02/07/2026
ADOS – 2 a AAC cz. 2
Teraz druga sytuacja. To ten moment kiedy do terapeuty AAC przychodzi być może po raz pierwszy dziecko/osoba, z opisem wykonanego badania ADOS-2 i interpretacją. Zakładam, że jest wskazanie do tworzenia wsparcia komunikacyjnego, w tym pomocy wizualnych lub całego systemu dla użytkownika, ponieważ mowa werbalna (niewystarczająco rozwinięta lub brak mowy werbalnej) nie jest wstanie zaspokoić potrzeb dziecka/osoby.
Czy dla terapeuty AAC informacje z ADOS-2 mogą być użyteczne?
Zdecydowanie tak!
Z perspektywy mojej podwójnej roli diagnosty ADOS i terapeutki AAC zachęcam do poszukiwania w opisach badaniach różnych informacji o sposobach komunikowania się osoby.
Faktem jest, że czasami nie jest to oczywiste a każdy diagnosta może przygotować opis trochę w inny sposób.
W takim razie: Czego można szukać? Co można znaleźć?
- integrowanie komunikatów z kontaktem wzrokowym – to jedna z podstawowych informacji, odnosi się do umiejętności poszukiwania odbiorcy komunikatu za pomocą kontaktu wzrokowego, czyli czy dziecko/osoba po prostu patrzy do kogo mówi/wokalizuje lub kieruje gest wskazywania/sięgania/inny gest. To informacja o skuteczności kierowanych komunikatów, często o doświadczaniu sprawczości, bo czy komunikaty są zauważane przez inne osoby?
- rodzaje kierowanych komunikatów – słowa/wokalizacje, gesty, kontakt wzrokowy, prowadzenie za rękę i inne
- gesty – to ważny obszar z perspektywy terapeuty AAC, w opisie badania można znaleźć informacje na temat rodzajów gestów (czasami nawet z przykładami), do kogo i w jakiej sytuacji były używane, czy są skuteczne i zrozumiałe, czy są zintegrowane z wokalizacją i kontaktem wzrokowym. Uwaga bo w ADOS-2 gesty to gesty, a nie słowa, nawet jeśli są to gesty języka migowego lub innego systemu
- inicjowanie kontaktów społecznych dziecka/osoby wobec diagnosty lub rodzica – to cenne do kogo i jak dziecko inicjuje kontakt społeczny, tu można znaleźć informacje na temat proszenia o przedmioty i aktywności, pokazywania, dawania, proszenia o pomoc oraz współdzielenia uwagi. W przypadku dzieci młodszych Rodzic jest obecny, więc część komunikatów może być skierowana do Rodzica, inne do diagnosty.
- tworzenie wspólnej uwagi – nad tym często się zatrzymuję jako terapeuta AAC, tutaj istotne jest zarówno inicjowanie przez dziecko/osobę jak i reagowanie na inicjowanie, w tym podążanie za wzrokiem i wskazaniem – jak ważne przy strategiach modelowania, odnoszeniu się do narzędzia komunikacyjnego!
- poza tym będą też informacje o współdzieleniu radości z interakcji oraz podejmowanych zabawach
To może być pomocny zbiór informacji na temat komunikacji społecznej dziecka/osoby, w sytuacji poznawania jego umiejętności i potrzeb przez terapeutę AAC, tym bardziej że sam ADOS-2 między innymi taki ma cel, aby stworzyć jak najlepsze warunki do obserwacji umiejętności komunikacyjnych i interakcji z drugą osobą. Niech to będzie zaproszenie do poszukiwania! Na pewno nie wymieniłam wszystkich użytecznych informacji!
A sama informacja o rozpoznaniu spektrum autyzmu wg klasyfikacji ADOS-2 i nasileniu cech, w tej sytuacji wcale nie jest najważniejsza!
Zachęcam do patrzenia na badanie ADOS-2 i jego opis, również okiem terapeuty AAC 😊
