28/07/2026
Autigender to pojęcie używane przez część osób autystycznych do opisania doświadczenia, w którym autyzm wpływa na sposób rozumienia, odczuwania lub przeżywania własnej tożsamości płciowej. Nie oznacza ono, że autyzm jest płcią ani że każda osoba autystyczna doświadcza swojej płci w taki sposób.
Dla wielu ludzi płeć jest czymś oczywistym i intuicyjnym — wiąże się z określonym poczuciem przynależności do kategorii kobiety, mężczyzny lub innej tożsamości płciowej. Część osób autystycznych opisuje jednak, że ich sposób myślenia i odbierania norm społecznych sprawia, że tradycyjne kategorie płci wydają im się mniej naturalne, mniej zrozumiałe lub mniej istotne.
Może to wynikać między innymi z odmiennego przetwarzania społecznych reguł. Osoby autystyczne częściej opisują, że świadomie analizują normy dotyczące kobiecości i męskości, zamiast automatycznie je przyswajać. Pojawia się wtedy pytanie: „Czy rzeczywiście czuję się kobietą lub mężczyzną, czy po prostu nauczyłem_am się odgrywać tę rolę?”.
Warto zauważyć, że badania pokazują zwiększoną różnorodność płciową wśród osób w spektrum autyzmu. Osoby autystyczne częściej niż populacja ogólna identyfikują się jako osoby transpłciowe, niebinarne lub kwestionujące swoją płeć. Nie oznacza to jednak, że autyzm „powoduje” określoną tożsamość płciową.
Autigender jest pojęciem wywodzącym się przede wszystkim ze społeczności autystycznych i neuroróżnorodnych. Dla części osób stanowi pomocne narzędzie do opisania własnego doświadczenia. Inni autystyczni ludzie mogą w ogóle się z nim nie utożsamiać i postrzegać swoją płeć w bardziej tradycyjny sposób.
Pojęcie to wzbudza również dyskusje. Zwolennicy podkreślają, że daje język do opisania doświadczeń, które wcześniej trudno było nazwać. Krytycy zwracają uwagę, że granice między wpływem autyzmu na sposób rozumienia norm społecznych a samą tożsamością płciową mogą być trudne do jednoznacznego określenia. Autigender pokazuje szersze zjawisko: że płeć nie jest przeżywana przez wszystkich ludzi w identyczny sposób. Na nasze rozumienie siebie wpływa nie tylko kultura i wychowanie, ale również sposób, w jaki nasz mózg odbiera i interpretuje świat społeczny.
