07/01/2026
https://www.facebook.com/share/18eRnuXNfy/
ŚRODA Z ANATOMIĄ
Chrząstka stawowa.
Przez lata traktowaliśmy chrząstkę jako bierną strukturę.
Jak poduszkę.
Jak gąbkę.
Jak element, który się „zużywa”.
Dzisiaj przedstawiam Wam jedno z bardzo ważnych badań przeglądowych ostatnich lat.
Badanie mówi wprost:
Chrząstka stawowa jest tkanką mechanowrażliwą, adaptacyjną i dynamiczną.
Nie reaguje na bezruch. Reaguje na JAKOŚĆ obciążenia.
I to zmienia bardzo dużo – szczególnie dla fizjoterapeutów, trenerów i nauczycieli ruchu.
Generalnie dla człowieka:-)
„Restoring articular cartilage: from biology to biomechanics and regeneration”
To nie jest pojedynczy eksperyment.
To syntetyczne podsumowanie kilkudziesięciu lat badań z zakresu:
• anatomii i histologii chrząstki,
• biologii chondrocytów,
• mechanotransdukcji,
• relacji chrząstka – kość podchrzęstna – maź stawowa,
• oraz wpływu obciążenia mechanicznego na zdrowie stawu.
Reasumując- jest to dokładnie to, co robimy ruchem — często nie do końca świadomie.
Chrząstka stawowa charakteryzuje się brakiem unaczynienia, brakiem unerwienia, brakiem klasycznej regeneracji jak w mięśniu.
Jednak posiadanie tych właściwości wcale nie oznacza, że chrząstka jest martwa.
Składa się z: chondrocytów – aktywnych komórek czuciowych, macierzy pozakomórkowej (ECM):
• kolagen typu II,
• proteoglikany (aggrekan),
• woda (nawet 70–80% objętości).
To co szalenie ważne- macierz jest stale przebudowywana, ale tylko wtedy, gdy dociera do niej odpowiedni bodziec mechaniczny.
Mechanotransdukcja –to rdzeń tego badania.
Autorzy bardzo mocno podkreślają fakt, że ruch nie jest dla chrząstki tylko siłą mechaniczną lecz sygnałem biologicznym.
Chondrocyty:
• „czują” kompresję,
• reagują na ścinanie,
• odpowiadają na zmiany ciśnienia płynów,
• adaptują się do rytmu i kierunku obciążenia.
Co pokazują dane zebrane w tym badaniu?
Umiarkowane, cykliczne obciążenie, powoduje wzrost syntezy kolagenu II i proteoglikanów oraz poprawę właściwości biomechanicznych chrząstki.
Bezruch i odciążenie doprowadza
do spadku metabolizmu chondrocytów, degraduje macierz i negatywnie wpływa na odżywienie tkanki.
Z kolei chaotyczne, nadmierne przeciążenie wywołuje odpowiedź zapalną, degraduje macierz i prowadzi do progresji zmian zwyrodnieniowych.
To nie ruch niszczy chrząstkę.
Niszczy ją brak mądrze dozowanego ruchu.
Chrząstka nie działa w izolacji
To jeden z najmocniejszych fragmentów tego badania.
Autorzy jasno zaznaczają, że chrząstka funkcjonuje jako część jednej jednostki biologiczno-mechanicznej:
chrząstka stawowa
→ kość podchrzęstna
→ płyn stawowy
→ błona maziowa
Zmiany w kości podchrzęstnej często pojawiają się wcześniej niż uszkodzenia chrząstki.
Zaburzona dystrybucja sił to zaburzona biologia tkanki.
Maź stawowa to nie tylko smar.
Pełni ona funkcję nośnika substancji odżywczych,
mediatorów zapalnych czy sygnałów biochemicznych.
Ruch wpływa na skład mazi,
a maź wpływa na odżywienie chrząstki.
To biologiczne uzasadnienie ruchu w:
• chorobie zwyrodnieniowej,
• bólach przeciążeniowych,
• profilaktyce zmian stawowych.
Teraz gorzka pigułka.
Adaptacja chrząstki to proces wolny.
Nie dni.
Nie tydzień.
Tygodnie i miesiące.
Przełknięcie tej gorzkiej pigułki to uświadomienie sobie, że nie ma „szybkich efektów”,musimy cierpliwie progresować obciążenia a efekty nie nadejdą po tygodniu pracy.
Chrząstka potrzebuje czasu + jakości bodźca, nie cudów.
Autorzy piszą wprost:
„Powodzenie zachowania i regeneracji chrząstki zależy od środowiska mechanicznego.”
Tak więc żadna terapia, żaden zabieg, żadna iniekcja nie zadziała długofalowo, jeśli środowisko ruchowe stawu będzie złe.
W praktyce oznacza to , że ruch jest regulatorem biologii, nie „dodatkiem”.
Jakość ruchu jest ważniejsza niż ilość.
Oś, rotacja i kontrola wpływają na metabolizm tkanki.
Bezruch jest realnym czynnikiem degeneracyjnym.
Dziękuję, że jesteście ze mną pomimo tego , że nie daję prostych rozwiązań i dróg na skróty.
Do zobaczenia
Marcin Absalon
