Gabinet terapeutyczny i seksuologiczny - Karolina Szymaniak

25/07/2026

Ważne żeby o tym wiedzieć i pamiętać

14/07/2026

▌𝗡𝗼𝘄𝗮 𝗽𝘂𝗯𝗹𝗶𝗸𝗮𝗰𝗷𝗮 | 𝗣𝘀𝘆𝗰𝗵𝗼𝗗𝘆𝗻𝗮𝗺𝗶𝗰𝘀 𝗟𝗮𝗯

𝗗𝗹𝗮𝗰𝘇𝗲𝗴𝗼 𝗻𝗶𝗲 𝗸𝗮ż𝗱𝗲 𝘁𝗿𝗮𝘂𝗺𝗮𝘁𝘆𝗰𝘇𝗻𝗲 𝗱𝗼ś𝘄𝗶𝗮𝗱𝗰𝘇𝗲𝗻𝗶𝗲 𝗽𝗿𝗼𝘄𝗮𝗱𝘇𝗶 𝗱𝗼 𝗽𝘀𝘆𝗰𝗵𝗼𝗽𝗮𝘁𝗼𝗹𝗼𝗴𝗶𝗶?

Dlaczego jedni po doświadczeniu traumy rozwijają depresję lub zaburzenia osobowości, a inni nie?

Trauma relacyjna – zwłaszcza doświadczana ze strony osoby, której ufamy lub od której jesteśmy zależni (tzw. betrayal trauma, trauma zdrady) – od dawna uznawana jest za jeden z najważniejszych czynników ryzyka problemów psychicznych. Nadal jednak nie do końca wiadomo, jakie mechanizmy psychologiczne sprawiają, że doświadczenie traumy jest związane z późniejszymi trudnościami w funkcjonowaniu. Nasze najnowsze badanie miało odpowiedzieć właśnie na to pytanie.
⸻

𝗝𝗮𝗻́𝗰𝘇𝗮𝗸, 𝗠. 𝗢., 𝗚𝗮𝗴𝗹𝗶𝗮𝗿𝗱𝗶𝗻𝗶, 𝗚., 𝗞𝗮𝗺𝘇𝗮, 𝗔., 𝗖𝗼𝗹𝗹𝗶, 𝗔., 𝗙𝗼𝗻𝗮𝗴𝘆, 𝗣., & 𝗡𝗼𝗹𝘁𝗲, 𝗧. (𝟮𝟬𝟮𝟲).
Betrayal trauma and adult mental health: The role of mentalizing and dissociation. PLOS ONE.

⸻

Przebadaliśmy 209 dorosłych osób pochodzących zarówno z populacji klinicznej, jak i ogólnej. Interesowało nas, czy trauma zdrady doświadczona w dzieciństwie i w dorosłości wiąże się z nasileniem objawów depresji oraz poziomem funkcjonowania osobowości zgodnym z modelem ICD-11. Sprawdzaliśmy również, czy związek ten wyjaśniają dwa procesy psychologiczne: hipomentalizacja (trudność w rozumieniu stanów psychicznych) oraz dysocjacja.

𝗖𝗼 𝗽𝗼𝗸𝗮𝘇𝗮ł𝘆 𝘄𝘆𝗻𝗶𝗸𝗶?

◼︎ Analizy pokazały, że po uwzględnieniu tych procesów psychologicznych związek między traumą a psychopatologią przestawał być istotny statystycznie. Innymi słowy, związek ten był przede wszystkim wyjaśniany przez procesy psychologiczne: mentalizację i dysocjację.

◼︎ Oba mechanizmy okazały się istotne, jednak hipomentalizacja konsekwentnie wyjaśniała większą część efektów pośrednich niż dysocjacja, zarówno w przypadku depresji, jak i funkcjonowania osobowości.

◼︎ Model wyjaśniał 46% zróżnicowania objawów depresji oraz 57% zróżnicowania poziomu funkcjonowania osobowości, co wskazuje na dużą rolę analizowanych procesów psychologicznych. Te wyniki sugerują, że zaburzenia mentalizacji, i w mniejszym stopniu tendencja do dysocjacji, mogą być kluczowymi procesami łączącymi traumę relacyjną z nasileniem objawów depresji oraz trudnościami w funkcjonowaniu osobowości.

𝗖𝘇𝘆 𝗺𝗼𝗺𝗲𝗻𝘁 𝘄𝘆𝘀𝘁ą𝗽𝗶𝗲𝗻𝗶𝗮 𝘁𝗿𝗮𝘂𝗺𝘆 𝗺𝗮 𝘇𝗻𝗮𝗰𝘇𝗲𝗻𝗶𝗲?

Zakładaliśmy, że trauma z dzieciństwa będzie silniej wiązać się z zaburzeniami osobowości, natomiast trauma doświadczona w dorosłości – przede wszystkim z depresją.

Wyniki częściowo potwierdziły tę hipotezę. Trauma zdrady doświadczona w dorosłości była silniej związana z nasileniem objawów depresji niż trauma z dzieciństwa. Jednocześnie zarówno trauma z okresu dzieciństwa, jak i z dorosłości były w podobnym stopniu powiązane z poziomem funkcjonowania osobowości.

Sugeruje to, że relacyjne doświadczenia traumatyczne w dorosłości mogą wiązać się nie tylko z aktualnym nasileniem objawów depresji, ale również z trudnościami osobowościowymi. W obu przypadkach zależności te były wyjaśniane przede wszystkim przez procesy psychologiczne – zwłaszcza trudności w mentalizacji, a w mniejszym stopniu przez dysocjację.

𝗢𝗴𝗿𝗮𝗻𝗶𝗰𝘇𝗲𝗻𝗶𝗮
Badanie miało charakter przekrojowy, dlatego nie pozwala określić kierunku zależności ani wyciągać wniosków przyczynowo-skutkowych. Wszystkie zmienne oceniano metodą samoopisową, a doświadczenia traumatyczne były raportowane retrospektywnie.

𝗗𝗹𝗮𝗰𝘇𝗲𝗴𝗼 𝘁𝗼 𝘄𝗮ż𝗻𝗲 𝗱𝗹𝗮 𝗽𝗿𝗮𝗸𝘁𝘆𝗸𝗶?

Wyniki wspierają współczesne modele psychoterapii, które zakładają, że skuteczna pomoc po traumie nie polega wyłącznie na pracy nad samymi wspomnieniami traumatycznych doświadczeń. Równie ważne jest odbudowywanie zdolności do rozumienia emocji, myśli i intencji oraz ograniczanie procesów dysocjacyjnych. To właśnie te mechanizmy mogą stanowić wspólny, transdiagnostyczny szlak prowadzący od traumy relacyjnej do różnych form psychopatologii.

15/09/2024

W smutku i z wielkim szacunkiem dla Pana Profesora.

Jeżeli bez miłości związek raczej nie powstanie, to bez przyjaźni nie przetrwa. Namiętność, zakochanie to stany umysłu, które nas uskrzydlają, ale po każdym wzbiciu się w niebo, trzeba kiedyś powrócić na ziemię. I jeśli w związku nie pojawiła się przyjaźń, to mało prawdopodobne, by udało się razem przejść przez życie. Atak na przyjaźń, choć wydaje się mniej zabójczy, w konsekwencjach może być równie dramatyczny. Przyjaciół się nie zdradza, nie obmawia za plecami, nie wpędza w pułapki, nie drwi z nich, nie upokarza.

Jeśli w czasie kłótni będziemy pamiętać o tym, że nasz partner to najlepszy przyjaciel, z pewnością powstrzymamy się przed zapędzeniem o jeden krok za daleko..

Zbigniew Lew-Starowicz (*) 🕯️🕯️

08/09/2024

Kiedy trudno poradzić sobie ze stratą…

14/11/2023

„Bojąc się rozłąki, tworzymy to, co Bowlby określa mianem więzi agresywnych i zbudowanych na złości. I bardzo często powodujemy, że zjawia się właśnie to, czego się obawiamy. Odpychamy od siebie tych, których kochamy, przez naszą kurczową od nich zależność i przez furię rodzącą się z niezaspokojonych potrzeb. Panicznie bojąc się rozłąki, nieświadomie wciąż powtarzamy własną historię, wprowadzając na powrót – przez nową scenerię, nowych aktorów i w nowej wersji – na scenę naszego życia nieobecną w świadomości, a jednak nadal wywierająca potężny wpływ, przeszłość.”

J. Viorst „To, co musimy utracić, czyli miłość, złudzenia, zależności, niemożliwe do spełnienia oczekiwania, których każdy z nas musi się wyrzec, by móc wzrastać”, s.30
fot Hannah Gullixson

29/07/2023

🙃😉

30/05/2023

O poczuciu własnej wartości, wchodzeniu w związki i szukaniu terapii tam gdzie nie należy jej szukać

„Jestem z kimś dlatego, że tę osobę wybieram w wolny sposób, bez przymusu, bez nacisków. Nie dlatego, że jej potrzebuję do osiągnięcia jakichś celów. Mam wtedy szansę, że zostanę w podobny sposób wybrany przez mojego partnera. Wielu ludzi nie wierzy, że mają wystarczająco atrakcyjne cechy, aby tak być wybranymi. Stąd w związkach tyle lęku i napięcia, które powodują, że ludzie usiłują przedstawić się jako inni, niż są, próbują rozpaczliwie zaimponować otoczeniu. Stają się przez to sztuczni, pozbawieni indywidualności. Mówi się, że podstawową sprawą, która ma łączyć ludzi, jest budowanie poczucia bezpieczeństwa, wzajemna opieka, zapewnianie nadszarpniętego w dzieciństwie poczucia wartości. Celem związku nie jest jednak zwiększanie naszego poczucia wartości. (...)
Partner nie może być naszym psychoterapeutą ani rodzicem. Może być nam miło i sympatycznie, możemy być dumni z tego, że ta właśnie osoba nas wybrała, ale jeżeli ludzie dobierają się dlatego, że spodziewają się, iż ta druga strona dostarczy im tych wszystkich uczuć i zaspokoi potrzeby, których nigdy nie dostali w życiu, to taki związek przeważnie kończy się klęską.(...)
Wszędzie tam, gdzie w partnerskie relacje wkracza forma władzy czy nadmiernej kontroli, niknie piękno. Ludzie stają się smutni, pozbawieni nadziei, nieważni dla siebie i innych, przestraszeni."

Andrzej Wiśniewski i Agnieszka Jucewicz
Zdj. Z filmu "Gdzieś daleko" dziękuję!