28/06/2026
“ประโยชน์ของการดัดในหัตถเวช”
(Benefits of manipulation in manual medicine)
..หัตถเวช เป็นศาสตร์ในการวินิจฉัยและบำบัดรักษาโรคโดยการใช้มือ เพื่อบรรเทาความทุกข์ทรมานจากความเจ็บป่วยของมนุษย์ ส่งผลต่อร่างกาย จิตใจ อารมณ์ และจิตวิญญาณของผู้ป่วย การบำบัดด้วยวิธีการนี้ยังทำให้เกิดความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างผู้ป่วยและผู้บำบัดด้วย จัดเป็นวิธีการรักษาแบบอนุรักษ์วิธีการหนึ่งในการดูแลรักษาผู้ป่วยที่มีโรคและความผิดปกติของระบบกระดูกและกล้ามเนื้อ ในปัจจุบันการบำบัดรักษาด้วยวิธีการนี้ถือเป็นการรักษาหลักและแพร่หลายมากทั้งไทยและต่างประเทศ
..การดัด (Manipulation, mobilization) หมายถึง การใช้มือบำบัดรักษาผู้ป่วย โดยการให้คำแนะนำและใช้วิธีการในการขยับหรือเคลื่อนไหวข้อต่อในระบบกระดูกกล้ามเนื้อให้มากที่สุดโดยไม่เกิดความเจ็บปวด โดยมุ่งหวังให้ข้อต่อต่างๆ ของร่างกายสามารถเคลื่อนไหวได้มากที่สุด ทำให้ร่างกายกลับสู่สมดุลและสมมาตรกัน ความยืดหยุ่นและความตึงตัวของกล้ามเนื้อและเนื้อเยื่ออ่อนกลับสู่สภาวะปกติ และทำให้ระดับความสามารถในการทำงานหรือประกอบกิจวัตรประจำวันเป็นปกติ
..กลไกทางสรีรวิทยาของ manipulation ได้แก่ afferent nociceptive input ที่เข้าสู่ไขสันหลังลดลง, การลด gamma gain, การเพิ่มการไหลเวียนเลือดและน้ำเหลืองของเนื้อเยื่ออ่อน และกระตุ้นการหลั่ง endorphin ช่วยเพิ่ม pain threshold และลดปวดได้
..การดัด (manipulation) ประกอบด้วย การดัดกระดูกสันหลัง การดัดข้อต่อแขนขา และการเหยียดยืดเนื้อเยื่ออ่อน เช่น กล้ามเนื้อและพังผืด (myofascial tissues) เป็นต้น
..ข้อบ่งชี้ที่สำคัญของการดัด ได้แก่
1. ภาวะข้อติด ช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นของกล้ามเนื้อและเนื้อเยื่ออ่อนรอบข้อ ทำให้ขยับข้อต่อได้ง่ายขึ้น
2. ทำให้การเคลื่อนไหวของร่างกายกลับสู่สมดุลและมีความสมมาตรกัน
3. ปวดหลังส่วนล่าง ระยะกึ่งเฉียบพลันและเรื้อรัง
..ข้อห้ามของ high velocity manipulation (thrusting technique) ได้แก่
1. ผู้ป่วยที่มีประวัติอุบัติเหตุหรือเสี่ยงต่อการบาดเจ็บรุนแรงจนถึงขั้นกระดูกหักข้อเคลื่อน เช่น unstable fractures, severe osteoporosis
2. การติดเชื้อหรือการอักเสบของโครงสร้างกระดูกสันหลัง เช่น osteomyelitis, ankylosing spondylitis
3. เนื้องอกบริเวณกระดูกสันหลังทั้ง primary และ metastatic tumor
4. ภาวะที่เสี่ยงต่อการกดเบียดเส้นประสาทและไขสันหลัง หรือมีการบาดเจ็บหรือการอักเสบของเส้นประสาท เป็นต้น
ข้อมูล
ผศ.นพ.วิษณุ กัมทรทิพย์
ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ฟื้นฟู
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล
มหาวิทยาลัยมหิดล
รูปภาพ
Pinterest
ด้วยความปรารถนาดี
ยาทานวดสมุนไพร ตรา ไพรออร์
www.priorder.net
www.facebook.com/priorder
