle myśli, emocje i powiązane z nimi reakcje fizyczne. Innymi słowy masz wpływ na to, jakie strategie radzenia sobie wobec nich zastosujesz. Czy będą one bardziej, czy też mniej dla Ciebie korzystne?

W praktyce oznacza to, że masz kontrolę nad tym, jak potraktujesz te myśli. Czy będziesz o nich myślał, jak o zwykłych zdarzeniach w umyśle, czyli zastosujesz wobec nich proces defuzji poznawczej. Czy też będziesz się identyfikował z myślami, jako świadczącymi o tym kim jesteś i jaka jest rzeczywistość, czyli wejdziesz w proces fuzji poznawczej z nimi.

Możesz radzić sobie z trudnymi dla Ciebie myślami, emocjami lub reakcjami fizycznymi poprzez ruminowanie, czyli nadmierne analizowanie tego, co się z Tobą dzieje: „Co ze mną jest nie tak? Dlaczego tak myślę i czuję?” lub adaptacyjne się od nich zdystansowanie – uruchomienie tzw. metauważności.
Możesz w swoim zachowaniu dążyć do unikania miejsc, ludzi, czy doświadczeń, których unikanie te myśli i emocje Ci „podpowiadają” lub możesz zmierzać w kierunku realizującym ważne dla Ciebie wartości poprzez ekspozycje na nie.

Jeśli więc chcesz mieć większą kontrolę nad swoim automatycznymi myślami, emocjami i reakcjami z ciała, to może warto spróbować nie skupiać się nad tym, że one się pojawiają. A nad tym, jak możesz sobie z nimi poradzić w sposób, jak najbardziej dla Ciebie korzystny.



____

Bibliografia:
1. Hayes i in. (2013). Terapia akceptacji i zaangażowania. Proces i praktyka uważnej zmiany.
2. Wells (2009). Metacognitive Therapy for Anxiety and Depression.
3. Popiel, Pragłowska (2022). Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Teoria i praktyka.

01/03/2023

Każdy z nas może doświadczyć pojawiających się myśli automatycznych takich, jak „jestem do niczego”, „ludzie mnie odrzucą”, czy też „ może jednak chce kogoś skrzywdzić”. W takiej sytuacji mogłeś zacząć się zastanawiać nad tym, czy myśli tego typu są problemem? Czy świadczą o tym, że „coś jest ze mną nie tak”, „jestem nienormalny” lub „jestem złym człowiekiem”?

To całkiem możliwe, że mogłeś sobie o nich tak pomyśleć. Ponieważ w wyniku doświadczeń z innymi ludźmi uczymy się tego, że posiadanie myśli oznacza, że jacyś jesteśmy, możemy się stać lub spełnią się jakieś zdarzenia lub działania. W rezultacie tego może kiedyś miałeś okazje usłyszeć od innych ludzi, że „nie powinieneś tak myśleć”, jak i również „to jest chore” lub „inni tak nie myślą”. Jednakże, jak to w życiu bywa w procesie socjalizacji uczymy się rzeczy, które są dla nas korzystne, ale także tych, które mogą skutkować dla nas znaczącymi niekorzyściami.

W związku z tym odpowiedź na pytanie, czy myśli automatyczne są problemem brzmi - nie. To, że w Twoim umyśle pojawiają się różne, czasem trudne myśli nie jest problemem. Nie świadczy to o tym, że „jesteś nienormalny” lub „coś jest nie tak z Twoja głową”. Po prostu świadczy to o tym, że doświadczasz zwykłych rezultatów pracy swojego umysłu. Tak jak poci się Twoje ciało, gdy jest aktywne fizycznie, tak samo myśli pojawiają się w Twoim umyśle, gdy jest on aktywny psychicznie.



____
Bibliografia:
1. Hayes i in. (2013). Terapia akceptacji i zaangażowania. Proces i praktyka uważnej zmiany.
2. Wells (2009). Metacognitive Therapy for Anxiety and Depression.
3. Popiel, Pragłowska (2022). Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Teoria i praktyka.

26/02/2023

Czy zastanawiałeś się kiedyś nad czym masz realną kontrolę? Czy doświadczyłeś automatycznych myśli i emocji, które oceniłeś jako zagrażające lub wartościujące Twoją osobę? Bo myślałeś, że skoro masz myśl, że „zrobię krzywdę swoim dzieciom”, to pewnie tak będzie i świadczy to o tym, iż „jestem złą osobą”.

Z kolei o odczuwaniu emocji smutku, lęku, czy złości myślałeś, że „nie radzę sobie” lub „jestem słaby”. Bo przecież, skoro one się pojawiają i nie znikają kiedy chce, to właśnie o tym to świadczy.

Może zdarzyło Ci się doświadczyć reakcji fizycznych towarzyszącym tym myślom i emocjom pod postacią odczuwania napięcia w ciele, szybszego bicia serca, czy pocenia się, o których myślałeś: „coś jest ze mną nie tak” lub „coś mi się zaraz stanie”.

Następnie wszystkimi dostępnymi siłami i znanymi sposobami radzenia chciałeś się pozbyć doświadczanych myśli, emocji i reakcji fizycznych poprzez ich unikanie, czy też zamartwianie się o konsekwencje ich występowania dla Ciebie lub dla Twoich bliskich. A może podejmowałeś kroki mające na celu ich ukrycie, czy też zaprzeczające ich występowaniu?

Jeśli to robiłeś, to całkiem możliwe, że z czasem uświadomiłeś sobie, że nawet jeśli w krótkiej perspektywie czasu przynosiły one chwilową ulgę, to w dłuższej perspektywie czasu były one dla Ciebie mało użyteczne.

Dlaczego? Odpowiedź jest dosyć prosta, bo nie masz wpływu/kontroli nad tym co pojawia się w Twoim umyśle pod postacią myśli automatycznych, emocji i reakcji fizycznych.



____
Bibliografia:
1. Hayes i in. (2013). Terapia akceptacji i zaangażowania. Proces i praktyka uważnej zmiany.
2. Wells (2009). Metacognitive Therapy for Anxiety and Depression.
3. Popiel, Pragłowska (2022). Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Teoria i praktyka.

23/02/2023

Zaburzenie depresyjne jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych zaburzeń psychicznych, któremu towarzyszy wysoki stopień współwystępowania z innymi zaburzeniami i chorobami (1, 2).

Rozpowszechnienie depresji na świecie w populacji osób dorosłych mierzone w przeciągu roku wynosi 7,2%, a w ciągu życia mieści się w granicach od 10,8% do 16% (3, 4).

Depresja należy do listy zaburzeń i chorób psychicznych oraz somatycznych, które w największym stopniu destabilizują funkcjonowanie człowieka. Z depresją powiązana jest między innymi niska produktywność w pracy i jakość życia, a także wysokie ryzyko popełnienia samobójstwa oraz wysoka śmiertelność (2, 5, 6, 7, 8, 9). Dlatego też dostarczenie tym osobom skutecznego leczenia jest bardzo istotnym zagadnieniem. Ważne jest również i to, żeby leczenie depresji z jednej strony obejmowało wyzdrowienie z obecnego epizodu depresyjnego, a z drugiej zabezpieczało osoby nią dotknięte przed kolejnymi jej nawrotami. Ponieważ szacuję się, że od 50% do 85% osób, które wyzdrowiało z zaburzenia depresyjnego doświadczyło jego nawrotu (10, 11).

Terapia Poznawczo-Behawioralna (CBT) jest skuteczną i zalecaną w pierwszej kolejności metodą leczenia depresji, jak i zapobiegania jej nawrotom przez takie organizacje jak: National Institute for Health and Care Excellence (NICE), American Psychological Association (APA) oraz Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT).



____

Źródło:
1. Ferrari i in. (2013). Burden of depressive disorders by country, s*x, age, and year: Findings from the Global Burden of Disease Study 2010.
2. World Health Organization (2021). Depression.
3. Kessler i in. (2003). The epidemiology of Major depressive disorder: results from thenational comorbidity survey replication (NCS-R).
4. Lim i in. (2018). Prevalence of depression in the community from 30 countries between 1994 and 2014.
5. Simon (2003). Social and economical burden of mood disorders.
6. Zivin i in. (2013). The economic, public health, and caregiver burden of late-life depression.
7. Malhi i in. (2018). Royal Australian and New Zealand College of Psychiatrists clinical practice guidelines for mood disorders: major depression summary.
8. Hawton i in. (2013). Risk factors for su***de in individuals with depression: a systematic review.
9. Large (2016). Study on su***de risk assessment in mental illness underestimates inpatient su***de risk.
10. Mueller i in. (1999). Recurrence after recovery from major depressiv disorder during 15 years observational follow-up.
11. Nöbbelin i in. (2018). Risk factors for recurrence in depression in the Lundby population, 1947-1997.