19/09/2026
เจาะก้อนที่เต้านมแล้ว... มะเร็งจะกระจาย จริงหรือ?
🤔🤔🤔🤔🤔🤔🤔🤔🤔🤔🤔🤔🤔🤔🤔
หลายคนเคยได้ยินคำเตือนว่า
“ถ้าก้อนที่เต้านมเป็นมะเร็ง อย่าไปเจาะ เดี๋ยวมะเร็งกระจาย”
ความเชื่อนี้มีที่มาทางการแพทย์ครับ
แต่ต้องแยกให้ออกระหว่าง 2 เรื่องนี้
“เซลล์เคลื่อนออกจากก้อน” ≠ “มะเร็งแพร่กระจายจนทำให้เสียชีวิต”
🧑⚕️ ความเชื่อนี้มาจากไหน?
ในปี 1996 ศัลยแพทย์มะเร็งเต้านมชาวอังกฤษ Professor Michael Baum ได้ตั้งคำถามเชิงสมมติฐานในวารสาร Lancet ว่า
“Does surgery disseminate or accelerate cancer?”
แปลเป็นไทยว่า
"การผ่าตัดทำให้มะเร็งแพร่หรือโตเร็วขึ้นหรือไม่?"
เขาเสนอเป็น "ทฤษฎี" ว่า ในผู้ป่วยบางคนอาจมีเซลล์มะเร็งเล็กๆ ที่กระจายไปแล้วแต่ยังสงบนิ่งอยู่ การผ่าตัด/การบาดเจ็บของเนื้อเยื่ออาจไปกระตุ้นสภาพแวดล้อมในร่างกายให้เชื้อมะเร็งลุกลาม
ซึ่งนี่คือสมมติฐานทางชีววิทยา โดยการตั้งข้อสังเกตุจากตัวอย่างผู้ป่วย แต่ไม่ได้เป็นงานวิจัยศึกษาเปรียบเทียบอย่างเป็นขั้นตอน
จึงไม่ใช่ข้อพิสูจน์ว่า ห้ามเจาะก้อนมะเร็ง
🧑⚕️ คำถามสำคัญคือ เจาะด้วยเข็มแล้วเซลล์มะเร็งเคลื่อนที่จริงไหม?
เกิดขึ้นได้จริงครับ
เราเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า tumor-cell displacement คือ มีเซลล์บางส่วนติดไปตามแนวเข็มได้
เป็นการเคลื่อนที่แบบปนเปื้อนไปตามรอยเจาะ ซึ่งเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นรอบๆก้อนมะเร็ง
แต่ที่สำคัญที่สุดคือ
การพบเซลล์เคลื่อนตามเข็ม ≠ เซลล์นั้นจะแพร่กระจายออกไปในทางเดินน้ำเหลืองหรือไปทางกระแสเลือดและเกิดเป็นมะเร็งในอวัยวะอื่นๆใหม่ได้
งานวิจัยทบทวนวรรณกรรมจำนวนมากพบตรงกันว่า
✅ แม้จะพบเซลล์เคลื่อนได้ แต่ ไม่พบหลักฐาน ว่าการเจาะด้วยเข็มขนาดใหญ่ (Core Needle Biopsy) ทำให้มะเร็งกลับเป็นซ้ำที่เต้านมมากขึ้น
✅ ไม่พบหลักฐานว่าการเจาะด้วย Core needle ทำให้เซลล์มะเร็งแพร่กระจายไปในร่างกาย
✅ และไม่มีหลักฐานว่าทำให้ผู้ป่วยอายุสั้นลง
(อ้างอิงจาก https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19167175/)
พูดง่ายๆ คือ
“เข็มอาจทำให้เซลล์เคลื่อนที่ไปตามรอยเจาะได้”
ไม่ได้แปลว่า
“เข็มทำให้มะเร็งแพร่กระจาย”
🧑⚕️ แล้วผู้ป่วยควรกลัวการเจาะไหม?
คำตอบคือ ไม่ควรกลัวจนปฏิเสธการเจาะที่แพทย์แนะนำครับ
🧑⚕️ การเจาะเก็บชิ้นเนื้อด้วยเข็มขนาดใหญ่ หรือ Core Needle Biopsy คือ มาตรฐานสากลในปัจจุบัน เพราะช่วยให้เราตอบคำถามที่สำคัญที่สุดได้ว่า
1. ก้อนนี้คืออะไรกันแน่ เป็นมะเร็งหรือเนื้องอกธรรมดา?
2. ถ้าเป็นมะเร็ง เป็นชนิดไหน? มีตัวรับฮอร์โมน ER/PR, HER2 เป็นอย่างไร? ซึ่งจำเป็นมากต่อการวางแผนรักษา
แนวทางของ American Society of Breast Surgeons ก็ระบุว่า Core Needle Biopsy เป็นวิธีที่เหมาะสมที่สุดในการวินิจฉัยก้อนเต้านม
และให้ข้อมูลมากกว่าเข็มเล็กดูดเซลล์ (FNAC)
(อ้างอิงจาก https://www.breastsurgeons.org/docs/statements/asbrs-image-guided-biopsy.pdf?utm_source=chatgpt.com)
🧑⚕️ ทำไมศัลยแพทย์บางท่านยังห้ามหรือหลีกเลี่ยง Core Biopsy?
บางท่านที่อ่านงานตีพิมพ์ในวารสาร Lancet และรีบสรุปทั้งที่เป็นเพียงสมมติฐานที่ตั้งขึ้นมา
ทำให้เกิดความกังวลเรื่องการเคลื่อนของเซลล์ตามสมมติฐานของ Professor Baum
จึงเลือกใช้ เข็มขนาดเล็กดูดเฉพาะเซลล์ (Fine needle aspiration cyyology - FNAC) หรือเลือกผ่าตัดเอาก้อนออกไปเลย
โดย "ไม่ได้ติดตามหรือไม่เชื่อ" งานวิจัยอีกมากมายที่ทำเป็นระบบ และพิสูจน์แล้วว่า สมมติฐานนี้ไม่เกิดขึ้นจริง และไม่มีผลเสียใดๆ
จึงเป็น "อัตตา" เฉพาะบุคคล ที่อาจก่อผลเสียต่อผู้ป่วยได้
🧑⚕️ FNAC vs Core Biopsy ต่างกันอย่างไร?
• FNAC (Fine needle aspiration cyyology): เข็มเล็กมากขนาด No. 25-27 เจาะดูดที่ก้อน จึงเป็นการพยายามเอาแค่ “เซลล์” มาตรวจ
ปัญหาสำคัญคือ มักได้จำนวนเซลล์ไม่เพียงพอในการแปลผล หรือสรุปการวินิจฉัยไม่ได้
ประกอบกับตัวแพทย์เชื่อในสมมติฐานของ Professor Baum
จึงใช้วิธีการแนะนำผู้ป่วยให้ติดตามไปก่อน ซึ่งถ้าก้อนเป็นมะเร็ง = ปล่อยให้มะเร็งลุกลาม
หรือแนะนำให้ผ่าตัดคว้านก้อนออกหมดแบบตัดกว้างๆ ซึ่งมีผลเสียตามที่จะกล่าวต่อไป
• Core Needle Biopsy: ใช้เข็นขนาดใหญ่ No. 14-16 เจาะ ทำให้เข็มเก็บเป็น “ชิ้นเนื้อ” ออกมาเพียงพอในการตรวจวินิจฉัย ได้เห็นโครงสร้างของก้อน และสามารถตรวจชนิดของมะเร็งได้ครบ
ด้วยเหตุนี้ ปัจจุบันทั่วโลกจึงแนะนำให้ทำ Core Biopsy มากกว่า FNAC ในการประเมินก้อนที่สงสัยมะเร็ง
🧑⚕️ ผ่าตัดเอาก้อนออกไปเลย ดีกว่าไหม?
ไม่จำเป็นเสมอไป เพราะก้อนเต้านมส่วนใหญ่ ไม่ใช่มะเร็ง
ถ้าผ่าตัดทุกก้อนเพื่อให้รู้ผล ผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยจะต้องเจ็บตัวโดยไม่จำเป็น
แถมมีความเสี่ยงของการผ่าตัดเอง เช่น
เจ็บ
แผลติดเชื้อ
เลือดคั่ง
เป็นแผลเป็น
เต้านมบุ๋ม
เต้านมเสียรูป
หรือเสียเนื้อเต้านมดีๆ ไป
และที่สำคัญคือ
ถ้าผลออกมาเป็นมะเร็ง การผ่าตัดครั้งนั้นก็อาจยังไม่ใช่การรักษาที่ครบถ้วนอยู่ดี ต้องผ่าตัดเพิ่ม
อีกรอบ
❤️ ข้อสรุปสำหรับผู้ป่วยทุกท่าน
ถ้าตรวจเจอก้อนผิดปรกติที่เต้านม และแพทย์แนะนำให้ทำ Core Needle Biopsy
อย่ากลัวว่า "การเจาะจะทำให้มะเร็งกระจาย"
หลักฐานทางการแพทย์ในปัจจุบัน ไม่ได้แสดงว่าการเจาะทำให้มะเร็งเต้านมแพร่กระจายมากขึ้น หรือทำให้โอกาสหายจากโรคมะเร็งลดลง
ในทางกลับกัน
การเจาะคือการ “หาคำตอบให้ชัด ก่อนเลือกทางรักษาที่ถูกต้องที่สุด” สำหรับผู้ป่วย
อย่าให้ความกลัวเรื่อง “เจาะแล้วกระจาย” ทำให้พลาดการตรวจที่จำเป็น
การตัดสินใจที่ดี ควรอยู่บนพื้นฐานของข้อมูลทางวิชาการ ไม่ใช่เพราะ"ความกลัว"เพียงอย่างเดียวครับ 🙏
เข้าร่วมติดตามข้อมูลที่ถูกต้องทันสมัยเกี่ยวกับโรคเต้านมและไทรอยด์ที่นี่
https://www.facebook.com/share/1F8PhoKmfL/
