05/09/2026
Hipermobilność czy zapalenie stawów?
A może jedno i drugie?
Uogólniona hipermobilność stawów (GJH, z ang. generalised joint hypermobility) jest częstą cechą u dzieci. Sama w sobie nie jest chorobą i nie oznacza zespołu Ehlersa-Danlosa (EDS). U części dzieci z hipermobilnością występują dolegliwości ze strony narządu ruchu – ból, uczucie niestabilności stawów oraz podwichnięcia lub zwichnięcia stawów, szczególnie w efekcie aktywności fizycznej. I tu zaczyna się ważne zadanie dla lekarza, a zwłaszcza dla reumatologa dziecięcego: nie każdy ból wskazuje na zapalenie, ale też nie wszystkie objawy ze strony stawów można tłumaczyć wyłącznie hipermobilnością.
Co powinno zwrócić uwagę?
• utrzymujący się obrzęk stawu,
• ograniczenie zakresu ruchu stawu
• sztywność poranna lub po bezruchu (np. w ławce szkolnej, w samochodzie),
• obiektywne cechy zapalenia błony maziowej.
Co ciekawe, hipermobilność i przewlekłe zapalenie stawów (np. MIZS, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów) mogą współistnieć.
W 2024 roku Black i wsp. porównali między sobą 420 pacjentów z MIZS współistniejącym z hipermobilnością stawów z 2100 pacjentów z MIZS, ale bez hipermobilności. Obecność hipermobilności wiązała się z większą kliniczną aktywnością MIZS: większą liczbą aktywnych stawów, wyższą oceną aktywności choroby przez lekarza oraz gorszym samopoczuciem zgłaszanym przez pacjentów. Różnice utrzymywały się w kolejnych obserwacjach, a pacjenci z hipermobilnością mieli o 19–20% większe prawdopodobieństwo utrzymywania się wysokiej aktywności choroby lub jej pogorszenia.
Nie oznacza to jeszcze, że hipermobilność zwiększa biologiczną aktywność zapalenia. Pokazuje natomiast, że może istotnie komplikować obraz kliniczny i ocenę aktywności MIZS.
Rozpoznanie hipermobilności nie powinno być zatem końcem diagnostyki dziecka z podejrzeniem zapalenia stawów.
Hipermobilność może powodować ból.
Zapalenie stawu/MIZS może współistnieć z hipermobilnością.
A zadaniem reumatologa jest ustalić, czy staw, który boli, jest również stawem zapalnym. To rozróżnienie ma bezpośrednie znaczenie dla dalszego leczenia dziecka.
https://www.ehlers-danlos.com/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39227525/