30/06/2026
„Dlaczego ja tak źle znoszę upały?”
To pytanie zadaje sobie wiele osób neuroatypowych.
Dla części osób w spektrum autyzmu i z ADHD wysoka temperatura oznacza coś więcej niż zwykły dyskomfort. Choć nauka nie daje jeszcze jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, coraz więcej badań sugeruje, że może się to wiązać z odmiennym funkcjonowaniem układu nerwowego, m.in. w zakresie przetwarzania bodźców, odczuwania sygnałów płynących z ciała (interocepcji) oraz regulacji pobudzenia przez autonomiczny układ nerwowy.
Samo ciepło to jednak często tylko część wyzwania.
W upalne dni dochodzą do niego kolejne bodźce:
- intensywne światło,
- większy hałas,
- uczucie potu na skórze,
- silniejsze zapachy,
- duszne powietrze czy niewygodne ubrania.
Każdy z tych bodźców wymaga od mózgu dodatkowego przetwarzania. Gdy jest ich wiele jednocześnie, układ nerwowy może szybciej się przeciążać.
Możesz wtedy zauważyć, że:
- szybciej się męczysz,
- trudniej Ci się skupić,
- masz mniej cierpliwości,
- łatwiej się irytujesz,
- częściej potrzebujesz ciszy lub wycofania,
- codzienne zadania kosztują Cię więcej energii.
To nie oznacza, że gorzej sobie radzisz.
Być może Twój układ nerwowy wykonuje dziś po prostu więcej pracy niż zwykle.
Jeśli możesz, spróbuj dostosować otoczenie do swoich potrzeb:
- wybieraj chłodniejsze i zacienione miejsca,
- pij regularnie wodę (nie dopiero wtedy, gdy poczujesz silne pragnienie),
- zakładaj lekkie, przewiewne ubrania,
- ogranicz dodatkowe bodźce - pomocne mogą być okulary przeciwsłoneczne, czapka czy słuchawki wygłuszające,
- korzystaj z wentylatora, klimatyzacji lub chłodnych okładów,
- planuj bardziej wymagające aktywności na poranek lub wieczór.
I najważniejsze, daj sobie zgodę na wolniejsze tempo.
Nie każda osoba autystyczna czy z ADHD doświadcza upałów w ten sam sposób. Jeśli jednak zauważasz, że wysokie temperatury wyraźnie wpływają na Twoje samopoczucie, koncentrację czy poziom przeciążenia, nie jesteś z tym sama/sam. Badania pokazują, że różnice w regulacji pobudzenia i odbiorze sygnałów z organizmu mogą sprawiać, że organizm reaguje na upał intensywniej niż u innych osób.
