Gabinet Psychologiczny Psychotraumatolog-Psychoterapeuta Joanna Stawicka

Gabinet Psychologiczny Psychotraumatolog-Psychoterapeuta Joanna Stawicka Psycholog Psychotraumatolog Psychoterapeuta w trakcie szkolenia nurt CBT. Terapeuta Poznawczo-Behawioralny dzieci i młodzieży. Diagnosta młodzieży dorosłych.

Terapeuta EMDR, Terapeuta ASSYST. Terapeuta Par w nurcie EFT- Terapia Skoncentrowana na Emocjach.

13/07/2026

Dysocjacja jest jednym z naturalnych mechanizmów ochronnych psychiki 🧠

Pojawia się wtedy, gdy doświadczenie jest tak trudne lub przytłaczające, że system psychiczny nie jest w stanie w pełni go przeżyć i zintegrować.

W takich sytuacjach część doświadczenia może zostać „odłączona” od świadomego przeżywania. To sposób, w jaki organizm próbuje zmniejszyć cierpienie i umożliwić przetrwanie w bardzo trudnych warunkach ❤️‍🩹

Dysocjacja może przejawiać się na różne sposoby, między innymi poprzez:
👉 poczucie nierealności lub oddzielenia od otoczenia
👉 trudności z pamięcią dotyczącą niektórych wydarzeń
👉 odcięcie od emocji lub ciała
👉 poczucie wewnętrznej fragmentacji czy „rozłączenia”

Ważne jest, aby podkreślić: to nie jest oznaka słabości❗

Z punktu widzenia podejścia EMDR i współczesnej psychotraumatologii dysocjacja jest często adaptacyjną reakcją organizmu na ⚖ przeciążenie, która pomagała przetrwać w sytuacji zagrożenia lub silnego stresu.

Model adaptacyjnego przetwarzania informacji (AIP), stanowiący podstawę terapii EMDR, zakłada, że trudne doświadczenia mogą zostać zapisane w pamięci 🧠 w sposób nie w pełni zintegrowany. Elementy wspomnienia – emocje, obrazy, reakcje ciała czy przekonania – mogą pozostać w oddzielnych sieciach pamięci, co sprzyja właśnie zjawiskom takim jak dysocjacja.

Dlatego w pracy terapeutycznej 🔑 kluczowe jest stopniowe i bezpieczne integrowanie tych doświadczeń.

👁 Terapia EMDR – stosowana w odpowiednio przygotowanym procesie terapeutycznym – może wspierać naturalne mechanizmy przetwarzania informacji w mózgu. Dzięki temu rozdzielone elementy doświadczenia mogą zostać stopniowo połączone i zintegrowane w sposób mniej obciążający dla układu nerwowego.
W praktyce oznacza to, że doświadczenia, które kiedyś były zbyt trudne, aby je przeżyć w całości, mogą z czasem stać się częścią historii życia – zamiast nadal wpływać na teraźniejsze funkcjonowanie. Integracja doświadczeń jest jednym z kluczowych kroków w procesie zdrowienia po traumie.

❗Warto pamiętać, że EMDR jest podejściem psychoterapeutycznym wymagającym odpowiedniego przygotowania klinicznego. Dlatego każda osoba rozważająca tę formę pracy powinna korzystać z pomocy specjalisty posiadającego profesjonalne szkolenie i doświadczenie w podejściu EMDR.

04/07/2026

Artykuł naukowy zatytułowany „Cechy osobowości i struktura kory mózgowej łączą doświadczenia maltretowania w dzieciństwie z impulsywnością” (2026), autorstwa Lulu Liu i Yongle Lina, analizuje psychologiczne i neurobiologiczne mechanizmy łączące maltretowanie w dzieciństwie z podwyższoną impulsywnością w dorosłym życiu. Badacze zaproponowali wielopoziomowy model statystyczny, aby sprawdzić, w jaki sposób cechy osobowości oraz grubość kory mózgowej pośredniczą w tej relacji.

🎯 1. Cel i metodologia

Głównym celem pracy było zrozumienie, dlaczego negatywne doświadczenia z dzieciństwa prowadzą do trudności w samoregulacji.

👥 Uczestnicy: Badanie składało się z dwóch części: analizy grupy 61 zdrowych dorosłych (Badanie 1) oraz eksploracyjnego rozszerzenia na grupę 59 osób z zaburzeniami afektywnymi, takimi jak depresja, zaburzenie afektywne dwubiegunowe czy zaburzenia lękowe (Badanie 2).

📝 Narzędzia: Wykorzystano Kwestionariusz Traumy z Dzieciństwa do oceny rodzajów doświadczonej przemocy i zaniedbania, Inwentarz Pięciu Czynników NEO do pomiaru cech osobowości oraz Skalę Impulsywności Barratta. Uczestnicy przeszli również badanie strukturalnym rezonansem magnetycznym (3 T MRI) w celu pomiaru grubości kory mózgowej.

🧩 2. Kluczowe wyniki w grupie zdrowych dorosłych

W tej grupie związki między traumą a impulsywnością miały charakter niemal wyłącznie pośredni, odbywający się poprzez cechy osobowości.

➡️ Zaniedbanie fizyczne wiązało się z niższą ugodowością i sumiennością, co z kolei prowadziło do wyższej impulsywności ruchowej i uwagi.

➡️ Zaniedbanie emocjonalne było powiązane z wyższą neurotycznością oraz niższą sumiennością i ekstrawersją, co skutkowało wyższą impulsywnością w obszarze uwagi oraz braku planowania.

🧠 Rola kory mózgowej: Wykazano, że grubość kory w przedniej części zakrętu obręczy oraz w obszarach brzuszno-przyśrodkowych i oczodołowo-czołowych dodatkowo przyczyniała się do tych ścieżek. Przykładowo, zaniedbanie fizyczne wiązało się z większą grubością lewej przedniej części zakrętu obręczy, co korelowało z niższą sumiennością i wyższą impulsywnością.

🏥 3. Wyniki w grupie z zaburzeniami afektywnymi

W grupie klinicznej wzorzec powiązań był nieco inny i bardziej bezpośredni.

➡️ Zaniedbanie fizyczne wykazało bezpośredni związek z impulsywnością ruchową oraz impulsywnością wynikającą z braku planowania, co oznacza, że cechy osobowości nie tłumaczyły tej relacji w pełni.

➡️ Przemoc emocjonalna wiązała się z wyższą impulsywnością uwagi poprzez podwyższoną neurotyczność.

🧠 Neurobiologia: W proces ten zaangażowane były inne regiony kory niż u zdrowych osób, w tym boczna kora przedczołowa oraz brzuszna część zakrętu obręczy, co sugeruje odmienną organizację neurobehawioralną w kontekście klinicznym.

💡 4. Wnioski i znaczenie kliniczne

Badanie wspiera wielopoziomowe podejście do zrozumienia impulsywności.

Autorzy sugerują, że:

✅ Cechy osobowości mogą pomóc w identyfikacji osób po traumie, które są najbardziej narażone na konkretne profile impulsywności.

✅ Interwencje terapeutyczne u ofiar maltretowania powinny koncentrować się na regulacji emocji, funkcjonowaniu interpersonalnym oraz umiejętności podejmowania decyzji zorientowanych na przyszłość.

✅ W populacjach klinicznych historia traumy powinna być oceniana obok wymiarów osobowości, ponieważ może ona bezpośrednio kształtować zachowania impulsywne.

⛓️‍💥Pełny artykuł: https://doi.org/10.1080/20008066.2026.2684215

⚠️ Badacze zaznaczają, że ze względu na przekrojowy charakter badania nie można wyciągać ostatecznych wniosków o przyczynowości, a wyniki w grupie klinicznej należy traktować jako eksploracyjne ze względu na ograniczoną wielkość próby.

dzieci

30/06/2026

🧠 Czy cechy osobowości wpływają na przystosowanie po traumie wojennej?

Artykuł naukowy, który dziś prezentujemy autorstwa Piotra Olesia i współpracowników, analizuje rolę cech osobowości oraz stylów przywiązania w procesie psychologicznego przystosowania się cywilnych uchodźców z Ukrainy. Badanie to koncentruje się na dwóch kluczowych aspektach adaptacji po traumie: nasileniu objawów zespołu stresu pourazowego oraz wzroście potraumatycznym.

1. Kontekst i uczestnicy badania

Badanie zostało przeprowadzone w odpowiedzi na falę uchodźców spowodowaną agresją Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku.

🔹Próba badawcza: W badaniu wzięło udział 160 ukraińskich uchodźców cywilnych.

🔹Demografia: Większość uczestników stanowiły kobiety (75%), a średnia wieku wynosiła 33 lata. Około 50% badanych posiadało wykształcenie wyższe.

🔹Lokalizacja: Uczestnicy przebywali w Polsce, Niemczech, Słowacji oraz w bezpieczniejszych częściach Ukrainy (osoby przesiedlone wewnętrznie).

2. Metodologia i użyte narzędzia

W badaniu wykorzystano szereg standaryzowanych narzędzi psychologicznych, używając ich pełnych nazw:

✔️Międzynarodowa P**a Pozycji Osobowościowych – 20 markerów Wielkiej Piątki do pomiaru pięciu głównych cech osobowości: ekstrawersji, ugodowości, sumienności, stabilności emocjonalnej oraz intelektu.

✔️Lista kontrolna zespołu stresu pourazowego dla DSM-5 w celu oceny nasilenia objawów stresu potraumatycznego, takich jak intruzje, unikanie oraz nadmierne pobudzenie.

✔️Inwentarz Wzrostu Potraumatycznego do identyfikacji pozytywnych zmian w funkcjonowaniu po kryzysie wojennym.

✔️Kwestionariusz Stylów Przywiązania, badający bezpieczny, lękowo-unikający oraz lękowo-ambiwalentny styl przywiązania.

✔️Skala Bliskości z Biologicznymi Rodzicami, oceniająca poczucie więzi z matką i ojcem.

3. Kluczowe wyniki badania

🔸Rola stabilności emocjonalnej: Spośród wszystkich cech osobowości, stabilność emocjonalna okazała się najsilniejszym predyktorem nasilenia zespołu stresu pourazowego. Wykazano silną ujemną korelację – osoby o niższej stabilności emocjonalnej zgłaszały znacznie cięższe objawy stresu.

🔸Wyjaśnienie zmienności objawów: Same cechy osobowości wyjaśniły 26% zmienności w nasileniu objawów zespołu stresu pourazowego. Po dodaniu stylów przywiązania (szczególnie lękowo-ambiwalentnego) wartość ta wzrosła do 30%.

🔸Wzrost potraumatyczny: Cechy osobowości i style przywiązania odegrały znacznie mniejszą rolę w wyjaśnianiu wzrostu potraumatycznego (zaledwie 6–9% zmienności). Autorzy sugerują, że wzrost ten zależy bardziej od procesów refleksyjnych i nadawania sensu wydarzeniom niż od stałych dyspozycji osobowościowych.

🔸Wpływ ról rodzinnych: Osoby pozostające w związkach oraz rodzice posiadający dzieci zgłaszali wyższe nasilenie objawów stresu potraumatycznego. Może to wynikać z dodatkowego lęku o bezpieczeństwo bliskich w sytuacji wojny. Jednocześnie rodzice wykazywali wyższy poziom wzrostu potraumatycznego w obszarach takich jak relacje z innymi czy docenianie życia.

4. Wnioski końcowe

🔹Badanie dowodzi, że stabilność emocjonalna jest kluczowym czynnikiem chroniącym przed ciężkimi objawami stresu potraumatycznego u uchodźców wojennych.

🔹Mechanizmy prowadzące do powstawania zaburzeń (takich jak zespół stresu pourazowego) oraz do pozytywnych zmian po traumie (wzrost potraumatyczny) są od siebie odmienne.

🔹Podczas gdy reakcja na stres jest silnie zakorzeniona w biologicznych cechach osobowości, rozwój po traumie wymaga aktywnej pracy poznawczej i wsparcia społecznego.

🔹Wyniki te sugerują, że przesiewowe badania oparte na cechach osobowości mogą pomóc w identyfikacji osób najbardziej narażonych na ciężki stres potraumatyczny.

⛓️‍💥 Pełny artykuł: https://doi.org/10.1080/20008066.2025.2611509

❤️ Emocje są mostem łączącym nas z innymi ludźmi.Joanna Stawicka Psycholog, Psychotraumatolog, Psychoterapeuta CBT, Cert...
26/06/2026

❤️ Emocje są mostem łączącym nas z innymi ludźmi.

Joanna Stawicka

Psycholog, Psychotraumatolog, Psychoterapeuta CBT, Certyfikowany Terapeuta EMDR, Terapeuta Par w podejściu EFT- Terapii Skoncentrowanej na Emocjach.

https://psychologjoannaplock.pl/

23/06/2026

Ostatni weekend był czasem intensywnego rozwoju z dr Leanne Campbell! 💚

Wspólnie z wybitną ekspertką EFT rozkładaliśmy na czynniki pierwsze temat „Od wstydu do więzi”.

Szkolenie miało praktyczny wymiar dzięki wspólnej analizie nagrań wideo z sesji dr Campbell. Mogliśmy zobaczyć, jak wstyd nabiera sensu, gdy rozumie się go przez pryzmat przywiązania, i jak przeformułowywać go na język oparty na więzi.

🫂 Dziękujemy wszystkim uczestnikom szkolenia - za zaangażowanie i otwartość na pogłębianie kompetencji.

16/06/2026

Za nami pierwsza inspirująca część szkolenia EFIT Essentials! 🌟
11 i 12 czerwca dr Leanne Campbell uczyła nas pracy z klientem indywidualnym.
Wydarzeniu towarzyszyła również wyjątkowa premiera nowości od Wydawnictwa Kropla - polskiego wydania podręcznika do Terapii Indywidualnej Skoncentrowanej na Emocjach (EFiT).
Publikacja to podrecznik dla praktyków, ukazujący jak przepracowane w procesie terapeutycznym emocje stają się sojusznikami rozwoju. Kolejne dni szkoleniowe, pozwalające na dalsze ugruntowanie zdobytego warsztatu, odbędą się z Katarzyną Monetą Spyrą we wrześniu!
Dziękujemy wszystkim za wspaniałą atmosferę, zaangażowanie i pełną profesjonalizmu obecność podczas czerwcowych dni.
Szczegolne podziekowania dla Kasi, ktora była “Helperką” podczas tego szkolenia.

14/06/2026

📚 Nowe badanie: Reakcje w trakcie napaści seksualnej a zdrowie psychiczne po traumie (2026), autorstwa Isabel Kreis i współpracowników, analizuje szeroki wachlarz emocjonalnych, poznawczych i behawioralnych reakcji występujących w trakcie napaści na tle seksualnym.

Badanie to rzuca wyzwanie powszechnym stereotypom dotyczącym ofiar oraz wskazuje na istotne powiązania tych reakcji ze zdrowiem psychicznym po traumie.

🎯 Cel i metodologia badania

Głównym celem było usystematyzowanie różnorodnych reakcji ofiar w trakcie napaści oraz sprawdzenie, jak te doświadczenia korelują z charakterystyką ataku, historią wcześniejszych napaści oraz późniejszymi objawami stresu potraumatycznego, depresji i lęku.

W badaniu wzięło udział 425 osób, które doświadczyły napaści na tle seksualnym w ciągu ostatniego roku (96% stanowiły kobiety, średnia wieku uczestników to 26,2 lat).

🔎 Kluczowe wyniki: Sześć wymiarów reakcji

Na podstawie wyników wyodrębniono sześć głównych czynników (kategorii) reakcji występujących podczas napaści:

1️⃣ Dysocjacja i zamrożenie:
Poczucie odłączenia od ciała, patrzenia na siebie z zewnątrz lub fizyczna niemożność wykonania ruchu.

2️⃣ Strategie poznawcze i procesy myślowe: Aktywne myślenie o sposobach wyjścia z sytuacji lub natłok myśli.

3️⃣ Aktywna obrona:
Próby ucieczki, oporu fizycznego, krzyku lub błagania o litość.

4️⃣ Negatywne emocje:
Silne poczucie wstydu, upokorzenia, obrzydzenia lub gniewu.

5️⃣ Postrzegane zagrożenie życia:
Strach przed śmiercią lub poważnym zranieniem.

6️⃣ Reaktywna uległość:
Poddanie się, wykonywanie poleceń sprawcy i próby odciągnięcia własnej uwagi od tego, co się dzieje.

📌 Najważniejsze wnioski i obserwacje

🔸 Rzadkość aktywnego oporu:
Badanie wykazało, że reakcje pasywne, takie jak bezradność, zamrożenie i uległość, były znacznie częstsze niż aktywna obrona fizyczna czy krzyk. Wynik ten bezpośrednio podważa szkodliwe mity społeczne, według których „prawdziwa ofiara” zawsze walczy z napastnikiem.

🔸 Wpływ sprawcy:
Stosowanie przez sprawcę gróźb i przemocy fizycznej wiązało się z nasileniem większości reakcji, z wyjątkiem dysocjacji i zamrożenia. Co istotne, ofiary odczuwały mniejszy strach o życie, gdy sprawca był osobą im znaną lub bliską.

🔸 Historia traumy:
Osoby, które doświadczyły napaści seksualnej już wcześniej w życiu, częściej przejawiały reaktywną uległość.

🔸 Zdrowie psychiczne:
Niemal wszystkie rodzaje reakcji (poza strategiami poznawczymi i aktywną obroną) były silnie skorelowane z nasileniem objawów PTSD, depresji i lęku.

🧠 Znaczenie kliniczne i społeczne

Autorzy konkludują, że reakcje występujące w trakcie traumy są kluczowymi wskaźnikami klinicznymi, pozwalającymi przewidzieć trudności w procesie adaptacji po napaści.

Uznanie „reaktywnej uległości” za powszechną strategię przetrwania ma ogromne znaczenie nie tylko dla terapii osób po doświadczeniu przemocy seksualnej, ale także dla procesów prawnych, gdzie brak fizycznego oporu jest wciąż często błędnie interpretowany jako brak przestępstwa.

➡️ Wyniki badania przypominają, że reakcje takie jak zamrożenie, dysocjacja czy uległość są biologicznie uwarunkowanymi strategiami przetrwania organizmu w sytuacji skrajnego zagrożenia.

⛓️‍💥Pełny artykuł: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20008066.2026.2673777

15/05/2026

📚 Artykuł naukowy opublikowany w European Journal of Psychotraumatology (2026) analizuje związek między traumą a głodem substancji u osób uzależnionych. Głównym celem badaczy było ilościowe określenie, w jakim stopniu sygnały (wyzwalacze) związane z traumą wywołują głód substancji u osób z historią traumy lub PTSD, oraz zidentyfikowanie czynników moderujących ten proces. Naukowcy testowali również model, w którym negatywny afekt pełni rolę mediatora, czyli wyjaśnia mechanizm, poprzez który przypomnienie o traumie prowadzi do silnej chęci zażycia substancji.

Metodologia:

🔬 Zakres: Przeprowadzono metaanalizę obejmującą 32 badania (oparte na 21 unikalnych zbiorach danych).

👥 Uczestnicy: Łączna próba obejmowała osoby, u których średnio 56,15% spełniało kryteria kliniczne PTSD, a 87,7% kryteria zaburzeń używania substancji.

🧪 Paradygmat: Wykorzystano badania oparte na reaktywności na sygnały, gdzie uczestników wystawiano na bodźce sensoryczne związane z ich traumą oraz na bodźce neutralne lub związane z substancją.

Kluczowe wyniki:

📍 Siła wywołanego głodu: Wyniki potwierdziły, że sygnały traumy wywołują znacznie silniejszy głód substancji niż sygnały neutralne oraz poziom bazowy przed wystąpieniem sygnału.

📍 Trauma vs. Substancja: Co ciekawe, sygnały traumatyczne wywoływały silniejszy głód niż same sygnały związane z używkami, co sugeruje, że uwarunkowanie głodu na traumę może być potężniejszym mechanizmem u osób po przejściach niż klasyczne wyzwalacze nałogowe.

📍 Rola negatywnego afektu: Badanie dostarczyło silnych dowodów na to, że negatywny afekt w pełni mediuje relację między sygnałem traumy a głodem. Oznacza to, że samo przypomnienie o traumie nie prowadzi bezpośrednio do głodu, ale wywołuje negatywne emocje, które z kolei napędzają chęć zażycia substancji w celu ulgi.

Moderatory (czynniki wpływające na wynik):

⚠️ Obecność PTSD: Efekt głodu wywołanego traumą był silniejszy w grupach z wyższym odsetkiem osób ze zdiagnozowanym PTSD.

🎧 Metoda badania: Tradycyjne metody audiowizualne (np. spersonalizowane nagrania audio połączone ze zdjęciami) okazały się skuteczniejsze w wywoływaniu głodu niż inne techniki, takie jak zadania pisemne.

📊 Jakość badań: Wyższa jakość metodologiczna badań (niższe ryzyko błędu) wiązała się z silniejszymi efektami głodu w porównaniu z sygnałami neutralnymi.

Wnioski i implikacje:

🧩 Autorzy konkludują, że głód substancji wywołany traumą jest zjawiskiem solidnym i powtarzalnym. Wyniki te wspierają model afektywnego przetwarzania negatywnego wzmocnienia Bakera i współpracowników (2004), sugerując, że kluczowym celem terapii osób z podwójną diagnozą powinna być redukcja negatywnych emocji wywoływanych przez przypomnienia o traumie.

Pełny artykuł: https://doi.org/10.1080/20008066.2026.2645996

19/04/2026

Diagnoza chłoniaka i proces leczenia to dla wielu pacjentów doświadczenie traumatyczne, wiążące się z silnym stresem, lękiem przed nawrotem i wyczerpaniem fizycznym. Najnowsze badanie pacjentów z chłoniakiem potwierdza, że to, jak traktujemy samych siebie w obliczu cierpienia, ma kluczowe znaczenie dla tego, jak zaadaptujemy się do nowej sytuacji.

Naukowcy skupili się na współczuciu wobec samego siebie (ang. self-compassion) wykazując, że ma ono dwie “twarze”, które pełnią zupełnie inne funkcje w procesie zdrowienia.

🔍 Kluczowe założenia dotyczące współczucia:
Badacze podzielili współczucie wobec siebie na dwie odrębne grupy komponentów:

1. Pozytywne współczucie: życzliwość dla siebie, wspólne człowieczeństwo oraz uważność.

2. Negatywne współczucie: osądzanie siebie, izolacja oraz nadmierna identyfikacja.

📊 Główne wyniki:
Badanie wykazało wyraźny rozdział funkcjonalny między tymi komponentami:

🌱 Pozytywna adaptacja: Pozytywne komponenty współczucia były silnie powiązane ze wzrostem potraumatycznym (PTG), ale nie wykazano ich znaczącego związku z łagodzeniem objawów stresu potraumatycznego. Kluczowym elementem napędzającym wzrost okazała się uważność.

⚡ Negatywna adaptacja: Negatywne komponenty (samokrytycyzm) były silnie skorelowane z objawami stresu potraumatycznego (PTS), takimi jak intruzje czy pobudzenie, ale nie wpływały na zdolność pacjentów do wzrostu psychologicznego. Nadmierna identyfikacja została powiązana z głównym czynnikiem zaostrzającym objawy stresu.

🧠 Wnioski i implikacje:
Wyniki sugerują, że współczucie wobec siebie nie jest jednolitym mechanizmem. Dla praktyki klinicznej oznacza to, że interwencje powinny być precyzyjnie dopasowane do potrzeb pacjenta:

U pacjentów z silnymi objawami PTSD priorytetem powinno być redukowanie komponentów negatywnych (np. pracy nad nadmierną identyfikacją i samokrytycyzmem).

U pacjentów stabilnych, dążących do rozwoju, terapia powinna koncentrować się na wzmacnianiu komponentów pozytywnych.

⛓️‍💥 Zachęcamy do zapoznania się z pełną treścią artykułu: https://doi.org/10.1080/20008066.2026.2650093

04/04/2026

Współwystępowanie PTSD i depresji u młodych ludzi to nie przypadek, ale dynamiczny proces, który zmienia się w czasie. Najnowsze badanie opublikowane w European Journal of Psychotraumatology (2026) ujawnia, że mechanizm łączący te dwa zaburzenia przechodzi przez dwie wyraźne fazy, co ma kluczowe znaczenie dla planowania skutecznej terapii.

🧠 Co dokładnie dzieje się w psychice i mózgu młodego człowieka po traumie?

📍 Faza 1: Alarm w układzie nerwowym (3-15 miesięcy po zdarzeniu). W początkowym etapie po katastrofie głównymi „mostami” łączącymi PTSD z depresją są objawy pobudzenia i reaktywności. Kluczową rolę odgrywają:

Nadmierna reakcja startowa oraz drażliwość - odzwierciedlające ostrą odpowiedź współczulnego układu nerwowego.

Problemy ze snem - które są nie tylko objawem, ale i „zapalnikiem” dla innych symptomów. W tej fazie to właśnie wysokie pobudzenie fizjologiczne „popycha” nastolatka w stronę negatywnego nastroju i depresji.

📍 Faza 2: Mechanizm przewlekłej adaptacji (15-27 miesięcy po zdarzeniu). Z czasem obraz kliniczny ulega transformacji. Centralne miejsce w sieci objawów zajmują:

Anhedonia (utrata zdolności do odczuwania przyjemności) - stała się ona najsilniej przewidywanym objawem w całym badaniu.

Problemy z koncentracją - co ciekawe, w tej fazie przestają być one tylko przejściową reakcją na stres, a stają się trwałym elementem chronicznej adaptacji do życia po traumie.

📍 Dlaczego tak się dzieje? 🧬 Perspektywa neurobiologiczna:

🔸Kaskada biologiczna: Ostre pobudzenie i zaburzenia rytmu dobowego (faza 1) prowadzą do przewlekłej dysregulacji osi HPA.
🔸Dysfunkcja układu nagrody: Długotrwały stres i stan zapalny mogą prowadzić do zmian w ścieżkach dopaminergicznych, co skutkuje „wygaszeniem” zdolności do odczuwania radości, czyli anhedonią.
🔸Ruminacje: Wysokie pobudzenie fizjologiczne podsyca ciągłe odtwarzanie traumy w myślach, co jednocześnie nasila objawy PTSD i katalizuje depresyjne wzorce myślenia, takie jak bezradność.

📍 Co to oznacza dla praktyki? 🎯 Badanie sugeruje, że pomoc musi być precyzyjnie dopasowana do czasu, jaki upłynął od zdarzenia:

Wczesna pomoc (do 15 miesięcy): Priorytetem powinna być stabilizacja snu i regulacja emocji, aby przerwać wczesne mechanizmy wzmacniania się zaburzeń.

Późniejsza pomoc (po 15 miesiącach): Kluczowa staje się aktywacja pozytywnego afektu (walka z anhedonią) oraz trening poznawczy nakierowany na poprawę koncentracji.

✨Wniosek dla profesjonalistów i rodziców: Trauma nie jest statyczna. Jeśli u nastolatka po roku od zdarzenia lęk wydaje się mniejszy, ale pojawia się obojętność i problemy z nauką – to nie „lenistwo”, lecz kolejna faza ewolucji objawów pourazowych.

⛓️‍💥 Pełen artykuł: https://doi.org/10.1080/20008066.2026.2643987

Adres

Rejmunda Rembielińskiego 6 A
Płock

Telefon

+48608183034

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Gabinet Psychologiczny Psychotraumatolog-Psychoterapeuta Joanna Stawicka umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skontaktuj Się Z Praktyka

Wyślij wiadomość do Gabinet Psychologiczny Psychotraumatolog-Psychoterapeuta Joanna Stawicka:

Skróty

Udostępnij

Kategoria