27/04/2021
Kwietniowa wycieczka… Zbiory: gwiazdnica, bluszczyk kurdybanek, jasnota purpurowa, jeszcze gdzieniegdzie kwitną fiołki.
I zachwycenia: piękna, skrząca się w słońcu Warta, łany rosnącego dziko czosnku niedźwiedziego, który lada chwila pokryje się kwiatami, przecudny dachowiec i kwitnący cis, o którym napiszę słów kilka.
To wolno rosnące, długowieczne drzewo – nawet dęby pod tym względem mu ustępują! Potrafi dożywać 3000 lat. Najstarszy cis w Polsce ma 1260 lat i rośnie w Henrykowie Lubanskim. Drewno cisa jest najbardziej sprężyste i najtrudniej łupiące się ze wszystkich występujących w Europie gatunków drewna. Od wieków było stosowane do wyrobu broni, dzięki temu, że jest giętkie, to już w średniowieczu wykonywano z niego łuki, wykorzystywane było również w meblarstwie i rzemiośle artystycznym a nawet użyto go do budowy portu w Świnoujściu i wielu cisowych dworków. Drewno cisa nie zawiera żywicy.
Cis ma dużą odporność na spaliny samochodowe i przemysłowe zanieczyszczenia powietrza i pięknie go można formować. Od wieków ludzie zawsze bali się tego drzewa. W dawnych latach karczowano stanowiska cisa w pobliżu wsi, aby chronić zwierzęta gospodarskie przed zatruciem taksyną. Wg dawnych podań, metodą na pozbycie się „niewygodnych” osób było podanie im napoju w specjalnie wydrążonym naczyniu właśnie z drewna cisowego.
A teraz nasza bajka: cis jest rośliną trującą, wszystkie jej części (wyjątek stanowi słodka osnówka) zawierają alkaloid - taksynę, która wywołuje groźne zatrucia u ludzi i zwierząt, (potrafią sparaliżować pracę serca). Toksyczność igieł i gałązek jest szczególnie duża w okresie wzrostu. Moje doświadczenia – zrobiłam kiedyś nalewkę z osnówek cisa – drylowanie jagódek, to osobna historia – kleją się i opierają. Nalewka o nijakim kolorze, o smaku landrynek. Goście nie chcą pić, bo się boją – ja żyję .
Napar z igieł był kiedyś stosowany przy niskim ciśnieniu krwi. Z cisów izolowane są alkaloidy, z których produkuje się preparaty przeciwnowotworowe (taksoidy) używane najczęściej w leczeniu raka jajników (Paclitaxel) oraz w leczeniu raka piersi, płuc, prostaty, żołądka, nowotworów głowy (Docetaksel). Działanie przeciwnowotworowe opiera się na blokowaniu cyklu rozwojowego komórek nowotworowych oraz na wspieraniu tzw. proces apoptozy. Taksoidy hamują proces tworzenia się nowych naczyń krwionośnych, co utrudnia rozrost komórek nowotworowych.
Dawno tego nie pisałam, ale w tym wypadku ma ta formułka ogromne znaczenie: Stosowanie ziół niezgodnie z ich przeznaczeniem lub w zbyt dużych ilościach może mieć niekorzystne dla zdrowia skutki. Należy zasięgnąć porady fitoterapeuty.
