FALA Mariusz Harenda Psychoterapia i Praca z Ciałem

18/08/2026

Jesteśmy naszym ciałem, a nasza głowa nie musi nieustannie go kontrolować. Połączenie tych dwóch (głowy i ciała) jest zaproszeniem naszego ducha do przynależnego mu domu.
Jak mówił Alexander Lowen:

"Czym właściwie jest odczuwanie? To bardzo prosta sprawa: chodzi o to, by czuć swoje ciało, a żeby je czuć, musi ono się poruszać, bo tego, co pozostaje w bezruchu – co jest całkowicie nieruchome – po prostu nie czujemy. Właśnie tak. Trzeba więc ożywić to ciało, wprawić je w ruch, by móc coś poczuć.
Można całymi dniami mówić o uczuciach, ale to nie jest odczuwanie – to tylko mówienie o idei uczucia. Prawdziwe odczuwanie to doznanie płynące z ciała, pojawiające się wtedy, gdy wyczuwasz, co się w nim dzieje. Możesz mieć dobre i złe odczucia, ale jeśli nie czujesz swojego ciała, jesteś tylko duchem – jak by to nazwać? – duchem pozbawionym zakorzenienia, który błąka się bez celu, nie wiedząc, dokąd iść ani kim właściwie jest. Gdy więc duch wraca do ciała, ono staje się bardziej żywe, a duch – bardziej podniesiony na duchu i spełniony. Tak."
Alexander Lowen
[fragment zaczerpnięty z poniższej kompilacji wywiadów}

Analiza bioenergetyczne zakłada, że umysł, emocje i ciało tworzą jedną całość. To, kim jesteś, jak czujesz i jak myślisz, wyraża się w twojej fizyczności, postawie oraz sposobie oddychania. W analizie bioenergetycznej docieramy do towarzyszących nam konfliktów poprzez doświadczanie ciała. Ono nigdy nie kłamie.

Doświadczenie siebie jako całości, uruchomienie pelnego przepływu w ciele pozwala w pełni korzystać z naszego rezerwuaru energii, której poziom jest najważniejszym punktem odniesienia w psychoterapii ciała.

Możesz to zrobić w każdej chwili – stając mocno na lekko ugiętych nogach, tak, by na stopach naprawdę poczuć swoj ciężar. Oddychaj swobodnie. Enjoy!

https://www.youtube.com/watch?v=h29pYhReZPg

This compilation made in order to support the Lowen Foundation - si...

22/07/2026

Hello, here is the traditional Wednesday quote for you guys. This time it's from the British psychiatrist and psychoanalyst John Bowlby who played a key role in the development of Attachment Theory. We hope you find the quote inspiring!

22/07/2026

Poniżej przedstawiam listę najczęstszych obszarów zahamowań rozwojowych, które występują w C-PTSD. Możliwe, że czytelnik zauważy u siebie osłabienie lub braki, jeśli chodzi o te kluczowe cechy zdrowo funkcjonującego człowieka. Zazwyczaj osoby, które zmagają się z C-PTSD, różnią się pod względem ilości i rodzaju zahamowań, które ich dotyczą. Zależy to od własnego stylu reakcji typu 4F, wzorca nadużyć lub zaniedbań w dzieciństwie, cech wrodzonych i wykonanej już pracy nad swoim zdrowiem psychicznym.
Oto lista:
samoakceptacja;
czytelne poczucie tożsamości; współczucie dla samego siebie; ochrona samego siebie;
umiejętność czerpania otuchy z relacji; umiejętność relaksacji;
zdolność do pełnego wyrażania siebie; siła woli i motywacja;
spokój umysłu;
samoopieka;
przekonanie, że życie jest darem;
• poczucie własnej wartości;
• pewność siebie.

Szczególnie tragicznym przypadkiem zahamowania rozwojowego, który dotyka wiele osób z traumą, jest utrata siły woli i własnej motywacji. Wielu dysfunkcyjnych rodziców destrukcyjnie reaguje na kiełkującą w dzieciach inicjatywę. Jeśli tak się dzieje przez całe dzieciństwo, osoba, która doświadczyła traumy, może w dorosłym życiu czuć się zagubiona i nie umieć znaleźć sobie żadnego celu. Dryfować przez życie bez steru i wiosła.
Ponadto nawet jeśli ofierze uda się wyznaczyć sobie jakieś cele, może mieć ona problemy z utrzymywaniem przez dłuższy czas konsekwentnego wysiłku i skupienia. Przezwyciężenie tego rodzaju problemu ma kluczowe znaczenie, ponieważ najnowsze badania psychologiczne pokazują, że wytrwałość – nawet bardziej niż inteligencja czy wrodzony talent – stanowi kluczową cechę psychologiczną, która warunkuje satysfakcję z życia.

Pete Walker, Złożone PTSD, Od przetrwania do pełni życia proces powrotu do zdrowia po traumie dziecięcej
Przekład: Juliusz Okuniewski, Paweł Malinowski

rzeźba "The Giant Clothespin" (Wielki spinacz) Mehmet Ali Uysal.

20/07/2026

🧠 Czy terapeuci mają swoich „ulubionych pacjentów”? O przeciwprzeniesieniu w świetle współczesnych badań

Psychoterapia często kojarzy się z uważnością, neutralnością i zdolnością do refleksji nad doświadczeniem pacjenta.

A jednak pacjenci nie pozostawiają terapeutów emocjonalnie obojętnymi.

Niektórzy budzą sympatię, troskę i zaangażowanie. Z innymi terapeuta może doświadczać bezradności, frustracji, zniecierpliwienia, potrzeby ratowania, a czasem nawet chęci wycofania się z relacji.

Czy takie reakcje są oznaką błędu terapeuty?

🔬 Co pokazują badania?

Przez wiele lat przeciwprzeniesienie rozumiano głównie jako zakłócenie procesu terapeutycznego wynikające z nierozwiązanych konfliktów samego terapeuty.

Współczesne badania proponują bardziej złożone spojrzenie.

Badania prowadzone przez Drew Westena, Christophera Betana i współpracowników pokazały, że terapeuci niezależnie od siebie często opisywali podobne reakcje emocjonalne wobec określonych wzorców funkcjonowania pacjentów. Oznacza to, że część tych reakcji może dostarczać ważnych informacji o tym, jak dana osoba jest przeżywana również przez innych ludzi w swoim otoczeniu.

Jest to jeden z powodów, dla których przeciwprzeniesienie coraz częściej postrzega się nie tylko jako zjawisko związane z terapeutą, ale również jako potencjalne źródło wiedzy o interpersonalnym funkcjonowaniu pacjenta.

W kolejnych badaniach Jeffrey Hayes, Charles Gelso i współpracownicy wykazali, że sama obecność przeciwprzeniesienia nie wiąże się z gorszymi wynikami terapii. Znaczenie ma raczej zdolność terapeuty do rozpoznawania własnych reakcji, refleksji nad nimi i wykorzystywania ich w sposób świadomy.

🎯 Co może z tego wynikać dla praktyki klinicznej?

Niektóre emocje pojawiające się w gabinecie mogą mówić coś o historii terapeuty.

Inne mogą mówić coś o sposobie funkcjonowania pacjenta w relacjach.

A czasami oba te procesy zachodzą jednocześnie.

To właśnie dlatego tak ważną rolę odgrywają superwizja, autorefleksja i zdolność do obserwowania własnych reakcji emocjonalnych bez natychmiastowego działania pod ich wpływem.

Współczesne podejścia do przeciwprzeniesienia coraz częściej podkreślają, że kluczowe znaczenie ma nie sama obecność reakcji emocjonalnych terapeuty, lecz jego zdolność do ich rozpoznawania i refleksyjnego wykorzystywania.

Być może jednym z bardziej wymagających aspektów pracy terapeuty nie jest brak emocji wobec pacjenta.

Być może jest nim zdolność do pozostawania w kontakcie z tymi emocjami i wykorzystywania ich jako źródła rozumienia procesu terapeutycznego.

🤍

Jak Państwo rozumieją rolę przeciwprzeniesienia we współczesnej psychoterapii? Czy traktują je Państwo przede wszystkim jako potencjalne źródło zakłóceń, czy również jako ważne źródło informacji o procesie terapeutycznym?

📚 Wybrane źródła:
• Betan, E., Heim, A. K., Zittel Conklin, C., & Westen, D. (2005). *Countertransference Phenomena and Personality Pathology in Clinical Practice: An Empirical Investigation.*
• Gelso, C. J., & Hayes, J. A. (2007). *Countertransference and the Therapist's Inner Experience.*
• Hayes, J. A., Gelso, C. J., & Hummel, A. M. (2011). *Managing Countertransference.*

13/07/2026

W minioną sobotę odbyło się kolejne spotkanie lowenowskiej grupy psychoterapeutycznej dla mężczyzn.

Tym razem spróbowaliśmy opowiedzieć nasze historie przy pomocy baśni, gdzie wprowadzenie metafory pozwala na nabranie dystansu do naszych doświadczeń i zobaczenie ich w zupelnie nowej perspektywie.

Połączenie elementów bajki z pracą z ciałem może przynieść efekty uwalniające, przy zachowaniu bezpiecznej ramy baśniowej opowieści. Pozwala „wyprowadzić” nasze wspomnienia na zewnątrz i nadać im nową strukturę. Kreatywny proces umożliwia dostrzeżenie naszych zasobów, a dopisanie nowego zakończenia do naszej opowieści może mieć wymiar korektywny.

Dziękuję uczestnikom za (jak zwykle) wspaniałą pracę.

Zapraszam do kontaktu, jeśli jesteś zainteresowany pracą grupową lub indywidualną w nurcie Analizy Bioenergetycznej A. Lowena.

Kolejne spotkanie grupy: 8 sierpnia 2026, spotykamy się raz w miesiącu.

11/07/2026

"Przemoc i porzucenie mające miejsce na wczesnych etapach życia zmuszają dziecko do zlania swojej tożsamości z superego, czyli tą częścią mózgu, która uczy się zasad wyznaczonych przez opiekunów, w celu uzyskania i utrzymania akceptacji. Ponieważ jednak akceptacja jest nieosiągalna w rodzinie, gdzie grozi nam C-PTSD, superego wpada w pułapkę i pracuje ponad siły, starając się osiągnąć niemożliwe. Wytrwałe poszukiwania sposobu, który pozwoliłby dziecku zdobyć rodziców, doprowadzają je w końcu do perfekcjonizmu, dzięki któremu rodzice staną się mniej niebezpieczni i bardziej zaangażowani. Jedyną nadzieją dziecka jest to, że jeśli będzie mądre, pomocne, ładne i pozbawione wad, to rodzicom w końcu zacznie na nim zależeć.
Lista typowych objawów C–PTSD:
emocjonalne flashbacki
despotyczny krytyk wewnętrzny lub zewnętrzny
toksyczny wstyd
opuszczanie siebie
lęk społeczny
silne poczucie samotności i opuszczenia
kruche poczucie własnej wartości
zaburzenia przywiązania
zahamowanie rozwoju
trudności w relacjach
radykalne wahania nastroju
dysocjacja przez czynności rozpraszające lub procesy psychiczne
łatwość aktywowania się reakcji walki lub ucieczki
nadwrażliwość na sytuacje stresowe."

Pete Walker, „Złożone PTSD. Od przetrwania do pełni życia. Proces powrotu do zdrowia po traumie dziecięcej”
Przekład: Juliusz Okuniewski, Paweł Malinowski

Redakcja merytoryczna wydania polskiego: Paweł Malinowski, nasz kolega psychoterapeuta i wykładowca na Treningu Czujności
Książka ukazała się w wydawnictwie Harmonia pod patronatem Laboratorium Psychoedukacji

Jerzy Kędziora, "Rzeźba balansująca", Aigle, Szwajcaria

24/06/2026

🧠 W jaki sposób psychoterapia zmienia mózg?

**Nowe badania pokazują, że droga do zmiany może wyglądać inaczej u każdego pacjenta**

Od wielu lat badania neuroobrazowe dostarczają coraz więcej dowodów na to, że skuteczna psychoterapia wiąże się ze zmianami w funkcjonowaniu mózgu. Dzięki nowoczesnym metodom obrazowania naukowcy mogą obserwować, jak proces terapeutyczny wpływa między innymi na obszary związane z regulacją emocji, przetwarzaniem zagrożenia, pamięcią czy refleksją nad własnymi doświadczeniami.

Choć stwierdzenie, że „psychoterapia zmienia mózg”, jest dziś powszechnie akceptowane, współczesne badania pokazują, że samo zjawisko jest znacznie bardziej złożone, niż mogłoby się wydawać.

🔬 Co pokazują współczesne badania?

Przeglądy badań neuroobrazowych publikowane w ostatnich latach wskazują, że poprawa kliniczna może wiązać się ze zmianami w różnych sieciach neuronalnych, zależnie od rodzaju trudności pacjenta, jego historii rozwojowej, doświadczeń życiowych oraz stosowanego podejścia terapeutycznego.

Co szczególnie interesujące, podobne efekty terapeutyczne nie zawsze oznaczają identyczne zmiany neurobiologiczne. Dwóch pacjentów może doświadczać porównywalnej poprawy funkcjonowania, choć procesy zachodzące w ich mózgach przebiegają częściowo odmiennie.

Coraz częściej odchodzi się więc od poszukiwania jednego „neuronalnego podpisu” skutecznej psychoterapii. Zamiast tego badacze zwracają uwagę na różnorodność ścieżek prowadzących do zmiany oraz indywidualny charakter procesu zdrowienia.

W ostatnich latach szczególne zainteresowanie budzą również badania nad neuroplastycznością, czyli zdolnością mózgu do reorganizacji pod wpływem doświadczeń. Wskazują one, że relacja terapeutyczna, nowe doświadczenia emocjonalne, rozwijanie zdolności refleksyjnych czy uczenie się nowych sposobów regulacji emocji mogą wpływać na funkcjonowanie mózgu przez całe życie.

🎯 Dlaczego jest to ważne dla praktyki psychoterapeutycznej?

Wyniki tych badań przypominają, że choć objawy mogą wyglądać podobnie, droga prowadząca do poprawy nie musi być taka sama u każdego pacjenta.

To, co dla jednej osoby staje się kluczowym doświadczeniem zmiany, dla innej może mieć znacznie mniejsze znaczenie. Niektórzy pacjenci korzystają przede wszystkim z pracy nad emocjami, inni z nowych doświadczeń relacyjnych, a jeszcze inni z rozwijania zdolności do refleksji nad własnym funkcjonowaniem.

Współczesna neuronauka coraz częściej potwierdza więc coś, co psychoterapeuci obserwują w swoich gabinetach od dawna — skuteczna terapia nie polega na dopasowaniu pacjenta do jednej ścieżki zmiany, lecz na odkrywaniu tej, która będzie najbardziej pomocna właśnie dla niego.

📖 „Każdy mózg jest odciskiem historii życia swojego właściciela.”

— Norman Doidge

Zapraszamy do refleksji: czy w Państwa praktyce zdarza się obserwować podobne efekty terapeutyczne osiągane przez pacjentów w zupełnie różny sposób? Jak rozumieją Państwo indywidualność procesu zmiany w świetle współczesnych badań nad mózgiem?

10/06/2026

Hi there, it's Wednesday -- time for a new inspiring quote. This time it's a quote from Alexander Lowen again, the founder of Bioenergetic Analysis. Enjoy!