24/05/2026
Przyłączamy się do apelu skierowanego do mediów
https://www.facebook.com/share/p/1Mi4Qc9G8Z/
LIST OTWARTY
do środowiska dziennikarskiego oraz redakcji mediów masowego przekazu w sprawie odpowiedniego informowania o zachowaniach samobójczych dzieci i młodzieży
Szanowni Państwo,
Redaktorki i Redaktorzy, Dziennikarki i Dziennikarze, Wydawcy i Właściciele Mediów, Twórcy internetowi,
w imieniu Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego oraz sygnatariuszy tego listu, zwracamy się z apelem o pilne i konsekwentne stosowanie standardów odpowiedzialnego informowania o zachowaniach samobójczych w mediach, szczególnie w odniesieniu do dzieci i młodzieży, które są wyjątkowo narażone na Efekt Wertera.
W ostatnich dniach opinia publiczna została poruszona medialnymi doniesieniami dotyczącymi samobójczej śmierci nastolatków. Skala, sposób i język części tych publikacji budzą głęboki niepokój. W wielu materiałach pojawiły się elementy naruszające podstawowe zasady bezpiecznego informowania o zachowaniach samobójczych, które są rekomendowane przez Światową Organizację Zdrowia i Ministerstwo Zdrowia: sensacyjność, eksponowanie okoliczności śmierci, szczegółowe opisy zdarzeń i metody odebrania sobie życia, publikacja listu pożegnalnego, a także nadmierne upraszczanie przyczyn, sprowadzające dramat do jednego czynnika, np. hejtu czy konfliktów rówieśniczych.
Taki sposób relacjonowania może nie tylko pogłębiać cierpienie rodzin i bliskich, ale również stwarzać realne ryzyko społeczne. Od dziesięcioleci badania naukowe opisują zjawisko efektu Wertera –ryzyko wzrostu zachowań samobójczych w wyniku naśladownictwa po intensywnych, nieprzestrzegających rekomendacji przekazach medialnych dotyczących samobójstw. Ryzyko to jest szczególnie wysokie wśród młodych osób znajdujących się w kryzysie psychicznym, identyfikujących się z bohaterem publikacji.
Dlatego przypominamy, że informowanie o zachowaniach samobójczych nie jest wyłącznie kwestią redakcyjnego stylu. Jest kwestią odpowiedzialności społecznej i bezpieczeństwa publicznego.
Apelujemy do wszystkich redakcji o bezwzględne stosowanie standardów rekomendowanych przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), Ministerstwo Zdrowia oraz ekspertów, w tym Polskie Towarzystwo Suicydologiczne, w szczególności o:
- unikanie sensacyjnych tytułów, dramatyzujących narracji i eksponowania szczegółów dotyczących metody czy miejsca zdarzenia;
- niesprowadzanie samobójstwa do jednej przyczyny i unikanie uproszczonych wyjaśnień;
- niepublikowanie całości ani fragmentów listu pożegnalnego
rezygnację z publikowania treści mogących romantyzować lub heroizować zachowania samobójcze;
- ograniczenie powielania materiałów opartych na niesprawdzonych informacjach, plotkach lub treściach z mediów społecznościowych;
- każdorazowe dołączanie informacji o dostępnych formach pomocy i wsparcia kryzysowego;
- konsultowanie sposobu relacjonowania takich zdarzeń z ekspertami zdrowia psychicznego i suicydologii.
Media mają ogromną siłę – mogą zwiększać ryzyko, ale mogą też chronić życie. Odpowiedzialne dziennikarstwo może wzmacniać udowodniony naukowo efekt Papageno, pokazując możliwości uzyskania pomocy oraz strategie radzenia sobie w kryzysie. To dzięki przestrzeganiu rekomendacji dotyczących bezpiecznego informowania o zachowaniach samobójczych, możemy realnie wpłynąć na zmniejszenie się w Polsce tego typu zdarzeń.
Jako Polskie Towarzystwo Suicydologiczne jesteśmy otwarci na wspieranie środowiska medialnego w upowszechnianiu standardów, prowadzenie dialogu z redakcjami oraz inicjowanie działań edukacyjnych na rzecz bezpiecznej komunikacji o zachowaniach samobójczych.
W obliczu narastającego kryzysu zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży nie ma już miejsca na dowolność ani brak refleksji w debacie publicznej. Odpowiedzialność za słowo staje się realnym obowiązkiem – szczególnie dla mediów, opiniotwórców i wszystkich uczestników przestrzeni informacyjnej. Każdy materiał prasowy, nagłówek czy publikacja może bezpośrednio wpływać na decyzje młodych ludzi – zarówno zwiększając ryzyko zachowań samobójczych, jak i kierując ich ku szukaniu pomocy.
Dlatego apelujemy o odpowiedzialne informowanie o zachowaniach samobójczych poprzez opieranie się na aktualnej wiedzy naukowej, wolne od sensacyjności i uproszczeń oraz ukierunkowane na ochronę osób najbardziej wrażliwych. Wymaga to świadomości, że słowo nie jest neutralne – ma siłę sprawczą. Może pogłębiać kryzys albo mu przeciwdziałać. Może odbierać nadzieję albo ją przywracać.
W tej sytuacji odpowiedzialność nie jest wyborem – jest koniecznością. Od sposobu, w jaki mówimy o zdrowiu psychicznym dzieci i młodzieży, może zależeć ludzkie życie.
Do apelu mogą przyłączyć się przedstawiciele instytucji publicznych, organizacji społecznych, środowiska eksperckiego i mediów.
Prof. AJP dr hab. Adam Czabański – Prezes Zarządu
dr Halszka Witkowska – Wiceprezes Zarządu
dr Aleksandra Kielan – Sekretarz Zarządu
mgr Jolanta Palma – Skarbnik Stowarzyszenia
mgr Lucyna Kicińska – Członek Zarządu
mgr Ryszard Jabłoński – Członek Zarządu
dr hab. n.prawn. Norbert Malec – Członek Zarządu
Lista osób podpisanych pod listem:
Monika Rosa
Barbara Nowacka
Marta Golbik
Dorota Łoboda
Paulina Piechna - Wieckiewicz
Katarzyna Kotula
Katarzyna Lubnauer
Alicia Łepkowska-Gołaś
Jolanta Niezgodzka
Iwona Karolewska
Grzegorz Napieralski
Gabriela Morawska-Stanecka
Jolanta Zięba Gzik
Barbara Okuła
Anita Kucharska Dziedzic
Magdalena Łośko
Joanna Sekuła
Halina Bieda
Iwona Kozłowska
Wojciech Konieczny
Katarzyna Kierzek Koperska
Krystyna Skowrońska
Krystyna Sibińska
Agnieszka Kołacz Leszczyńska
Joanna Frydrych
Małgorzata Niemczyk
Agnieszka Gorgoń Komor
Aleksandra Gajewska
Katarzyna Stachowicz
Alicja Chybicka
Katarzyna Osos
Agnieszka Pomaska
Maria Koźlakiewicz
Sylwia Bielawska
Ewa Kołodziej
Krystyna Szumilas
Zofia Czernow
Katarzyna Matusiak Lipiec
dr Aleksandra Lewandowska (konsultant krajowa ds psychiatrii dzieci i młodzieży)
Jeśli potrzebujesz pomocy wejdź na stronę "Życie warte jest rozmowy"
