25/08/2026
Najczęstszy nowotwór złośliwy u mężczyzn. Jedno z najważniejszych pytań współczesnej onkologii. I polskie badanie randomizowane, które ma pomóc znaleźć odpowiedź.
W 2023 roku raka gruczołu krokowego rozpoznano w Polsce u 23 710 mężczyzn — stanowił niemal co czwarte nowe rozpoznanie nowotworu złośliwego wśród mężczyzn. Z jego powodu zmarło 5 859 osób. Na świecie co roku tę diagnozę otrzymuje już około 1,55 miliona mężczyzn.
Wyniki leczenia w Polsce systematycznie się poprawiają — pięcioletnie przeżycie sięga już około 85%. Nadal jednak mamy przestrzeń do dalszej poprawy: najnowsze porównywalne szacunki wskazują, że standaryzowana umieralność z powodu raka prostaty w Polsce jest o około 46% wyższa niż średnio w Unii Europejskiej.
Nie jest to prosty ranking jakości leczenia — znaczenie mają również stadium rozpoznania, dostęp do diagnostyki i organizacja opieki — ale sygnał pozostaje czytelny.
W Radioterapia i Brachyterapia w Affidea Nu-Med Zamość Nu-Med Centrum Diagnostyki i Terapii Onkologicznej Zamość nie chcemy tylko doganiać najlepszych. Chcemy współtworzyć standardy przyszłości.
Rozwijamy szerzej skrzydła 🙂 i
do projektu PRO-BOOST-LC dołącza właśnie nasze kolejne autorskie, akademickie badanie kliniczne:
PRO-BOOST-N: Prostate-First Versus Combined Prostate and Nodal Dose Escalation in PSMA PET–Staged Node-Positive Prostate Cancer
ClinicalTrials.gov: NCT07426094
Mam ogromną satysfakcję i przyjemność być autorem i pełnić w tym projekcie rolę Głównego Badacza.
Radykalne leczenie nie zawsze oznacza operację
U wielu pacjentów doskonałe wyniki można uzyskać dzięki radykalnej radioterapii — bez konieczności operacyjnego usunięcia prostaty. Do dyspozycji mamy dziś radioterapię z pól zewnętrznych – stereotaktyczną SBRT, minimalnie inwazyjną brachyterapię HDR lub LDR oraz precyzyjne połączenia tych metod.
W badaniu randomizowanym ProtecT, obejmującym chorych na zlokalizowanego raka gruczołu krokowego, po 15 latach nie stwierdzono różnicy w śmiertelności z powodu raka między operacją a radioterapią.
Różnią się natomiast profile potencjalnych działań niepożądanych. W badaniu PACE-A, 2 lata po leczeniu, codziennych wkładek z powodu nietrzymania moczu używało 50% pacjentów po prostatektomii i 6,5% po radioterapii stereotkatycznej (SBRT). Funkcje seksualne również były lepiej zachowane po radioterapii, choć jej kosztem były nieco częstsze dolegliwości jelitowe.
Dzisiejsza radioterapia wykorzystuje IMRT/VMAT, codzienną weryfikację obrazową oraz planowanie z dokładnością liczoną w milimetrach. Pozwala to zwiększać dawkę w obrębie nowotworu, jednocześnie maksymalnie chroniąc pęcherz, odbytnicę i cewkę moczową. Poważne działania niepożądane są rzadkie, ale — jak przy każdej skutecznej metodzie leczenia — nie są niemożliwe.
Precyzyjna eskalacja dawki może przekładać się na niezwykle wysoką kontrolę miejscową. W randomizowanym badaniu FLAME uzyskano około 95% miejscowej kontroli po 10 latach, a w wybranych współczesnych seriach łączących radioterapię z pól zewnętrznych z eskalacją dawki przy użyciu tzw. boostu z brachyterapii HDR kontrola miejscowa przekraczała 98%.
Nawet izolowana, potwierdzona biopsją wznowa po wcześniejszej radioterapii nie zawsze zamyka drogę do ponownego leczenia radykalnego. U odpowiednio wybranych pacjentów w doświadczonych ośrodkach można zastosować precyzyjną reirradiację za pomocą SBRT albo brachyterapii HDR lub LDR. Dysponujemy coraz lepszymi danymi i z powodzeniem wykorzystujemy je w leczeniu.
Niemożliwość ponownego użycia radioterapii w tym samym miejscu (reiradiacja) to MIT, niestety nadal często powtarzany, nawet przez niektórych specjalistów — wiedza idzie do przodu; nie każdy za nią nadąża…
Dlaczego PRO-BOOST-N?
PRO-BOOST-N jest przeznaczone dla pacjentów z chorobą
cT1-4N1M0, czyli takich, u których rak dotarł już do regionalnych węzłów chłonnych miednicy widocznych w badaniu PET/CT PSMA, ale nie stwierdzono przerzutów odległych.
To szczególna sytuacja. Choroba nie jest już wyłącznie miejscowa, ale nadal może być leczona intensywnie, z radykalną intencją.
Obecnym standardem jest skojarzenie radioterapii prostaty i miednicy z długotrwałym leczeniem hormonalnym +/- terapią ARPI. Nadal nie znamy jednak odpowiedzi na dwa fundamentalne pytania:
➡️ Czy dodatkowa ablacyjna eskalacja dawki w obrębie prostaty zmniejszy ryzyko przerzutów odległych?
➡️ Jak wysoka powinna być dawka promieniowania podana bezpośrednio na przerzutowe węzły chłonne rozpoznane w badaniu PET/CT PSMA, aby przyniosła dodatkową korzyść?
Właśnie dlatego zaprojektowaliśmy PRO-BOOST-N.
Jest to prospektywne, wieloośrodkowe, randomizowane badanie fazy II/III z układem czynnikowym 2 × 2, planowane dla 600 pacjentów.
Wszyscy uczestnicy otrzymują ultrahipofrakcjonowaną radioterapię gruczołu krokowego oraz węzłów chłonnych miednicy w pięciu frakcjach, a także odpowiednie leczenie systemowe.
Randomizacja niezależnie ocenia:
🔹 standardową dawkę podawaną na obszar gruczołu krokowego w porównaniu z dodatkową jej eeskalacją tzw. boostem ablacyjnym wykonywanym za pomocą brachyterapii HDR, LDR albo radioterapii stereotaktycznej (SBRT);
🔹 standardową dawkę na zajęte węzły chłonne w porównaniu z dalszą, bezpieczną eskalacją dawki na przerzutowe węzły chłonne, dostosowaną do tolerancji narządów zdrowych.
Głównym celem jest sprawdzenie, czy intensyfikacja miejscowego leczenia wydłuża czas wolny od przerzutów (MFS). Równolegle bardzo dokładnie oceniamy bezpieczeństwo, tolerancję leczenia i jakość życia — funkcje układu moczowego, jelitowe, seksualne oraz wszystkie parametry ważne dla pacjentów.
Nie zakładamy, że „więcej zawsze znaczy lepiej”. Chcemy naukowo sprawdzić, komu, gdzie i jak należy zwiększyć dawkę, aby poprawić kontrolę choroby bez nieakceptowalnego kosztu dla jakości życia.
Rekrutacja jest otwarta :)
Radioterapia i Brachyterapia w Affidea Nu-Med Zamość Nu-Med Centrum Diagnostyki i Terapii Onkologicznej Zamość jest obecnie jedynym ośrodkiem w Polsce, który aktywnie rekrutuje do programu PRO-BOOST-N.
Oznacza to, że ten konkretny, intensywny i krótki schemat jest obecnie dostępny wyłącznie w Naszym Ośrodku.
Pełna diagnostyka PET/CT PSMA jest dostępna na miejscu w Zamościu.
Zapraszamy pacjentów z całej Polski i z zagranicy. Zapraszamy również urologów, onkologów klinicznych, radioterapeutów, lekarzy medycyny nuklearnej oraz wszystkich specjalistów zajmujących się leczeniem raka gruczołu krokowego do współpracy i kierowania potencjalnych kandydatów.
Trwają również przygotowania do uruchomienia badania w partnerskich ośrodkach m.in. w Hiszpanii i Chorwacji.
Potencjalny kandydat:
✅ Potwierdzony histopatologicznie rak gruczołu krokowego;
✅ Co najmniej jeden zajęty węzeł chłonny miednicy w badaniu PET/CT PSMA;
✅ Brak przerzutów odległych;
✅ Brak wcześniejszego radykalnego leczenia z powodu raka gruczołu krokowego.
Ostateczna kwalifikacja zawsze wymaga konsultacji i pełnej oceny zgodnej z protokołem.
📞 Kontakt do zespołu badania:
Dział Analiz Naukowych:
E-mail: [email protected]
Tel.: +48 84 535 99 13
📞 Sekretariat administracji:
+48 84 535 99 10
📧 [email protected]
Więcej informacji:
https://clinicaltrials.gov/study/NCT07426094
Nie obiecujemy prostych odpowiedzi. Tworzymy badanie, które ma je znaleźć.
