07/09/2026
👉Dziś zaczyna się trzeci sezon jesieni zwany Biała Rosa (Bai Lu), który zarazem jest piętnastym wśród 24 sezonów słonecznych a więc pół roku w tym systemie za nami.
Choć jutro i pojutrze będzie chwilowy rzut ciepła z południa Europy to trzeba zwrócić tym bardziej uwagę na różnice temperatur, które w tym sezonie między dniem a nocą będą wynosiły około 10 stopni, ale z prognozy wynika, że różnica temperatur w dzień między środą a czwartkiem również wyniesie około 10 stopni. Sugeruję wziąć to pod uwagę w ubiorze.
"Wilgoć ziemi i wody skrapla się, tworząc rosę. Jesień przynależy do żywiołu Metalu, a barwą Metalu jest biel — biel jest więc barwą rosy, a qi zaczyna nabierać chłodu."
- ze „Zbioru wyjaśnień siedemdziesięciu dwóch zjawisk pogodowych”
👉Mgła skrapla się w rosę — nadchodzi środek jesieni.
Yang Qi, osiągnąwszy szczyt w przesileniu letnim, od tego momentu stopniowo słabnie, podczas gdy Yin Qi zaczyna się wzmacniać. Wraz z narastaniem Yin Qi, w okresie Białej Rosy poranna rosa staje się na tyle obfita, że skrapla się w warstwę białych kropli — stąd nazwa "Biała Rosa". W tym czasie pogoda wyraźnie się ochładza: ludzie wyraźnie odczuwają, że gorące lato już oficjalnie minęło, a chłodna jesień cicho nadeszła.
✅Rytm Dnia
Jesienią należy kłaść się wcześnie i wstawać wcześnie,— regulując qi i umysł (shén), tak by mechanizm qi w organizmie swobodnie krążył, chroniąc system Płuc- powiązanego z elementem Metalu i broniąc organizm przed inwazją Suchości Jesiennej. Należy zapewnić sobie 7–8 godzin snu w nocy, by w ciągu dnia dysponować dostateczną energią do radzenia sobie ze zmianami klimatu jesiennego.
Poza długością snu, starożytni Chińczycy przywiązywali też wagę do kierunku, w którym się śpi. W traktacie z dynastii Tang, Qiānjīn Yàofāng”, czytamy: "Śpiąc, wiosną i latem należy kłaść się głową ku wschodowi, jesienią i zimą — ku zachodowi." Podobny zapis znajduje się w traktacie o pielęgnowaniu zdrowia w starości z dynastii Qing „Lǎolǎo Héngyán”.
Starożytni chińscy lekarze uważali, że wiosna i lato przynależą do Yang, dlatego głowa powinna być zwrócona ku wschodowi; jesień i zima przynależą do Yin, dlatego głowa powinna być zwrócona ku zachodowi — zgodnie z zasadą "wiosną i latem pielęgnuj Yang, jesienią i zimą pielęgnuj Yin”.
Stare chińskie przysłowie mówi: "Przy Białej Rosie ciało nie powinno być odsłonięte" — oznacza to, że po nastaniu terminu Białej Rosy należy zadbać o odpowiednie ciepło i unikać zbyt odkrytych ubrań. Niektórzy trzymają się zasady "wiosną się nie rozbieraj, jesienią się nie ubieraj", jednak należy stosować ją z rozwagą, dostosowując się do własnego stanu zdrowia. Dla osób starszych o obniżonej odporności "jesienne hartowanie się chłodem" nie jest wskazane — zwłaszcza dla osób z chorobami układu sercowo-naczyniowego, mózgowo-naczyniowego czy oddechowego, u których lekkomyślne wystawianie się na chłód zwiększa ryzyko zaostrzenia choroby. Należy więc na bieżąco dostosowywać liczbę warstw ubrania i dbać o ciepło, by uniknąć wniknięcia Patogennego Zimna i związanej z tym choroby.
✅Dieta
👉System Płuc według teorii Pięciu Elementów przynależy do Metalu i odpowiada jesieni — po nastaniu jesieni funkcja systemu Płuc zaczyna osiągać swój szczyt aktywności. System Płuc jest "Narządem delikatnym" — nie znosi ani zimna, ani gorąca, a ponadto otwiera się przez nos na świat zewnętrzny, przez co łatwo ulega uszkodzeniu przez Suchość Jesienną. Prowadzi to do takich objawów jak suchość w ustach i gardle, suchy kaszel ze skąpym śluzem, sucha skóra, zaparcia, a w cięższych przypadkach nawet kaszel z domieszką krwi.
👉Dlatego jesienią nie wolno zapominać o nawilżaniu i pielęgnowaniu Płuc. Na bazie odpowiednio zbilansowanej diety warto spożywać w rozsądnych ilościach nawilżające produkty, takie jak: miód pszczeli, bǎihé – bulwa lilii, xìngrén– preparowane nasiona moreli, tàizǐshēn– korzeń Pseudostelarii oraz shānyào– kłącze pochrzynu chińskiego, które wspomagają system Płuc i Żołądka oraz korzystnie wpływają na zdrowie. Do codziennej diety można też włączać produkty z kategorii "zioła i pokarm o wspólnym pochodzeniu", takie jak xīyángshēn– korzeń żeńszenia amerykańskiego i tiānmendōng – korzeń szparaga chińskiego, by łagodzić skutki Suchości Jesiennej.
👉Sūn Sīmiǎo w swoim traktacie „O odżywianiu życia napisał: "W ósmym miesiącu qi Serca jest słabe, a Metal Płuc obejmuje władzę. Należy ograniczyć smak gorzki, a zwiększyć ostry, aby wspomóc ścięgna i uzupełnić krew, tym samym pielęgnując Serce, Wątrobę, Śledzionę i Żołądek." Dlatego też pokarmy o smaku ostrym, takie jak szczypior chiński, kolendra czy wino ryżowe, są odpowiednie do spożycia w okresie Białej Rosy — ich celem jest wspomożenie qi Wątroby, by zapobiec jej ujarzmieniu przez Metal Płuc.
👉Odpowiednio należy natomiast ograniczyć spożycie pokarmów o smaku gorzkim, takich jak gorzki melon czy sałata łodygowa.
Dla osób zainteresowanych chińską dietetyką zapraszam na półroczny kurs dietetyki chińskiej , który poprowadzę od października (do 15 września promocja cenowa - szczegóły w linku w komentarzu).
✅Umysł
Choroby wywołane zaburzeniami emocjonalnymi są częstą przyczyną schorzeń. W medycynie chińskiej system Płuc w sferze emocji odpowiadają smutkowi i żalowi — obu emocjom o charakterze negatywnym. Zgodnie z zasadą "żal rozprasza qi", smutek i przygnębienie zużywają qi organizmu, stąd też powiedzenie "żal i smutek uszkadzają system Płuc".
Po nastaniu jesieni należy zwracać szczególną uwagę na własny stan emocjonalny, dbać o pielęgnowanie umysłu (shén) i zachowywać wewnętrzny spokój. Warto samodzielnie poszukiwać sposobów na rozładowanie wahań nastroju — można porozmawiać z bliskimi, przyjaciółmi lub skorzystać z pomocy psychologa/psychoterapeuty, a także regulować emocje poprzez rozwijanie zainteresowań i aktywność na świeżym powietrzu.
✅Ćwiczenia
Złota jesień o łagodnym klimacie to bez wątpienia najlepsza pora roku do ćwiczeń fizycznych. W okresie Białej Rosy warto odpowiednio wydłużyć czas i zwiększyć częstotliwość aktywności na świeżym powietrzu, jednak dobór formy ruchu powinien być dostosowany indywidualnie — należy unikać zbyt intensywnych ćwiczeń, pamiętając o zasadzie "działaj wedle własnych sił". Zaleca się przede wszystkim łagodniejsze formy aktywności, takie jak wspinaczka górska, Taiji quan, Qigong czy spacery. Tego typu aktywności nie obciążają nadmiernie stawów, a jednocześnie ćwiczą funkcję Serca i Płuc oraz wspomagają poprawę metabolizmu.
Podczas ćwiczeń nie należy również zapominać o znaczeniu ochrony przed zimnem — szczególną uwagę należy zwrócić na ochronę klatki piersiowej i pleców, by uniknąć przeziębienia spowodowanego działaniem Wiatru.
