Psychotraumatolog Joanna Tarasiewicz-Krajewska

11/07/2026

📚 Nowe badanie naukowe (2026): Trauma i osobowość - co naprawdę je łączy?

Artykuł naukowy autorstwa Jürgena Fuchshubera i współpracowników (2026) to pionierskie opracowanie, które rzuca światło na współzależność między strukturą osobowości a objawami traumy, wykorzystując do tego zaawansowaną analizę sieciową.

🔬 1. Kontekst i potężna baza badawcza

Badanie wyróżnia się wyjątkowo dużą i zróżnicowaną grupą badawczą. Przeanalizowano dane od 1899 pacjentów (z przewagą kobiet – 69%) leczonych w 19 niemieckich klinikach uniwersyteckich. Tak szeroka skala pozwoliła naukowcom na wyjście poza proste korelacje i zastosowanie modeli graficznych Gaussa, które pozwalają zidentyfikować bezpośrednie interakcje między konkretnymi objawami.

🎯 2. Główne cele: Co łączy traumę z osobowością?

Głównym celem było ustalenie, czy obserwowane wcześniej powiązania między funkcjonowaniem osobowości a objawami zespołu stresu pourazowego utrzymują się po statystycznym kontrolowaniu wpływu częstych współwystępujących zaburzeń, takich jak depresja, lęk oraz objawy somatyczne. Badacze chcieli sprawdzić, czy ta relacja odzwierciedla ogólne poczucie cierpienia psychicznego, czy też ma charakter specyficzny i bezpośredni.

🔍 3. Kluczowe odkrycia na poziomie strukturalnym

Badanie wykazało silną i niezależną relację między funkcjonowaniem osobowości a PTSD, która utrzymuje się nawet po wyeliminowaniu wpływu depresji, lęku i objawów somatycznych.

Najsilniejsze bezpośrednie związki z objawami traumy wykazały dwa wymiary osobowości:
• autopercepcja (zdolność do spójnego postrzegania siebie i refleksji),
• wewnętrzne modele relacji.

💡 Co ciekawe, trudności w kształtowaniu kontaktu (czyli radzenie sobie w bieżących interakcjach) były powiązane z traumą jedynie pośrednio – poprzez objawy depresyjne, takie jak wycofanie społeczne czy anhedonia.

Dzięki analizie na poziomie poszczególnych pozycji kwestionariuszy, badacze zidentyfikowali konkretne punkty styku, które sprawiają, że oba zaburzenia wzajemnie się napędzają.

Negatywne przekonania:
Kluczowym łącznikiem po stronie PTSD są głębokie, negatywne przekonania na temat siebie i świata (np. „nikomu nie można ufać”).

Fundamenty osobowości:
Po stronie funkcjonowania osobowości mostami są:
• niska samoocena,
• nieufność interpersonalna,
• zalewanie afektem.

🔄 Autorzy badania sugerują, że negatywne przekonania wywołane traumą nasilają nieufność, co odcina pacjenta od wsparcia społecznego, a to z kolei betonuje jego traumatyczne widzenie świata.

🧩 5. Nowe spojrzenie na CPTSD

Badacze stawiają hipotezę, że złożony zespół stresu pourazowego (CPTSD) może być traktowany jako „byt pośredni” między klasyczną traumą a zaburzeniami osobowości. Wskazują, że objawy CPTSD (takie jak zaburzenia samoorganizacji) niemal idealnie pokrywają się z deficytami w funkcjonowaniu osobowości zidentyfikowanymi w tym badaniu.

💬 6. Wnioski dla terapii

Zamiast skupiać się na ogólnym leczeniu lęku czy depresji, badanie sugeruje konkretne cele terapeutyczne, które mogą „przerwać” to błędne koło:

✅ Praca nad zaufaniem epistemicznym (zdolnością do uznawania informacji od innych za wiarygodne).

✅ Skupienie się na regulacji afektu i odbudowie bezpiecznych granic „Ja”.

✅ Analiza relacji terapeutycznej w „tu i teraz” jako sposobu na korygowanie traumatycznych modeli relacji.

🌱 Opracowanie to udowadnia, że historia życia i struktura osobowości są nierozerwalnie splecione, a trauma nie jest tylko zestawem objawów, lecz procesem, który reorganizuje sposób, w jaki człowiek postrzega samego siebie i innych ludzi.

⛓️‍💥Pełny artykuł: https://doi.org/10.1080/20008066.2026.2677274

25/06/2026

11/04/2026

„Podsumowując, przemoc psychiczna jest niszczycielską siłą, która podważa dobrostan emocjonalny i może prowadzić do pełnoobjawowego PTSD, dlatego nie powinna być lekceważona w kontekście klinicznym.

Badania wykazują, że ból społeczny (wynikający z izolacji lub upokorzenia) współdzieli te same obwody neuronalne co ból fizyczny. Ludzki organizm reaguje na odrzucenie społeczne aktywacją układów autonomicznego i hormonalnego w sposób podobny do reakcji na atak fizyczny.

⚖️ Porównywalność z przemocą fizyczną: Wpływ przemocy psychicznej na psychikę okazał się porównywalny do skutków przemocy fizycznej i seksualnej.

💬 Najgorsze wydarzenie w życiu: Niektórzy uczestnicy wskazywali przemoc psychiczną jako najbardziej traumatyczne doświadczenie w ich życiu, nawet jeśli wcześniej przeżyli zdarzenia bezpośrednio zagrażające życiu (zgodne z Kryterium A).”

📖 Artykuł zatytułowany „The overlooked trauma: psychological violence and its impact on PTSD symptoms” (2026) analizuje wpływ przemocy psychicznej na występowanie objawów zespołu stresu pourazowego (PTSD), podkreślając, że jest to forma traumy często pomijana w oficjalnych kryteriach diagnostycznych.

Oto szczegółowe podsumowanie kluczowych aspektów badania:

🎯 Głównym celem autorów było sprawdzenie, czy przemoc psychiczna (definiowana jako akty poniżania, ośmieszania lub dyskredytowania bez użycia siły fizycznej) wiąże się z objawami PTSD o nasileniu porównywalnym do traum uznanych przez DSM-5. Obecnie DSM-5 nie klasyfikuje przemocy psychicznej jako zdarzenia spełniającego Kryterium A (bezpośrednie zagrożenie życia lub poważny uraz), co sprawia, że osoby doświadczające tego typu krzywdy mogą mieć trudności z uzyskaniem diagnozy PTSD.

Metodologia:

W badaniu wzięło udział 530 studentów. Wykorzystano Kwestionariusz Historii Traumy (THQ), wzbogacony o dodatkowe pytanie dotyczące bycia uporczywie wyśmiewanym lub poniżanym, oraz Listę Kontrolną PTSD dla DSM-5 (PCL-5).

📊 Porównywano nasilenie objawów u osób, dla których najgorszym doświadczeniem życiowym była przemoc psychiczna, z osobami, które przeżyły traumy zgodne z DSM-5 (przestępstwa, katastrofy, przemoc fizyczna lub seksualna).

Kluczowe wyniki:

⚠️ Większe nasilenie objawów: Przemoc psychiczna była związana z większym nasileniem objawów PTSD oraz wyższym prawdopodobieństwem postawienia diagnozy niż traumy związane z przestępstwami lub katastrofami.

⚖️ Porównywalność z przemocą fizyczną: Wpływ przemocy psychicznej na psychikę okazał się porównywalny do skutków przemocy fizycznej i seksualnej.

💬 Najgorsze wydarzenie w życiu: Niektórzy uczestnicy wskazywali przemoc psychiczną jako najbardziej traumatyczne doświadczenie w ich życiu, nawet jeśli wcześniej przeżyli zdarzenia bezpośrednio zagrażające życiu (zgodne z Kryterium A).

🔁 Specyfika objawów: Poziom objawów ponownego przeżywania u osób po traumie psychicznej był zbliżony do poziomu u ofiar przestępstw i katastrof.

Podłoże naukowe i neurobiologiczne:

🧠 Autorzy tłumaczą te wyniki faktem, że ludzie mają fundamentalną potrzebę przynależności społecznej. Sytuacje takie jak upokorzenie lub odrzucenie są odbierane przez mózg jako poważne zagrożenie dla przetrwania.

🔬 Badania wykazują, że ból społeczny (wynikający z izolacji lub upokorzenia) współdzieli te same obwody neuronalne co ból fizyczny. Ludzki organizm reaguje na odrzucenie społeczne aktywacją układów autonomicznego i hormonalnego w sposób podobny do reakcji na atak fizyczny.

Implikacje i wnioski:

🛠️ Wyniki sugerują potrzebę szerszego uznania przemocy psychicznej w kryteriach diagnostycznych PTSD.

🧩 Udoskonalenie terapii: Uznanie przemocy psychicznej za traumę pozwoli klinicystom na lepsze dopasowanie protokołów leczenia, skupiając się na samym wydarzeniu, a nie tylko na jego wtórnych skutkach poznawczych.

📢 Świadomość społeczna: Badanie podkreśla wagę podnoszenia świadomości na temat niszczycielskich skutków emocjonalnych poniżania i ośmieszania, co może wspierać inicjatywy na rzecz sprawiedliwości społecznej i ochrony ofiar.

Podsumowując, przemoc psychiczna jest niszczycielską siłą, która podważa dobrostan emocjonalny i może prowadzić do pełnoobjawowego PTSD, dlatego nie powinna być lekceważona w kontekście klinicznym.

🔗 Link do artykułu: https://doi.org/10.1080/20008066.2026.2649110

07/03/2026

📚 Nowe badania nad złożoną traumą (CPTSD)

Najnowsze badania opublikowane w European Journal of Psychotraumatology (2026) rzucają nowe światło na to, dlaczego ocalałe z przemocy w dzieciństwie kobiety zmagają się z nasilonymi objawami traumy nawet wiele lat po ustaniu nadużyć.

Naukowcy odkryli, że kluczem do zrozumienia Złożonego PTSD (CPTSD) są dwa specyficzne, choć często niewidoczne mechanizmy psychologiczne:

🔹 Identyfikacja z Agresorem i Zastąpienie Sprawczości.

To stan, w którym dziecko – aby przetrwać w sytuacji ekstremalnej nierównowagi sił – „wyłącza” własną wolę i potrzeby, przyjmując perspektywę sprawcy.

Badanie wykazało, że ten komponent polegający na zastąpieniu własnej sprawczości wolą sprawcy, jest silnym predyktorem zarówno klasycznych objawów PTSD (lęku, unikania), jak i zaburzeń samoorganizacji (DSO).

W rzeczywistości:
Może to oznaczać głębokie problemy z poczuciem własnej wartości, trudności w relacjach i poczucie mentalnego podporządkowania, które trwa długo po zakończeniu traumy.

🔹 Wątpliwości co do Nadużycia.

To paraliżująca niepewność dotycząca tego, jak ocenić własną przeszłość. Nie chodzi o kwestionowanie faktu, że trauma miała miejsce, ale o trudność w jej interpretacji:

„Czy to naprawdę było aż tak złe?”
„Może to ja przesadzam?”
„Czy mogłam temu zapobiec?”

Wpływ na psychikę:
Te wątpliwości nie są zwykłymi myślami – to skutek traumatycznej dezorientacji. Badanie udowodniło, że specyficznie przewidują one nasilenie objawów DSO, takich jak negatywna samoocena, trudności w regulowaniu emocji i niestabilność w relacjach.

🔹 Mechanizmy obronne a dzisiejsza rzeczywistość.

Choć procesy te były kiedyś „psychiczną tarczą” pozwalającą przetrwać w sytuacji bez wyjścia, w dorosłości stają się barierą w przetwarzaniu traumy i budowaniu spójnej tożsamości.

♦️Wnioski:

Zrozumienie tych procesów pozwala na tworzenie bardziej precyzyjnych i skutecznych form terapii, dopasowanych do indywidualnych potrzeb osób z doświadczeniem złożonej traumy.

Skuteczna pomoc powinna adresować te specyficzne „cienie”, pomagając w:

🔸Odzyskaniu poczucia własnej sprawczości i własnego „głosu”.
🔸Walidacji własnych doświadczeń (redukcji poznawczej niepewności).
🔸Zrozumieniu, że te mechanizmy były adaptacją, którą dziś – w bezpiecznych warunkach – można powoli i bezpiecznie odłożyć.

⛓️‍💥Pełen artykuł: https://doi.org/10.1080/20008066.2026.2629213

06/12/2025

✨ Moment doświadczania traumy zmienia sposób przetwarzania strachu w dorosłości.

Nowe badanie podstawowe opublikowane w European Journal of Psychotraumatology dostarcza ważnych informacji na temat regulacji strachu po traumie interpersonalnej u dorosłych kobiet. Wyniki sugerują, że wiek, w którym nastąpiła pierwsza ekspozycja, ma kluczowe znaczenie dla długoterminowego funkcjonowania.

🧪 Jak przeprowadzono badanie?
Wzięło w nim udział 95 dorosłych kobiet z historią traumy interpersonalnej (krzywdy wyrządzonej przez inną osobę). Uczestniczki podzielono na grupy w zależności od wieku, w którym doszło do pierwszej traumy:

● Dzieciństwo: 0–11 lat
● Dorastanie: 12–17 lat
● Dorosłość: 18 lat i starsze

Badaczki mierzyły fizjologiczne reakcje strachu (SCR) podczas walidowanego, dwudniowego protokołu warunkowania i wygaszania strachu.

❗ Wbrew pierwotnej hipotezie, że trauma wczesnodziecięca spowoduje najsilniejsze reakcje strachu w dorosłości, badanie wykazało coś innego.

Główne różnice pojawiły się w zdolności do odzyskiwania pamięci wygaszania strachu 24 godziny później.

Kobiety, u których pierwsza trauma nastąpiła w okresie dorastania (12–17 lat) lub dorosłości (18+ lat), wykazały wyższe odpowiedzi SCR w porównaniu do tych narażonych w dzieciństwie.

👉 Oznacza to, że trauma, która miała miejsce później w rozwoju, wydaje się upośledzać zdolność do przywołania pamięci bezpieczeństwa – czyli rozpoznania, że dawniej groźny bodziec jest już bezpieczny.

🧠 Dlaczego to ma miejsce?
Okres dorastania to krytyczny czas dojrzewania kory przedczołowej, która odpowiada za hamowanie i regulację strachu. Trauma w tym okresie może zakłócać te obwody regulacyjne, prowadząc do długoterminowych trudności w regulacji strachu u dorosłych.

Kobiety, które doświadczyły traumy w dzieciństwie, mogły rozwinąć niższe reakcje strachu poprzez wczesne strategie radzenia sobie, takie jak unikanie emocjonalne lub dysocjacja. Choć zmniejszają one fizjologiczną reaktywność, nie są adaptacyjne.

🎯 Te odkrycia podkreślają potencjalne okna wrażliwości rozwojowej i sugerują konieczność dostosowania podejść terapeutycznych:

🔸Dorastanie lub dorosłość – koncentracja na regulacji i elastyczności poznawczej.
🔸Dzieciństwo – skupienie na zastąpieniu unikania lub strategii dysocjacyjnych bardziej adaptacyjnymi mechanizmami radzenia sobie.

📌 Podsumowując:
Liczy się nie tylko co się stało, ale także kiedy to się stało, ponieważ mózg rozwija się w różnym tempie i ma różne punkty wrażliwości na stres.

⛓️‍💥Pełen artykuł:
https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20008066.2025.2587483

22/11/2025

🌿 Nowe badanie autorstwa dr Dawida Ścigały, dr Joanny Sikory-Ścigały i prof. Elżbiety Zdankiewicz-Ścigały przeprowadzone na próbie 440 polskich rodziców rzuca światło na to, jak wczesne wzorce przywiązania oraz trudności w odczuwaniu i opisywaniu emocji (aleksytymia) wpływają na wypalenie rodzicielskie.

🧠 Wyniki wskazują, że aleksytymia jest kluczowym czynnikiem pośredniczącym (mediatorem), łączącym niepewne przywiązanie z chronicznym wyczerpaniem w roli rodzica.

👨‍👩‍👧‍👦 Wypalenie rodzicielskie to przewlekły, specyficzny dla rodzicielstwa syndrom psychologiczny. Manifestuje się on przede wszystkim:
🔸 wyczerpaniem emocjonalnym,
🔸 dystansowaniem się emocjonalnym od dzieci,
🔸 zmniejszoną satysfakcją z pełnionej roli.

🔑 Kluczowy mechanizm: rola aleksytymii

We wszystkich oszacowanych modelach podwyższona aleksytymia konsekwentnie pełniła rolę czynnika pośredniczącego w związkach między niepewnym przywiązaniem (lękowym lub unikającym) a wypaleniem rodzicielskim.
Oznacza to, że trudności w przetwarzaniu emocji – często powiązane z wczesnymi, niepewnymi doświadczeniami przywiązania – zwiększają podatność na wypalenie.

📊 Badanie wykazało również istotne różnice międzypłciowe w ścieżkach prowadzących do wypalenia.

📌 Ważne statystyki wstępne:

🔸 Mężczyźni w badanej próbie zgłaszali istotnie wyższe poziomy aleksytymii w porównaniu do kobiet.
🔸 Mężczyźni zgłaszali również wyższe ogólne poziomy wypalenia rodzicielskiego oraz wyższe wyniki we wszystkich jego podwymiarach.

👩 Wzorce u KOBIET:

🔸 Unikanie: Wyższy poziom unikania w relacji z matką był bezpośrednio związany z wyższym wypaleniem rodzicielskim.
Co ciekawe, unikanie w relacji z ojcem wykazywało silniejszy związek z wypaleniem niż unikanie w relacji z matką.

🔸 Lęk: Lękowe przywiązanie do matki i ojca wiązało się z wypaleniem pośrednio – poprzez podwyższoną aleksytymię.

👨 Wzorce u MĘŻCZYZN:

🔸 Unikanie: Unikanie w relacji z matką było bezpośrednio związane z wypaleniem rodzicielskim.

🔸 Lęk: Lękowe przywiązanie do matki wiązało się z wypaleniem pośrednio – poprzez aleksytymię.

🔸 W przypadku przywiązania do ojca zarówno unikanie, jak i lęk były istotnie związane z podwyższoną aleksytymią.

🧩 Implikacje praktyczne: Wsparcie dostosowane do płci

Badania podkreślają, że aleksytymia i dynamika przywiązania stanowią stabilny czynnik wrażliwości na wypalenie – a nie jedynie reakcję na bieżący stres.

🛠 Zaleca się, aby interwencje psychologiczne były dostosowane do płci i skupiały się na emocjach oraz przywiązaniu:

1️⃣ Trening regulacji emocji:
Skupienie się na treningu emocjonalnym, zwłaszcza u osób z podwyższoną aleksytymią (np. rozwój świadomości emocjonalnej, konstruktywna ekspresja).

2️⃣ Wsparcie dla Ojców:
Programy wspierające zaangażowanie emocjonalne i redukcję tendencji do tłumienia/unikania.

3️⃣ Wsparcie dla Matek:
Pomoc w zarządzaniu nadreaktywnością emocjonalną i rozwijaniu konstruktywnych form ekspresji.

⛓️‍💥Zachęcamy do zapoznania się z pełną treścią artykułu: https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0334647

08/11/2025

Ukryte konsekwencje prześladowania (bullyingu).

🧠 Badacze Belinda Graham i Anke Ehlers analizują przekonania młodych dorosłych, którzy doświadczyli bullyingu, oraz ich związek z utrzymującymi się objawami lęku społecznego i stresu pourazowego (PTSD).

💬 Wszyscy uczestnicy zgłaszali negatywny wpływ bullyingu na swoje zdrowie psychiczne w czasie trwania tych doświadczeń.
Kluczowe jest to, że negatywne oceny związane z bullyingiem mogą utrzymywać się w dorosłym życiu, wpływając na interakcje społeczne i zdrowie psychiczne.

Zidentyfikowano cztery główne tematy negatywnych przekonań:

1️⃣ Deficyt osobisty (Personal Deficiency):
🔹 Przekonanie, że bycie ofiarą wynikało z własnej niskiej wartości lub niepożądanych cech.
🔸 „Nie powinienem być lubiany”, „Jestem mniej wart niż inni”, „Zasługuję na bycie celem”.

Osoby z tej grupy często czuły się wewnętrznie problematyczne.

2️⃣ Zagrożenie społeczne (Social Threat):
🔹 Ostrożność wobec innych, przekonanie o ich negatywnych motywach.
🔸 „Przyjaźnie są niebezpieczne”, „Ludziom nie można ufać”.

Wysoki poziom objawów wiązał się z poczuciem zagrożenia w relacjach.

3️⃣ Akceptacja jest krucha (Acceptance is Fragile):
🔹 Przekonanie, że akceptacja jest przejściowa i wymaga wysiłku.
🔸 „Odrzucenie jest nieuniknione”, „Muszę się wtopić”, „Muszę być doskonały”.

Osoby z wyższymi objawami częściej obawiały się odrzucenia mimo wysiłków.

4️⃣ Minimalizowanie (Minimizing):
🔹 Zaniżanie powagi przeszłych doświadczeń, często z poczucia wstydu.
🔸 „Powinienem już to przezwyciężyć”, „Nie było aż tak źle”.

To przekonanie często występowało w grupie z nasilonymi objawami.

🎯 Wnioski terapeutyczne:
Ukierunkowanie terapii na te negatywne przekonania może zmniejszyć ich wpływ i wzmacniać odporność u osób dotkniętych bullyingiem.
💡 Zalecane metody: restrukturyzacja poznawcza i praca nad samoakceptacją.

⛓️‍💥Artykuł: https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/20008066.2025.2523638?needAccess=true

20/10/2025

⚠️ Traumy z dzieciństwa mogą prowadzić do chronicznego bólu w dorosłym życiu.

📊 Systematyczny przegląd i metaanaliza, opublikowane w „European Journal of Psychotraumatology” – rzuca światło na silny związek między niekorzystnymi doświadczeniami z dzieciństwa a przewlekłym bólem i związaną z nim niepełnosprawnością u dorosłych.

Czym są niekorzystne doświadczenia z dzieciństwa?

To nie tylko przemoc, ale szereg szkodliwych wydarzeń, które mogą dotknąć dziecko lub nastolatka, w tym:
🔹 Bezpośrednie doświadczenia: przemoc fizyczna, seksualna lub emocjonalna, a także zaniedbanie ze strony rodzica lub opiekuna.
🔹 Pośrednie doświadczenia: bycie świadkiem przemocy domowej, choroba psychiczna w rodzinie, śmierć rodzica, rozwód, nadużywanie substancji przez domownika.

📌 Kluczowe wnioski z tego ogromnego badania (obejmującego ponad 826 000 dorosłych):

📈 Znacząco wyższe ryzyko chronicznego bólu:
▪️ Osoby, które doświadczyły bezpośrednich niekorzystnych zdarzeń w dzieciństwie, miały o 45% większe szanse na zgłaszanie przewlekłego bólu w dorosłości.
▪️ Zaniedbanie w dzieciństwie zwiększało to ryzyko o 38%.
▪️ Wykorzystywanie seksualne – o 37%.
▪️ Przemoc emocjonalna – aż o 56%.
▪️ Przemoc fizyczna – o 50% większe prawdopodobieństwo bólu i o 46% większe prawdopodobieństwo niepełnosprawności związanej z bólem.

📊 Zależność dawka–reakcja:
🔸 Tylko jedno niekorzystne doświadczenie zwiększało ryzyko o 29%!
🔸 Cztery lub więcej – aż o 95%!

💥 Powszechne rodzaje bólu, na które to wpływa:
– Ból pleców i szyi
– Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe
– Fibromialgia
– Migreny
– Zespół jelita drażliwego (IBS)

📣 Co to oznacza?

To badanie jest pilnym wezwaniem do działania. Podkreśla:

1️⃣ Konieczność zmniejszenia liczby niekorzystnych doświadczeń z dzieciństwa na całym świecie i zajęcia się ich konsekwencjami dla zdrowia i społeczeństwa.
2️⃣ Ogromne znaczenie opieki uwzględniającej traumę w leczeniu bólu. Pracownicy służby zdrowia powinni być edukowani na temat tych powiązań, aby mogli zapewnić kompleksową, bezpieczną i wspierającą opiekę, która pomaga pacjentom odzyskać poczucie kontroli i sprawczości.

📢 Podziel się tą ważną informacją!
Zwiększanie świadomości i edukacja to kluczowe kroki w budowaniu zdrowszej przyszłości.

🔗 Pełny artykuł dostępny tutaj:
https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20008066.2023.2284025?src=exp-mc

19/10/2025

📢 Najnowsze wyniki badań pokazują, w jaki sposób wiktymizacja i poziom mentalizacji są powiązane z objawami stresu pourazowego (PTSD) u młodych osób przebywających w pieczy zastępczej.

Młodzież z doświadczeniem pieczy zastępczej często była dotknięta wielokrotną wiktymizacją (poli-wiktymizacją) — czyli narażeniem na wiele form krzywdzenia — oraz wykazuje wysokie wskaźniki objawów PTSD.

📊 W badanej grupie aż 62% uczestników zgłosiło objawy stresu pourazowego powyżej progu klinicznego, a średnio doświadczyli oni ponad 12 różnych zdarzeń wiktymizacyjnych w ciągu życia.

🧠 Badacze skupili się na roli mentalizacji — zdolności rozumienia własnych i cudzych stanów umysłu.
Mentalizacja rozwija się w kontekście bezpiecznych relacji z troskliwymi opiekunami, a wczesne sytuacje urazowe mogą zaburzyć jej rozwój.

👉 Badania sugerują, że mentalizacja może działać ochronnie, buforując skutki wczesnych przeciwności losu.

📈 Wyniki badania (103 osoby w wieku 14–21 lat):
🔸Doświadczenia wiktymizacyjne → wyższe objawy PTSD.
🔸Doświadczenia wiktymizacyjne → niższy poziom mentalizacji.
🔸Niższy poziom mentalizacji → wyższe objawy PTSD.
🔸Mentalizacja częściowo pośredniczyła w związku między poli-wiktymizacją a objawami PTSD.

💡 Co to oznacza?
Wyniki podkreślają ogromny potencjał interwencji wspierających rozwój mentalizacji u młodzieży z doświadczeniem pieczy zastępczej.
Wzmacnianie tej zdolności może pomóc młodym ludziom lepiej radzić sobie z traumą i zmniejszyć ryzyko PTSD.
Stabilne, oparte na zaufaniu środowisko to klucz do wspierania mentalizacji i dobrostanu.

🔗 Pełny artykuł: tandfonline.com/doi/full/10.1080/20008066.2025.2526301

18/07/2023

„Umysł jest jak żyzny ogród, którym trzeba się codziennie zajmować, aby kwitł” 🤕😵‍💫

Anthony De Mello