25/08/2026
เรื่องของความเชื่อมั่นในตนเอง (Self-esteem)
คือสภาวะที่คนๆหนึ่งสามารถสัมผัสคุณค่าในตนเองซึ่งจริงๆแล้วมีมาตั้งแต่เกิดได้ บทความโดย #หมอพีช
ความเชื่อมั่นในตนเองมีรากฐานมาจากความเชื่อว่า “ฉันเป็นมนุษย์ที่มีคุณค่าและคู่ควรกับความรัก” “ฉันเป็นตัวฉันเองที่ดีพอแล้ว” โดยไม่ต้องติดเงื่อนไขว่า ฉันต้องเป็นหรือควรเป็นอย่างไร ตามกฎ บรรทัดฐาน ความคาดหวังของตนเองหรือผู้อื่น
และคนๆนั้นสามารถเคารพในคุณค่าความเป็นมนุษย์ของตนเองและผู้อื่นซึ่งมีเหมือนกัน โดยแยกจากบทบาท หน้าที่ อายุ ความสำเร็จ ซึ่งเป็นสิ่งภายนอก
ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับคนที่มีความเชื่อมั่นในตนเอง
- ต้องมีความสุขตลอดเวลา
- เชื่อว่าตนเองมีแต่ข้อดี
- ดีกว่าคนอื่น หรือเป็นคนถูกเสมอ
- เชื่อว่าคนอื่นที่คิดแตกต่างจากตนเป็นคนผิด
- ต้องเป็นคุยเก่ง หรือดูโดดเด่นกว่าคนอื่น
- คนขี้อาย หรืออินโทรเวิร์ด เป็นคนที่ไม่มั่นใจในตนเอง
สัญญาณที่บอกว่าคุณเป็นคนที่มีความเชื่อมั่นในตนเอง
- ยอมรับในข้อดีข้อเสีย จุดแข็งจุดอ่อนของตนเอง
- เชื่อในธรรมชาติของมนุษย์ที่ไม่สมบูรณ์แบบแต่ดีพอ
- กล้าเผชิญ เปิดเผย และอยู่กับอารมณ์ที่เปราะบาง
เช่น โกรธ เศร้า ผิดหวัง อายได้
- ไม่ต้องใช้รูปแบบวิธีที่ไม่ยืดหยุ่นเพียงเพื่อเอาตัวรอด
เช่น การยอมตามให้ผู้อื่นพอใจ
หรือการหาคนตำหนิเพื่อซ่อนความเจ็บปวด
ในวันที่ทำอะไรพลาดหรือล้มเหลว
ยังเมตตาและให้อภัยตนเองได้
ยอมรับความผิดพลาดอย่างซื่อตรงและเรียนรู้จากมันได้
เป็นเจ้าของความรับผิดชอบในชีวิตตนเอง
กล้าที่จะเลือกเพื่อตนเองแม้ว่าจะเสี่ยงหรือเป็นสิ่งใหม่
เงื่อนไขกับดักที่ทำให้ไม่สามารถเชื่อมั่นในตนเอง
- กฎที่ไม่ยืดหยุ่นว่า ต้อง/ควร… ถึงจะดี
- ความเชื่อว่า ต้อง…จึงจะมีคุณค่าหรือคู่ควรกับความรัก
- บรรทัดฐานว่า คุณค่าหรือสิ่งที่ดีมีเพียงรูปแบบเดียว
- ความคาดหวังของตนเองหรือของผู้อื่นที่รับมา
- ขาดประสบการณ์การได้รับความรักและการยอมรับอย่างมั่นคง
- ผูกการยอมรับกับสิ่งอื่น เช่น ความสำเร็จ ความพอใจของผู้อื่น
- ขาดประสบการณ์การได้ลองผิดลองถูก
- การได้ลองคิดตัดสินใจกระทำด้วยตนเอง
เราจะสัมผัสคุณค่าในตนเองได้อย่างไร
มอบความรักให้ตัวเอง โดยไม่ต้องรอความรักหรือการยอมรับจากคนอื่น
มองตนเองอย่างเข้าใจ
สัมผัสทุกความรู้สึกอย่างเมตตา
ไม่มีความรู้สึกใดที่ไม่ดีหรือควรตัดทิ้ง
แม้แต่ความโกรธก็เป็นความต้องการปกป้องตนเอง
ความอิจฉาก็เป็นความเชื่อว่าตนเองมีศักยภาพที่จะเป็นอย่างปรารถนา
แยกระหว่างความรักในตนเอง
คุณค่าในตนเองกับเงื่อนไขใดๆ
เช่น ความสำเร็จ การยอมรับของผู้อื่น
มีเวลาให้กับตนเองในการระลึกถึงสิ่งที่ดีที่เกิดขึ้นที่ตนได้ทำโดยไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องใหญ่ ลองขอบคุณ ให้กำลังใจ ปลอบโยนตนเอง
พ่อแม่จะช่วยให้ลูกเชื่อในตนเองได้อย่างไร ?
มอบความรักที่ไม่มีเงื่อนไขให้
ผ่านเวลาคุณภาพ การบอกรัก การสะท้อนสิ่งที่ดีในตัวลูก
อยู่เคียงข้างในวันที่ลูกเศร้าหรือไม่เชื่อในตนเอง
ให้คุณค่ากับความพยายาม ความตั้งใจ มากกว่าตัวเลขความสำเร็จ
ยอมรับตัวตนลูก มองความเป็นปัจเจกและความแตกต่างเป็นเรื่องธรรมชาติมากกว่าการยึดในบรรทัดฐานเดียว ฝึกความรับผิดชอบตามวัย ให้โอกาสลูกลองผิดลองถูก คิด เลือก ตัดสินใจในเรื่องของตน เปิดรับความผิดพลาดว่าเป็นเรื่องธรรมดา เป็นโอกาสในการเรียนรู้ ไม่ใช่สิ่งน่ากลัวที่ต้องหลีกเลี่ยง
ประยุกต์จากแนวคิดใน Satir, V., Banmen, J., Ge**er, J., & Gomori, M. (1991). The Satir model: Family therapy and beyond. Science and Behavior Books.
