Zrozumieć nieoczywiste. Justyna Michałowska - psycholog, psychoterapeuta

09/08/2026

09/08/2026

Chyba właśnie latem najprzyjemniej jest pisać o dwóch potencjalnościach, o których łatwo zapominamy: czasie i przyjemności.

Dla mnie szczególnym miejscem, gdzie mogę ich doświadczać są właśnie góry. Górska wędrówka bardzo wyraźnie uczy relacji z czasem. Jest przecież czas planowania i szykowania się do drogi, jest czas wysiłku, ale i czas odpoczynku, regeneracji.
W czasie drogi, patrząc na szczyt, nierzadko wydaje się, że jeszcze tak bardzo daleko. W końcu jednak przestaje się liczyć czas i po prostu idzie się, krok za krokiem, powoli, własnym tempem. Czas wtedy odmierza się inaczej: kolejnym podejściem, zmianą krajobrazu, odpoczynkiem, oddechem, chwilą zatrzymania.

Góry uczą mnie też czegoś o przyjemności. Przyjemność wcale przecież nie musi oznaczać komfortu. Można być zmęczonym, czuć ciężar plecaka, palenie w mięśniach, a jednocześnie doświadczać ogromnej przyjemności: z widoku, chłodnego wiatru na szczycie, wspólnej drogi, a także własnego ciała, które potrafi nas gdzieś zaprowadzić. I można wtedy doświadczać bardzo prostego poczucia: jestem, jestem tutaj, w tym czasie i miejscu.

Nossrat Peseschkian, twórca Transkulturowej Psychoterapii Pozytywnej, opisywał czas i przyjemność jako ważne ludzkie potencjalności. Jednak w codziennym życiu tak łatwo czasem spychamy je na dalszy plan. Więcej miejsca uwagi poświęcając odpowiedzialności, obowiązkom, wymaganiom, ideałom czy trosce o innych. Przyjemność zostawiamy „na później”, a czas traktujemy głównie jak coś, czym trzeba dobrze zarządzać i czego przede wszystkim nie wolno zmarnować.

Może więc wypoczynek nie służy tylko temu, żeby odzyskać siły do kolejnych zadań… Może jest również okazją, żeby przypomnieć sobie, że czas nie zawsze musi być produktywny, a przyjemność nie musi być zasłużona. Zatem obie te potencjalności warto w sobie rozwijać.

Mnie tego chyba najbardziej uczą góry...

02/08/2026

Na początek urlopu

Latem rytm pracy gabinetu się zmienia. Część osób wyjeżdża, odpoczywa, robi przerwę od codzienności. Niektóre procesy terapeutyczne właśnie dobiegają końca, a inne czekają na swój początek. Pomiędzy nimi pojawia się coś, czego przez większą część roku jest znacznie mniej… czas.

Latem czas jakby zwalnia, ale tylko pozornie.

Można powiedzieć, że psychoterapia od początku do końca jest opowieścią o czasie, o tym, że zmiana nie wydarza się od razu, że zaufanie potrzebuje czasu, że relacja też potrzebuje czasu. Żałoba, odzyskiwanie siebie, uczenie się nowych sposobów bycia z emocjami, tego również nie da się przyspieszyć.

Żyjemy w czasie, istniejemy w czasie. To on pokazuje nam, jak bardzo się zmieniliśmy, choć często na co dzień tego nie dostrzegamy. Dopiero po miesiącach albo latach okazuje się, że coś, co kiedyś wydawało się niemożliwe, stało się naturalną częścią naszego życia.

Dlatego tak lubię ten wakacyjny rytm. Jest w nim więcej przestrzeni na zatrzymanie, refleksję, porządkowanie myśli, czytanie, a nawet szkolenia, rozwijanie nowych pomysłów i zwyczajne odpoczywanie. Terapeuta również potrzebuje czasu, aby pozostawać uważnym i obecnym dla drugiego człowieka.

Może właśnie lato przypomina nam o czymś, o czym łatwo zapominamy przez resztę roku, że nie wszystko musi wydarzyć się natychmiast. Niektóre rzeczy dojrzewają tylko wtedy, gdy damy im czas.

Czasem największą zmianą nie jest to, że robimy więcej, ale że na chwilę pozwalamy sobie zwolnić.

Z wakacyjnymi pozdrowieniami!👋👋👋

10/07/2026

Czas wakacji kojarzy się zwykle ze zwolnieniem tempa, odpoczynkiem i chwilą na oddech. Dla mnie to jednak także dobry moment na poszerzanie perspektywy w obszarze, który jest mi szczególnie bliski, czyli w obszarze relacji.
Dziś uczestniczę w szkoleniu „Kluczowe strategie w pracy z pacjentami z zaburzeniami osobowości: budowanie relacji i zapobieganie drop-outom”, prowadzonym przez dr Monikę Jańczak.
To jest bardzo ważny klinicznie temat, bo w psychoterapii trudności osobowościowe widoczne są nie tylko w objawach, ale przede wszystkim w relacji: w sposobie przeżywania bliskości, zaufania, granic, zależności, poczucia zranienia czy rozczarowania.
Psychoterapia powinna być bezpieczną przestrzenią, która pomaga rozumieć to, co dzieje się między pacjentem a terapeutą- zanim pojawi się wycofanie, zerwanie kontaktu czy utrata nadziei. To właśnie dzięki takiemu rozumieniu możliwe staje się wspieranie procesu zmiany.

18/06/2026

Dzień Psychoterapii Pozytywnej i Transkulturowej

Z tej okazji chciałabym w kilku słowach opowiedzieć o tym nurcie psychoterapii.
Tym co dla niezwykle ważne, to to, że uczy patrzeć na człowieka nie tylko przez pryzmat objawu, trudności czy diagnozy ale przez całość jego historii, relacji, sposobów radzenia sobie i znaczeń, które nadaje własnemu doświadczeniu. Objaw nie jest zatem tylko czymś, co trzeba jak najszybciej usunąć. Może być sygnałem, że w życiu człowieka dzieje się coś ważnego: jest przeciążony, przeżywa konflikt, czegoś potrzebuje albo utracił wewnętrzną równowagę, dlatego najpierw warto go zrozumieć, a dopiero potem szukać drogi zmiany.

🔹”Pozytywna” w nazwie nie oznacza tutaj jakiegoś prostego optymizmu ani szukania dobrych stron na siłę. Oznacza raczej uważność na całość doświadczenia człowieka, jego cierpienie i zasoby, konflikt i potencjał, przeszłość i przyszłość, ograniczenia ale i możliwości.

🔸”Transkulturowa” przypomina natomiast, że każdy człowiek wnosi do relacji swój świat znaczeń: rodzinny, społeczny, kulturowy, osobisty. W psychoterapii, a co za tym idzie w relacji, zakładamy więc spotkanie dwóch światów z ciekawością, szacunkiem i odpowiedzialnością.

♾️ Podejście to jest mi bliskie także w myśleniu o neuroróżnorodności, ponieważ pozwala szukać odpowiedzi nie tylko na pytanie: „co jest trudnością?”, ale także: „co ta trudność mówi o sposobie funkcjonowania, potrzebach, przeciążeniach i zasobach tego człowieka”.
Dlatego też tak mocno wybrzmiewa to również w kontekście dzisiejszego dnia obchodzonego również jako Autystyczny Dzień Dumy.

Może właśnie dlatego tak mocno wybrzmiewają dziś takie wartości jak: godność, różnorodność i relacja. Człowiek nie jest bowiem swoją diagnozą, ani zbiorem objawów. Jest historią, znaczeniem, relacją i możliwością zmiany, we własnym tempie, w swoim kontekście, z poszanowaniem tego, kim jest.

14/06/2026

Bardzo bliskie jest mi myślenie, że relacje budujemy nie tylko z ludźmi, ale też z miejscami, które nas regulują, zatrzymują i przywracają do siebie. 🌱🌱🌱
Zachęcam do przeczytania atykułu

🌿 Relacje buduje się nie tylko między ludźmi. Buduje się je także z miejscami.

Kilka lat temu, w pierwszym numerze naszego czasopisma, opublikowaliśmy artykuł poświęcony znaczeniu natury w rozwoju człowieka, zdrowiu psychicznym i budowaniu dobrostanu. Już wtedy wiedzieliśmy, że kontakt z przyrodą nie jest luksusem ani dodatkiem do życia – jest jednym z fundamentów zdrowego funkcjonowania dzieci, rodzin i całych społeczności.

Dziś ta wiedza staje się dla nas szczególnie ważna.

Od wielu lat w Zarządzie Fundacji rozwijamy wizję miejsca, które połączyłoby naukę, terapię, edukację i miłość do przyrody. Miejsca, w którym dzieci mogłyby rozwijać się poprzez doświadczenie natury, rodziny odnajdywać przestrzeń do budowania relacji, a badaczki i praktycy wspólnie tworzyć nowe rozwiązania wspierające dobrostan człowieka. Mamy nadzieję, że niebawem prowadzone rozmowy przyniosą dobre owoce, a my podzielimy się z Wami dobrymi informacjami.

Fundacja Relacyjni od początku działa na styku nauki i praktyki. Nie chcemy jedynie mówić o znaczeniu relacji – chcemy tworzyć przestrzenie, w których relacje mogą wzrastać: między dzieckiem a rodzicem, człowiekiem a naturą, nauką a społeczeństwem.

Bo najlepsze projekty powstają tam, gdzie zamiast konfliktu wybieramy współpracę.

📖 Zachęcamy do lektury naszego artykułu poświęconego terapeutycznemu i rozwojowemu znaczeniu kontaktu z naturą:

https://wspieranierelacji.pl/wp-content/uploads/2022/10/2.Artykul_numeru.pdf

12/06/2026

Za mną dwa niezwykle inspirujące dni spotkań, rozmów i wspólnej refleksji nad tym, co w pomaganiu drugiemu człowiekowi ma największe znaczenie.

Szczególną okazją do tego spotkania był jubileusz 25-lecia Oddział Dzienny Psychiatryczny Rehabilitacyjny w Śremie. Tegoroczna konferencja odbywała się pod hasłem „Relacja terapeutyczna- fundament leczenia i zmiany”, tematem, który jest mi szczególnie bliski zarówno jako psycholożce, psychoterapeutce, jak i diagnostce.

Dzień wcześniej miałam przyjemność poprowadzić warsztat „Relacja poza normą - praktyczne budowanie kontaktu terapeutycznego w pracy z osobami neuroatypowymi”. Rozmawialiśmy o pierwszym kontakcie, znaczeniu settingu, modelu podwójnej empatii oraz o tym, jak tworzyć przestrzeń, w której osoba neuroatypowa może czuć się bezpiecznie, rozumiana i traktowana z szacunkiem dla własnego sposobu przeżywania świata.

Podczas konferencji wygłosiłam wykład „Relacja w neuroróżnorodności- od niedopasowania do współregulacji”, poświęcony budowaniu relacji terapeutycznej w sytuacji spotkania dwóch różnych perspektyw. Mówiłam o tym, że trudności w kontakcie nie zawsze wynikają z deficytów jednej ze stron. Czasami są konsekwencją wzajemnego niezrozumienia doświadczeń, języka i znaczeń. Współregulacja zaczyna się tam, gdzie pojawia się ciekawość drugiego człowieka i gotowość do spotkania.

To wydarzenie było dla mnie wyjątkowe również dlatego, że jednym ze współorganizatorów był Zespół Środowiskowej Opieki Psychologicznej i Psychoterapeutycznej dla Dzieci i Młodzieży w Śremie, z którym mam ogromną przyjemność współpracować. Tym bardziej cieszę się, że mogłam być częścią inicjatywy tworzonej przez ludzi, którym bliska jest uważność na człowieka, jego historię i relacje.

Takie konferencje są okazją nie tylko do wymiany wiedzy i doświadczeń. Są przede wszystkim przestrzenią budowania relacji między specjalistami, pogłębiania współpracy oraz tworzenia sieci wsparcia, która pozwala nam jeszcze lepiej towarzyszyć naszym pacjentom i ich rodzinom.

Wracam z poczuciem wdzięczności za wszystkie rozmowy, pytania i spotkania. Choć zdobywanie wiedzy jest ważne, to jednak właśnie RELACJE pozostają tym, co najczęściej staje się początkiem zmiany.

07/06/2026

Wcześniejszy post dotyczący świata dopasowanego do dziecka w spektrum, mocno we mnie pracował, w myśl zasady, że im więcej myślisz tym mniej wiesz. W każdym razie uruchomił we mnie pytanie: czy żyjemy w tym samym świecie, czy raczej w wielu światach tworzonych przez znaczenia, które nadajemy doświadczeniu? Jak wtedy myśleć o dopasowaniu świata do potrzeb dziecka? Być może samo pytanie prowadzi nas dalej, przecież nie chodzi wyłącznie o dziecko w spektrum. Być może każdy człowiek potrzebuje świata w swoim rozmiarze…
Jeśli każdy z nas tworzy własny świat znaczeń, szczególną rolę zaczyna odgrywać język. Nie jest bowiem jedynie narzędziem opisu rzeczywistości. W pewnym sensie współtworzy rzeczywistość. To, co jedna osoba nazwie „porażką”, dla innej może być „doświadczeniem”. To, co dla jednego będzie „samotnością”, dla drugiego okaże się „spokojem”. To samo zdarzenie, a dwa zupełnie różne światy.

Dostrzegam to szczególnie w pracy terapeutycznej. W Transkulturowej Psychoterapii Pozytywnej szczególnie dobrze widać to przy pracy z potencjalnościami. Możemy definiować punktualność, oszczędność, sprawiedliwość, posłuszeństwo czy zaangażowanie, ale są to jedynie pewne ramy. Ostateczne znaczenie zawsze należy do człowieka, który wnosi je do gabinetu. Dla jednej osoby „sprawiedliwość” będzie troską o innych, dla drugiej pilnowaniem własnych granic. Dla jednej „zaangażowanie” oznacza rozwój, dla innej ciągłe poczucie, że nie jest wystarczająco dobra.

Być może właśnie dlatego psychoterapia nie polega na przekazywaniu gotowych znaczeń, lecz na ich wspólnym odkrywaniu. Na próbie zrozumienia, co dane słowo oznacza w świecie konkretnego człowieka.
Gdy rozmawiamy z drugim człowiekiem, zwykle zakładamy, że używając tych samych słów, mówimy o tym samym. Tymczasem pod słowami „miłość”, „bezpieczeństwo”, „sukces”, „bliskość”, „wolność” czy nawet „dom” mogą kryć się zupełnie różne doświadczenia.
Może więc spotkanie z drugim człowiekiem nie polega na znalezieniu wspólnego języka, ale na nieustannej gotowości do sprawdzania, co dane słowo oznacza właśnie dla niego. Mój świat nie jest bowiem tym samym światem, który zamieszkuje ktoś obok. Możemy patrzeć na tę samą rzeczywistość, a jednak widzieć coś innego. Zatem prawdziwe spotkanie zaczyna się być może wtedy, gdy przestajemy zakładać, że już wiemy, co drugi człowiek ma na myśli. Właśnie dlatego tak ważne jest tworzenie ale i rozumienie świata „w czyimś rozmiarze”. Nie świata idealnie dopasowanego do naszych wyobrażeń o drugim człowieku, ale świata, w którym jest miejsce na zaciekawienie tym, jak on sam nadaje znaczenie swoim doświadczeniom.