09/07/2026
Ludzie często pytają mnie, czym właściwie różni się EMDR od terapii schematów albo od przedłużonej ekspozycji, bo w internecie wszystko brzmi jak "terapia traumy" i miesza się w jedno. A to są trzy zupełnie inne drogi do tego samego miejsca — i czasem to, która zadziała, zależy od tego, jak dokładnie ktoś utknął.
🌿Przedłużona ekspozycja, ta z nurtu CBT, mówi w skrócie: unikasz tego wspomnienia, bo boli, ale właśnie to unikanie sprawia, że lęk się utrzymuje. Więc siadamy i wracamy do tego wspomnienia, w kółko, w bezpiecznych warunkach, aż mózg zauważy, że nic złego się nie dzieje tu i teraz — i lęk sam opada, bo się po prostu wypala. To metoda oparta na habituacji, dość dosłowna, czasem twarda, ale bardzo skuteczna tam, gdzie problemem jest właśnie unikanie.
🌿EMDR robi coś innego. Nie chodzi o to, żeby przyzwyczaić się do wspomnienia, tylko żeby dać mózgowi narzędzie, którego mu wtedy zabrakło, żeby to wspomnienie w ogóle przetworzyć i odłożyć tam, gdzie powinno być — czyli w przeszłość, a nie w "teraz". Bilateralna stymulacja, czyli te ruchy oczu albo naprzemienne stukanie, angażuje coś, co przypomina mechanizmy z fazy REM snu, kiedy mózg normalnie porządkuje i integruje doświadczenia. Nie trzeba tu wracać do wspomnienia dwadzieścia razy — czasem jedna dobrze poprowadzona sesja robi więcej niż miesiące rozmawiania o tym samym.
🌿Terapia schematów idzie jeszcze inaczej, bo mniej interesuje ją samo wspomnienie, a bardziej to, jaki wzorzec ono po sobie zostawiło — ten cichy głos, który mówi "jestem za mało dobry", "muszę na wszystko zasłużyć", "nikomu nie mogę ufać". To praca bardziej relacyjna i długofalowa, często z elementami pracy na wyobraźni i "reparentingu", czyli uczenia siebie tego, czego zabrakło w dzieciństwie.
➡️W praktyce te podejścia często się przenikają, bo dobry terapeuta nie trzyma się jednej metody jak talizmanu, tylko dopasowuje narzędzie do tego, z czym ktoś przychodzi. Czasem to jedno konkretne wspomnienie do przetworzenia, czasem wzorzec unikania, a czasem cały schemat, który buduje się latami.
Klaudia Kałużna Rysak| Terapia CBT+EMDR Diagnoza ADHD u dorosłych
