27/03/2026
📌 Czy to na pewno „tylko stres”? O tym, co naprawdę dzieje się w ciele dziecka, młodego człowieka czy dorosłego.
W swojej pracy psychologa klinicznego dzieci i młodzieży bardzo często spotykam się z sytuacją, w której młodzi pacjenci (i ich rodzice) opisują nasilony lęk, napięcie czy rozdrażnienie… bez wyraźnej przyczyny.
„Nic się przecież nie wydarzyło” – słyszę.
A jednak ciało mówi coś zupełnie innego.
Czytając książkę Pokonaj swoje lęki i odzyskaj spokój autorstwa Ellen Vora, szczególnie poruszył mnie fragment dotyczący reakcji stresowej – i tego, jak bardzo zmienia on nasze rozumienie lęku.
Zwykle myślimy o stresie jako reakcji na coś „na zewnątrz” – trudną sytuację, konflikt, zagrożenie. Tymczasem organizm może uruchomić tę samą reakcję… w odpowiedzi na sygnały płynące z wnętrza ciała.
Brzmi zaskakująco? A jednak:
➡️ brak snu
➡️ nagłe wahania poziomu cukru
➡️ nadmiar kofeiny
➡️ przewlekłe stany zapalne
➡️ przeciążenie bodźcami (np. ekranami)
— wszystkie te czynniki mogą zostać przez ciało odczytane jako zagrożenie.
W efekcie uruchamia się dobrze znany, ewolucyjny mechanizm „walki lub ucieczki”. Organizm przygotowuje się do działania: przyspiesza tętno, zmienia się przepływ krwi, rośnie poziom hormonów stresu, a mózg zaczyna skanować otoczenie w poszukiwaniu niebezpieczeństwa.
Problem polega na tym, że dziś rzadko mamy do czynienia z realnym zagrożeniem życia. Zamiast tego żyjemy w świecie ciągłych, drobnych przeciążeń.
I właśnie to widzę w gabinecie najczęściej.
Dzieci i nastolatki funkcjonujące:
📱 w nadmiarze bodźców
😴 z niedoborem snu
🍭 na niestabilnej diecie
🧠 w ciągłym napięciu
— zaczynają doświadczać lęku, który nie wynika z konkretnej sytuacji, ale z tego, że ich ciało jest w stanie ciągłej mobilizacji.
To, co szczególnie ważne i jednocześnie bardzo wspierające:
👉 wiele z tych reakcji nie jest „psychiczne” w klasycznym rozumieniu – ale fizjologiczne
👉 a skoro tak – możemy na nie realnie wpływać
Ciało nie „przesadza”. Ono po prostu wykonuje swoją pracę.
Dlatego zamiast pytać wyłącznie: „co się wydarzyło?”, warto też zapytać:
👉 „w jakim stanie jest ciało?”
W kolejnych wpisach opowiem o tym, jak możemy pomóc organizmowi „domknąć” reakcję stresową i wrócić do równowagi – nawet wtedy, gdy stresu nie da się uniknąć.
Bo spokój to nie brak stresu.
To zdolność do powrotu do równowagi. 🌿
