31/07/2026
Jak funkcjonowanie psychiczne wpływa na funkcjonowanie poznawcze (min. problemy z pamięcią, koncentracją uwagi)?
Wiele osób zgłasza się na badanie neuropsychologiczne, ponieważ zauważa u siebie niepokojące objawy takie jak zaburzenia pamięci, procesów uwagowych, koncentracji . Uciekają im słowa, mają wrażenie że funkcje językowe obniżyły się, zapominają nazwisk znajomych, nie pamiętają sytuacji które miały miejsce niedawno, zapominają co mieli zrobić, mają wrażenie, że męczy ich praca umysłowa, jest to dla nich duży wysiłek.
Niejednokrotnie podczas badania neuropsychologicznego okazuje się , że objawy te mogą mieć psychogenne podłoże, które istotnie wpływa na subiektywne i częściowo obiektywne funkcjonowanie poznawcze — głównie poprzez mechanizmy depresyjno-lękowe, przeciążenie psychiczne , neurotyzm, stres, napięcie emocjonalne itp.
Po przeprowadzeniu badania neuropsychologicznego stwierdza się , że funkcjonowanie osobowościowo-emocjonalne może wpływać na funkcjonowanie poznawcze w wielu obszarach . Często diagnozuje się funkcjonalne osłabienie poznawcze - związane z depresją, stresem, napięciem- niż pierwotne zaburzenie neurokognitywne (np. organiczne uszkodzenie mózgu).
Jest to istotne, bo przy przeciążeniu psychicznym funkcje poznawcze mogą wyglądać gorzej, ale częściowo poprawiać się wraz ze zmniejszeniem się objawów psychicznych.
Jak to może wyglądać w praktyce?
1. Spowolnienie poznawcze
Może obejmować:
- wolniejsze myślenie,
- trudność z szybkim przetwarzaniem informacji,
- większy wysiłek przy zadaniach intelektualnych,
- „ociężałość mentalną”,
To często wynika bardziej z obniżenia napędu, przeciążenia emocjonalnego, chronicznego napięcia niż z uszkodzenia neurologicznego.
2. Zaburzenia koncentracji uwagi
Przeciążenie psychiczne może sprzyjać rozpraszaniu się myślami wewnętrznymi, nadmiernemu analizowaniu, „utknięciu” w myśleniu, trudności w utrzymaniu uwagi przez dłuższy czas. Szczególnie przy zamartwianiu się, napięciu psychicznym. Pacjent może mieć poczucie: „nie mogę zebrać myśli” albo: „mózg działa wolniej niż kiedyś”.
3. Pogorszenie pamięci roboczej
Może występować trudność z utrzymywaniem informacji „w głowie”, zapominanie podczas wykonywania czynności, gubienie wątku, problemy z wielozadaniowością. Mechanizm zwykle jest funkcjonalny: zasoby poznawcze są częściowo zajęte przez napięcie emocjonalne i autorefleksję.
4. Nadmierna autorefleksja i „przeciążenie poznawcze”
Przy przeciążeniu psychicznym częste są nadanaliza, ruminacje, wielokrotne rozważanie tych samych problemów, trudność w „wyłączeniu myślenia”. Pacjent może długo analizować decyzje, mieć trudność z szybkim działaniem, przeciążać pamięć roboczą nadmiarem wewnętrznych analiz.
5. Funkcje wykonawcze
Możliwe są okresowe trudności z: elastycznym przełączaniem się między zadaniami, hamowaniem natrętnych myśli i zamartwiania się, planowaniem w sytuacjach silnego stresu.
Nie oznacza to trwałego deficytu funkcji wykonawczych – ich sprawność może zmieniać się w zależności od poziomu napięcia.
Osoby które niepokoją takie objawy u siebie i chciałyby sprawdzić, czy mają one podłoże neurokognitywne czy też psychogenne, zapraszam do pracowni na badanie neuropsychologiczne.
Agnieszka Salawa-psycholog
Tel. 784 049 854
