11/08/2026
Neurobiologia przywiązania
Mahler, Bowlby, Winicott… Wszyscy zgodni byli, że dążenie do relacji jest wrodzone i biologicznie instynktowne... Co na ten temat sądzi jednak nauka?
Przypomnijmy sobie kilka argumentów potwierdzajacych tę tezę
* Eksperyment Harlowa – młode makaki wolały „matkę” futrzastą, miękką, taką, do której można się przytulić, od „matki” drucianej, zimnej, ale wyposażonej w mleko. Co więcej, małpki wychowane bez opieki w dorosłości wykazywały silny lęk, niepokój oraz zdezorganizowane zachowanie w obliczu stresu.
* Regulacja zachowań przywiązaniowych odbywa się przez OUN w obszarze położonym na styku kory i struktur podkorowych, który stanowi najwyższe – „myślące” – piętro układu limbicznego – kluczowego dla regulacji pobudzenia – a więc także wszystkich innych stanów emocjonalnych.
* Jak wynika z badań z udziałem neuroobrazowania, przednia część zakrętu obręczy i ciało migdałowate kierują ja-emocjonalnym osoby, są strukturami kluczowymi dla funkcji społeczno-emocjonalnych.
* Kora czołowo-oczodołowa prawej półkuli kontroluje funkcje autonomiczne, które są somatycznymi komponentami stanów emocjonalnych - kontroluje reakcje związane z emocjami.
* Badania wykazują, iż prawostronnie zlateralizowany układ regulacji organizuje się w kierunku elastycznego modulowania reakcji we wczesnym okresie życia – warunkiem jest jednak bezpieczna relacja przywiązaniowa.
* Pobudzenie układu współczulnego przez bodziec powoduje reakcje w ciele – wzrost poziomu kortyzolu, przyspieszenie bicia serca, ukrwienie mięśni, przemianę glikogenu w glukozę – wszystko po to, by przygotować organizm do radzenia sobie z potencjalnym zagrożeniem. Jeśli jednak bodziec zostanie oceniony jako mało zagrażający, uruchamiany jest układ przywspółczulny, odpowiedzialny za uspokojenie tej reakcji.
* Na wczesnym etapie życia dziecka regulacja pobudzenia ma charakter relacyjny – układ nerwowy dziecka potrzebuje dostrojonego opiekuna, który reagując adekwatnie dostraja się do dziecka i zachodzi swoista ko-regulacja, zaczątek umiejętności samoregulacyjnych
* W kształtującej się od najwcześniejszych chwil życia prawej półkuli przechowywane są wewnętrzne modele robocze relacji przywiązaniowej, wynikające z doświadczeń dziecka, które determinują sposób reagowania jednostki w sytuacjach stresowych i relacyjnych.
* Wewnętrzny model przechowywany jest w pamięci niejawnej, a więc pozostaje nieuświadamiany, a jednocześnie wpływa n zachowania w sposób zautomatyzowany (patrz post opublikowany 3.08).
* Sprawny układ czołowo-oczodołowy pozwala elastycznie reagować w sytuacjach stresujących pozwalając na zachowania przystosowawcze
Badania neurofizjologiczne wskazują, iż gdy środowisko rozwoju dziecka nie jest emocjonalnie sprzyjające – opiekun nie jest wystarczająco emocjonalnie dostępny lub nie reaguje adekwatnie, pozostawia dziecko w długotrwałych negatywnych emocjach (w sytuacjach skrajnych – krzywdzi dziecko) a także nie dostarcza pozytywnych emocji podczas np. zabawy to pobudzenie przekracza możliwości poradzenia sobie a zachodzące zmiany biochemiczne zagrażają rozwojowi dziecka
