17/09/2026
📌แนวทางรักษาฝีที่ปอดในผู้ใหญ่
1. Antibiotics เป็น first-line
ควรครอบคลุมเชื้อจากช่องปากทั้ง aerobic และ anaerobic organisms โดยตัวเลือกที่ใช้บ่อย เช่น ampicillin/sulbactam IV หรือ piperacillin/tazobactam IV; ถ้าสงสัย MRSA เพิ่ม vancomycin หรือ linezolid แล้วปรับยาตาม culture และบริบทของผู้ป่วย เมื่อไข้ลง อาการคงที่ และรับประทานได้ สามารถ step-down เป็น oral เช่น amoxicillin/clavulanate ได้ ระยะเวลารักษาไม่มีตัวเลขเดียวสำหรับทุกคน ต้องดู clinical และ radiologic response; แหล่งอ้างอิงหนึ่งระบุโดยทั่วไปประมาณ 3 สัปดาห์ แต่ complicated/chronic abscess อาจต้องนานกว่านั้น
2. ต้องหา underlying cause ไปพร้อมกัน
CT chest ช่วยดูขนาด ตำแหน่ง และแยกจาก empyema/เนื้องอก ถ้าไม่ตอบสนองต่อการรักษา ควรคิดถึง endobronchial obstruction จาก tumor หรือ foreign body, TB, fungal infection, resistant organism และพิจารณา bronchoscopy โดยเฉพาะ abscess ที่ผิดตำแหน่งหรือเป็นซ้ำ
3. เมื่อไรควรคิดถึง drainage?
ถ้าก้อนใหญ่ โดยเฉพาะ >6 cm, ระบายผ่าน bronchus ไม่ดี หรือรักษาด้วย antibiotics แล้วอาการ/ภาพรังสีไม่ดีขึ้น ควรพิจารณา CT-guided percutaneous drainage หรือ endoscopic drainage ตามตำแหน่งของ abscess และความเหมาะสมของผู้ป่วย
4. เมื่อไรควร consult thoracic surgeon / พิจารณาผ่าตัด?
ประเด็นสำคัญคือ failure of adequate medical treatment, persistent sepsis หรือ deterioration โดย review ล่าสุดเสนอว่า หากให้ IV antibiotics แล้วอาการยังทรุดหรือไม่ตอบสนองภายในประมาณ 7–14 วัน ควรประเมิน invasive drainage หรือ surgical treatment มากขึ้น นอกจากนี้ควรคิดถึงการผ่าตัดเมื่อมี massive/recurrent hemoptysis, bronchial obstruction/สงสัย malignancy, lung gangrene/necrotic lung, BPF, empyema หรือ complication ที่ควบคุมไม่ได้ การผ่าตัดอาจเป็น wedge/segmentectomy/lobectomy และบางกรณีจำเป็นต้อง pneumonectomy ขึ้นกับ extent ของโรค
จุดสำคัญคือ อย่าใช้ “ขนาด >6 cm = ต้องผ่า” เพียงอย่างเดียว ขนาดใหญ่เป็นตัวบ่งชี้ว่า antibiotics อย่างเดียวมีโอกาสไม่สำเร็จและควรพิจารณา source control แต่การตัดสินใจ drainage vs resection ต้องดู sepsis, ตำแหน่ง, bronchial drainage, viable lung, empyema/BPF และสาเหตุร่วมด้วย
