22/06/2026
Kiedy język uniezależnia się od żuchwy - stabilizacja żuchwy a ruchy lateralne języka
W pierwszych tygodniach po narodzinach noworodka, mózg „widzi” ruchy języka i żuchwy, jako jedną całość. „Czuje” jamę ustną poprzez drażnione uciskiem, wibracją czy zmianą temperatury zakończenia nerwowe, mechanoreceptory.
Pobudzone ciałka Meissnera, Ruffiniego czy Vatera-Paciniego przesyłają informacje do centrali – ośrodkowego układu nerwowego. W ten sposób mózg czuje język i żuchwę, a w odpowiedzi wprowadza je jednocześnie w ruch.
A w praktyce?
Ruchy ssące noworodka napędzane są ruchami żuchwy, za którymi podąża język. Ze względu na fizjologiczne tyłożuchwie, żuchwa wykonuje tzw. ruchy doprzednie (wypadkowa ruchów w górę i do przodu w stawie skroniowo-żuchwowym) oraz ruchy dotylne (czyli wypadkowa ruchów do dołu i do tyłu). To charakterystyczne poruszanie się żuchwy narzuca motorykę języka.
Ze względu na niewielką przestrzeń jamy ustnej i relatywnie znaczną masę języka, wraz z ruchem doprzednim żuchwy, język wykonuje ruch tzw. sucklingu. Czyli porusza się w kierunku do podniebienia, ale również do przodu wzdłuż osi długiej jamy ustnej. Doniesienia naukowe mówią, że ruch doprzedni języka, to około 2-3 milimetry. Podczas ruchów obniżania żuchwy, znaczna część języka również podąża w dół (apeks troszkę mniej, gdyż ma za zadanie utrzymywać brodawkę/smoczek).
Dlaczego w 3 miesiącu język staje się coraz bardziej niezależny od żuchwy?
Zmiany związane są przede wszystkim z tym, że mózg potrafi coraz lepiej kontrolować poszczególne mięśnie. Uczy się coraz precyzyjniej poruszać poszczególnymi częściami ciała dziecka w świecie, w którym rządzi siła grawitacji.
Kontrola motoryczna żuchwy – stabilizacja
Mięsień (bardzo ogólnie mówiąc, pomijając powięziowe zależności) posiada swoje przyczepy zlokalizowane w ciele. Najczęściej są to wypukłości kostne, do których „przytwierdzony” jest mięsień. Mózg poprzez nerwy może „zmusić” mięsień do skurczu, w wyniku czego zbliżą się do siebie jego końcowe przyczepy. Ale z czasem mózg uczy się coraz subtelniej wysyłać rozkazy do mięśni. Dzięki czemu może doprowadzić do skurczu włókien mięśniowych, gdzie tylko jeden z przyczepów poruszy się, a drugi przyczep może pozostać nieporuszony – stabilny.
Jak to się przekłada na stabilizację żuchwy?
W 3 miesiącu życia maluszek kontroluje ustawienie swojej głowy względem tułowia, a w leżeniu na brzuszku dodatkowo podpiera się na przedramionach unosząc głowę. Musi do tego angażować mięśnie obręczy barkowej, do której również przyczepia się cała grupa mięśni -nad i podgnykowych, która ma bezpośredni wpływ na ruchy żuchwy.
I tu, trwa już proces tej subtelnej pracy mózgu względem mięśni – nauki stabilizacji żuchwy.
Pomimo poruszających się przyczepów mięśniowych na obręczy barkowej, żuchwa jest domknięta (przynajmniej powinna być, jeśli dziecko nie wkłada zabawki do buzi lub nie stara się z nami komunikować). Pomimo, że pociągane są niektóre przyczepy mięśni, od których jest zależna żuchwa, potrafi ona „nie reagować”.
A zatem maluch dzielnie podpiera się na przedramionach, napina przez to mięśnie barków, klatki piersiowej, ale żuchwa „nie opada” w dół, pomimo pociągania przez mięśnie obręczy barkowej.
Co na to język?
Otrzymuje zielone światło. Rozpoczyna naukę samodzielnych ruchów i przestaje wciąż podążać za ruchami żuchwy. Uniezależnia się. To proces. Język będzie na to potrzebował kilku miesięcy. Ale już teraz żuchwa staje się stabilnym fundamentem dla nasady języka.
Co na to jama ustna?
W tym samym czasie zwiększa się przestrzeń jamy ustnej. Idealny czas! Teraz język otrzymał możliwości przestrzenne i motoryczne, by uczyć się nowych ruchów. Jakich? Lateralnych, czyli bocznych. Eksploruje boczne ściany jamy ustnej, sensorycznie oraz motorycznie. Świadomie.
Wszystko to przygotowuje maluszka, do pierwszych doświadczeń nowych konsystencji pokarmu, które za kilka miesięcy zostaną mu zaproponowane.
Źródło inspiracji:
