24/05/2026
PRZYCZYNY ZACHOWAŃ AGRESYWNYCH DZIECI I MŁODZIEŻY.
„Dzieci bez wsparcia ze strony rodziców, którym rodzice nie okazują zainteresowania, w których rodzinach brak jest związków uczuciowych, akceptacji, miłości, słowem, kiedy bardzo istotne potrzeby emocjonalne dziecka nie są zaspokajane, wówczas często dochodzi do spiętrzenia zachowań agresywnych. Frustracja potrzeb dziecka, szczególnie długo trwająca, uniemożliwia internalizowanie systemu wartości rodziców, powoduje przerwę w procesie budowania tożsamości dzieci w oparciu o relacje rodzinne, a tym samym skazuje je na budowanie jej w kontakcie z otoczeniem, ze środowiskiem dzieci i młodzieży, które z natury rzeczy dostarcza bardziej prymitywnych wzorców.
Często dochodzi nawet do pewnego wzmocnienia agresywnego zachowania, kiedy wybuch gniewu lub złości w pewnym sensie uwalnia dziecko od nadmiaru napięcia, co Kazimierz Pospieszyl nazywa funkcją katarktyczną wybuchów agresji.
Wybuch złości może odciążyć od nadmiaru wewnętrznego napięcia psychicznego, ale w efekcie może powodować poczucie winy, które z kolei jest współodpowiedzialne za powstawanie wewnętrznego konfliktu i powoduje ponownie intrapsychiczne napięcie. Zatem koło się zamyka i bywa, że dziecko nie jest w stanie się z niego wyrwać, co w efekcie tylko potęguje stres i wewnętrzne napięcie. Prezentowanie agresji, swojej wyższości i przewagi nad dzieckiem przez rodziców, używanie dziecka do wzmocnienia poczucia własnej wartości czy budowania swojego obrazu przez dorosłych, słowem, szereg nie tylko frustrujących, ale w pewnym sensie nadużywających aktywności rodzicielskich może wzmocnić agresywne zachowanie poza domem rodzinnym. Dzieci z rodzin, w których rodzice są wobec nich agresywne, uczą się agresji, ale również w wyniku niepokoju i wewnętrznego konfliktu pomiędzy chęcią obrony samego siebie, w tym również z użyciem agresji, a lękiem przed byciem odrzuconym stają się niespokojne, agresywne i nierzadko rozładowują swoje domowe frustracje poza domem, w szkole, na swoich rówieśników.
Obserwujemy często agresywne zachowania się dzieci, które stosują przemoc wobec swoich kolegów i koleżanek, przez co budujemy sobie obraz „złego” i „niegrzecznego” dziecka, a tymczasem to dziecko odreagowuje swoje wewnętrzne trudności i w pewnym sensie odwraca swoją sytuację - zamiast być ofiarą poniżania, wyzwisk, bicia, samo staje się kimś, kto poniża, wyzywa czy bije innych.”
Maciej Wilk - Socjoterapia wobec agresji rówieśniczej w Polskiej szkole. Perspektywa praktyków, str. 56-58, Sensum 2025.
