15/08/2026
📖 „Badania genetyczne podkreślają wpływ otoczenia na ekspresję genów, co potwierdza, że „wystarczająco dobre” lub szkodliwe otoczenie relacyjne może skutkować konsekwencjami dla zdrowia (Pretorius, 2010). Dowiedziono, że pozytywne wczesne doświadczenia łagodzą wpływ niekorzystnych predyspozycji genetycznych, a niesprzyjające je wzmacniają (Music, 2011). Music twierdzi, że złe traktowanie dzieci wpływa na nie wszystkie, ale nie na wszystkie dzieci w ten sam sposób. Za różnice odpowiada ich genetyka. Ponadto od jakości więzi, która wykształca się między dzieckiem a jego rodzicami, zależy, na ile i jak zadziałają jego genetyczne predyspozycje do tego stopnia, że obecność określonych markerów genetycznych może z czasem dawać różne rezultaty, w zależności od tego, czy dziecko rozwija się w bezpiecznej relacji przywiązania czy nie (Fearon i in., 2014). Nie ma natomiast wątpliwości, że fundamenty dla zdrowia fizycznego i psychicznego w dalszym życiu, powstałe z połączenia genetycznych predyspozycji z doświadczeniem utrzymującego się stresu we wczesnym dzieciństwie, będą chwiejne, a skutki będą się utrzymywać w dzieciństwie i później.”
Joyce, A., „Relacja rodzic-niemowlę a zdrowie psychiczne niemowlęcia”, w: T. Baradon, M. Biseo, C. Broughton, J. James, A. Joyce, Psychoanalityczna terapia rodzic-niemowlę. Siła więzi, s.48
Fot. Alex Pasarelu