19/08/2026
🦟 ยุงกัดเพียงจุดเล็ก ๆ ทำไมผิวแดงได้เป็นวงกว้าง?
คำตอบคือ “ขนาดของรอยแดง
ไม่ได้เท่ากับขนาดของบาดแผล”
แต่สะท้อนขนาดพื้นที่ที่หลอดเลือด
เส้นประสาท และระบบภูมิคุ้มกัน
ในผิวหนังตอบสนองต่อน้ำลายยุง
เมื่อยุงกัด ชุดเข็มขนาดเล็กของยุง
จะผ่านชั้นหนังกำพร้าเข้าสู่ชั้นหนังแท้
ซึ่งเป็นบริเวณที่มีหลอดเลือดขนาดเล็ก
mast cells และปลายประสาทรับความรู้สึกอยู่จำนวนมาก
ยุงจะปล่อยน้ำลายที่มี
สารช่วยยับยั้งเกล็ดเลือดและ
การแข็งตัวของเลือด
เพื่อให้ดูดเลือดได้สะดวก
โปรตีนบางชนิดในน้ำลายยุง
ทำหน้าที่เป็นแอนติเจน
เมื่อร่างกายเคยไวต่อแอนติเจนเหล่านี้
อาจเกิดปฏิกิริยา 2 ระยะ
1. ปฏิกิริยาระยะทันที
IgE บนผิว mast cell ถูกกระตุ้น ทำให้หลั่ง histamine และสารก่อการอักเสบอื่น ๆ
ตุ่มแบบปกติมักเป็น wheal
ขนาดประมาณ 2–10 มิลลิเมตร
มีรอยแดงล้อมรอบ และมักเด่นที่สุดภายในประมาณ 20–30 นาที
2. ปฏิกิริยาระยะช้า
หลายชั่วโมงต่อมา
อาจมีการกระตุ้นภูมิคุ้มกันระดับเซลล์
โดยเฉพาะ T lymphocytes
และมีเซลล์อักเสบเข้ามา
ในเนื้อเยื่อมากขึ้น ทำให้เกิดตุ่มแข็ง
คัน หรือปื้นแดงที่เด่นที่สุด
ประมาณ 24–36 ชั่วโมง
และอยู่ต่อได้หลายวัน
ทำไมบางคนจึงแดงกว้างมาก?
เพราะรอยแดงไม่ได้เกิด
เฉพาะตรงรูที่ยุงแทง
แต่เกิดจากการตอบสนอง
ของเครือข่ายหลอดเลือดและ
เซลล์ภูมิคุ้มกันรอบ ๆ รอยกัด
หากร่างกายตอบสนองมากกว่าปกติ
ปื้นอาจขยายได้หลายเซนติเมตร
บวม ร้อน คัน หรือเจ็บ เรียกว่า
large local reaction
ถ้ามีหลายรอยกัดอยู่ใกล้กัน
วงการอักเสบแต่ละจุดอาจเชื่อม
เป็นปื้นกว้างได้ การเกายังทำให้ผิวถลอก
เพิ่มความเสี่ยงต่อการอักเสบ รอยคล้ำ
และการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน
สิ่งที่ต้องระวังว่าอาจไม่ใช่
เพียงการแพ้น้ำลายยุง ได้แก่
- รอยแดงลามต่อเนื่องและปวดกดเจ็บมากกว่าคัน
- ผิวร้อนมาก มีหนอง ไข้ หรือเส้นแดงพาดขึ้นตามแขนขา
- รอยแดงอมม่วงกดแล้วไม่จาง หรือมีจ้ำเลือดบริเวณอื่น
- หายใจลำบาก หน้าหรือริมฝีปากบวม เวียนศีรษะ หรือลมพิษทั่วตัว
ดังนั้น รอยแดงกว้างหลังยุงกัดไม่ได้แปลว่า
“พิษยุงกระจาย”
แต่ส่วนใหญ่เป็นผลจากการ
ตอบสนองของหลอดเลือด
เส้นประสาท และภูมิคุ้มกัน
ในชั้นหนังแท้ อย่างไรก็ตาม
ต้องอาศัยเวลาเริ่มเกิดผื่น
การลุกลาม ความร้อน
ความเจ็บ และอาการทั่วร่างกาย
ประกอบการวินิจฉัย
‼️ภาพถ่ายใช้เพื่อการให้ความรู้ ไม่สามารถใช้แทนการตรวจวินิจฉัยโดยบุคลากรทางการแพทย์ได้
แหล่งอ้างอิง:
- "Frontiers in Immunology: Mosquito-bite reaction and hypersensitivity" (https://www.frontiersin.org/journals/immunology/articles/10.3389/fimmu.2022.1024559/full)
- "The Journal of Immunology: Mosquito bites and cutaneous mast-cell activation" (https://academic.oup.com/jimmunol/article-abstract/174/7/3932/8036759)
- "American Academy of Allergy, Asthma & Immunology—Skeeter syndrome, updated 2026" (https://www.aaaai.org/allergist-resources/ask-the-expert/answers/2026/mosquito)
- "NICE guideline: Insect bites and stings" (https://www.nice.org.uk/guidance/ng182/chapter/Recommendations)
#บทความโดย พท.ว.อาชานจิน
#อภิชยางกูรคลินิกการแพทย์แผนไทย
