02/07/2026
Fairbairn zakwestionował założenie Freuda, że zasadniczą motywacją w życiu jest przyjemność, i zaproponował inny punkt wyjścia: libido nie szuka przyjemności, lecz obiektów. Zasadniczym bodźcem motywacyjnym w życiu człowieka nie jest gratyfikacja ani rozładowywanie napięcia przez wykorzystanie innych do tego celu, lecz więzi z innymi jako cel sam w sobie.
U Freuda niemowlę działa jako samodzielny organizm, a inni stają się ważni tylko przez swoją funkcję w zaspokajaniu jego potrzeb. Fairbairn zaś twierdził, że niemowlę jest predysponowane do interakcji ze środowiskiem ludzkim. Założenie, że libido szuka obiektów, wydawało mi się ekonomiczniejszym i bardziej przekonywującym schematem wyjaśniającym obserwowaną przez Freuda powszechność przymusu powtarzania. Libido jest lepkie, ponieważ to lepkość, a nie plastyczność stanowi jego prawdziwą naturę. Dziecko przywiązuje się do rodziców poprzez wszystkie formy kontaktu, jakie mu zapewniają, a formy te stają się na całe życie wzorcami przywiązania i łączności z innymi ludźmi.
„Freud i inni” Stephen Mitchell, Margaret Black Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego
fot Priscilla du Preez