02/04/2024
02.04.2024r. Światowy Dzień Świadomości Autyzmu.
Autyzm nie jest chorobą, ale zaburzeniem rozwoju to znaczy, że cała ścieżka rozwoju osoby autystycznej jest inna od standardowej. Mówiąc innymi słowami: autyzm oznacza, że mózg pracuje w niestandardowy sposób. Autyzm rozumiemy jako spektrum. Oznacza to, że autyzm jest trochę inny dla każdej osoby. Osoby z diagnozami ze spektrum autyzmu mają bardzo różne nasilenie zachowań i cech wynikających z autyzmu.
Kim jest osoba w spektrum autyzmu?
Autysta przede wszystkim nie jest osobą chorą, gdyż autyzm nie jest chorobą. To całościowe zaburzenie neurorozwojowe charakteryzujące się zróżnicowanym przebiegiem i objawami oraz o bardzo złożonej etiologii, na którą mogą składać się:
• czynniki genetyczne (badacze wskazują kilkaset genów, które mają związek z autyzmem i w wielu przypadkach są one dziedziczne, ponadto autyzm częściej występuje u dzieci z wadami chromosomalnymi, takimi jak zespół łamliwego chromosomu X czy zespół Retta),
• czynniki środowiskowe (komplikacje ciążowe, wcześniactwo, niedotlenienie porodowe, ekspozycja płodu na niektóre leki, krótka przerwa między ciążami, wiek rodziców, cukrzyca, niedoczynność tarczycy u matki i inne),
• czynniki neurologiczne (niektóre badania wskazują, że mózg dzieci autystycznych nie rozwija się prawidłowo – istota szara, która jest elementem kory mózgowej, ma zaburzoną budowę komórkową i prawdopodobnie podlega procesom patologicznym na wczesnych etapach rozwoju zaburzenia).
Triada zaburzeń
Charakterystyczny wzorzec objawów występujący u osób w spektrum autyzmu nazwa się „triadą zaburzeń”. Ten podział zaproponowały w latach 70. XX wieku angielskie badaczki dr Lorna Wing i dr Judith Gould. Obejmuje on:
• nieprawidłowości w rozwoju społecznym (zwłaszcza dotyczące uczestnictwa w naprzemiennych interakcjach społecznych),
• deficyty i dysfunkcje w komunikacji (werbalnej i niewerbalnej),
• obecność sztywnych wzorców zachowania, aktywności i zainteresowań.
Spektrum autyzmu (ASD) jest jednak bardzo szerokim pojęciem, mieszczącym w sobie mnóstwo opcji – lekarze często podkreślają, że odmian autyzmu jest dokładnie tyle, ile osób nim dotkniętych. Istnieją więc autyści niesamodzielni, całkowicie zdani na pomoc osób trzecich, autyści z deficytami utrudniającymi, ale nie uniemożliwiającymi samodzielne życie oraz autyści prowadzący satysfakcjonujące życie zawodowe i prywatne. Tak duże różnice wynikają przede wszystkim ze stopnia nasilenia zaburzeń, ale nie tylko – wczesna diagnoza i szybkie rozpoczęcie terapii otwierają osobom w spektrum wiele drzwi, które w innych przypadkach pozostają zamknięte.
Autyzm – klasyfikacja ICD-10, ICD-11
We wciąż obowiązującej w Polsce Klasyfikacji Chorób i Problemów zdrowotnych ICD-10, autyzm ujęty został w kategorii całościowych zaburzeń rozwojowych (symbol F84) i dzieli się na kilka podkategorii, w tym:
F84.0 – Autyzm dziecięcy
F84.1 – Autyzm atypowy
F84.5 – Zespół Aspergera
Od stycznia 2022 r. Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-11 zastąpiła ICD-10 na arenie międzynarodowej. Jednak Polska ma 5 lat na wdrożenie tej klasyfikacji i dostosowanie jej do systemu krajowego. Oznacza to, że do polskiego nazewnictwa wszedł nowy system nazywania, opisywania i rozumienia chorób oraz zaburzeń psychicznych. Mamy 5 lat, żeby zacząć się z nim oswajać.
W klasyfikacji ICD-11 nie wyróżnia się już zaburzenia o nazwie Zespół Aspergera. Tak samo nie znajdziemy tam rozpoznania Zespołu Retta, autyzmu dziecięcego i atypowego. Co więcej, pojęcie „autyzm” zostaje zastąpione pojęciem „spektrum autyzmu”.
Wszystkie osoby diagnozowane będą otrzymywały diagnozę bazową (zaburzenie ze spektrum autyzmu). Jednakże będzie ona uszczegółowiona o to, na jakim poziomie rozwoju funkcjonalnego, komunikacyjno-językowego i intelektualnego się znajdują.
Źródło:
Kamila Śnieżek "Świat Zdrowia"
Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego
polskiautyzm.pl
