27/05/2026
❤️
รถแวนสีขาวถูกแปลงร่างให้กลายเป็นร้านหนังสือสัญจรของ Rita Collins วัย 74 ผู้ออกเดินทางบนถนนมาแล้วใน 10 รัฐ ทั่วอเมริกามา ระยะทางกว่า 100,000 ไมล์ ขนหนักสือเกือบๆ 1,000 เล่ม ไปด้วยความฝันที่ไม่ได้อยากหยุดแค่การเป็นร้านหนังสือที่ขายหนังสือดีๆ ในราคาจับต้องได้ แต่ยังอยากใช้มันเป็นพื้นที่พบปะผู้คน เพื่อแลกเปลี่ยนเรื่องราวของกันและกันผ่านความรักในหนังสือด้วย
สมัยยังสาว Rita เคยทำงานมาหลากหลายอย่าง ทั้งสอนหนังสือ เปิดร้านเบเกอรี่ เป็นอาสาสมัครดูแลคนแก่ เคยตัดสินใจย้ายออกจากอเมริกาหลังจากเหตุการณ์ 9/11 จนถึงกับเคยไปเป็นครูสอนภาษาอังกฤษที่ประเทศโรมาเนียและสาธารณรัฐเช็ก แต่แล้วเธอก็ตัดสินใจหวนกลับอเมริกาบ้านเกิดอีกครั้งในวัย 60 พร้อมกับมองหา ‘งาน’ อะไรสักอย่างที่เธอจะทำต่อไปได้แม้จะอยู่ในวัยเกษียณ
แรกเริ่ม Rita เข้าร่วมกับสมาคมผู้ค้าหนังสือแห่งอเมริกัน ตั้งใจว่าจะเปิดร้านหนังสือเล็กๆ ในเมือง Eureka รัฐมอนทานา แต่เมืองแห่งนั้นไม่ได้มีประชากรเยอะ และไม่ได้มีกลุ่มนักอ่านที่มีกำลังซื้อมากพอจะทำให้ร้านหนังสืออยู่รอดได้ โดยเฉพาะกับร้านหนังสือสแตนด์อโลน ด้วยเงื่อนไขทั้งหมดนี้ เธอจึงพบคำตอบว่าจริงๆ แล้วร้านหนังสืออาจไม่ได้จำเป็นต้องตั้งอยู่กับที่เลยก็ได้ แต่มันสามารถ ‘เดินทาง’ ไปไหนก็ได้ทุกที่ เพื่อที่คนอยู่เมืองห่างไกล ไม่มีร้านหนังสือเลยสักร้าน ได้อ่านหนังสือดีๆ อย่างทั่วถึง
แล้วในปี 2013 ความฝันของ Rita ก็เป็นจริง กับการเปิดร้านหนังสือของตัวเองชื่อ Saint Rita’s Amazing Traveling Bookstore Textual Apothecary ด้วยเงินทุนจำนวนไม่มาก เธอเปลี่ยนรถแวนสีขาวขนาดย่อมให้เต็มไปด้วยหนังสือกว่า 700 เล่ม วางเรียงบนขั้นไม้ โดยแบ่งออกเป็นหมวดต่างๆ หนังสือศิลปะ ดนตรี จิตวิญญาณ การเดินทาง สุขภาพ ทำอาหาร ไปจนถึงนิยาย หนังสือเด็ก และอื่นๆ ภายในรถไม่ได้มีแต่หนังสือ ยังมีที่นอนสำหรับพักหลัง เวลาที่เหนื่อยจากการขับรถเองนานๆ มันให้ความรู้สึกสงบ อบอุ่น ขณะเดียวกันก็สนุกเหมือนได้กลับไปเล่นสร้างบ้านตอนเด็กๆ
แต่ละปี Rita จะวางแผนการเดินทางไปในแต่ละภูมิภาคของอเมริกา เธอจะจดเส้นทางอย่างแม่นยำ และมีหมุดหมายแน่ชัดว่าจะต้องไปจอดที่ไหนบ้าง ตลาดนัดเกษตรกร งานแฟร์ โรงเบียร์ พิพิธภัณฑ์ หรือแม้แต่งานปาร์ตี้วันเกิดของใครสักคน ระหว่างทางเธอยังมีโอกาสได้รับเชิญไปพูดในโบสถ์ รวมถึงบรรดาชมรมอ่านหนังสือต่างๆ ด้วย
ตลอดการเดินทางที่ Rita และร้านของเธอไปจอดแวะ ผู้คนมักจะเข้ามาแลกเปลี่ยนหนังสือเล่มที่พวกเขาชอบกับเธอ แถมบางคนคุยถูกคอก็จะชวนเธอมาพักค้างคืนที่บ้านของพวกเขาเสมอๆ ด้วย
นี่แหละที่ตรงกับหัวใจของการนำหนังสือขึ้นรถออกทัวร์ของ Rita เพราะมันไม่ใช่เพียงการขายหนังสือ แต่งานของ Rita ยังเป็นการที่เธอได้ทำความรู้จัก และรับฟังความสนใจของผู้คน จากนั้นก็ ‘Custom’ หนังสือเล่มที่ดีที่สุดให้กับพวกเขา
“งานของฉันคือการได้คุยกับคนมากกว่าค่ะ แล้วหนังสือก็เป็นเครื่องมือที่อนุญาตให้ฉันได้พบกับคนที่หลากหลายมากๆ”
และในบางครั้ง มันก็ทำให้เธอได้รู้จักคนที่มีชีวิตแตกต่างกับเธอโดยสิ้นเชิงด้วย อย่างครั้งหนึ่งที่มีคนขอนำไข่ไก่หนึ่งโหลมาแลกกับหนังสือเพราะไม่มีเงินพอที่จะซื้อมัน หรือบางคนก็นำของสะสมอันมีค่าทางใจของพวกเขามาให้เธอ แลกกับหนังสือหนึ่งเล่ม เพื่อเป็นของที่ระลึกสำหรับกันและกัน หลายคนบอกกับ Rita ว่า ร้านหนังสือของเธอมีความหมายต่อพวกเขามาก เพราะมันทำให้นึกถึงวันเก่าๆ เหมือนได้เดินทางกลับไปเป็นเด็กอีกครั้ง
“ขอบคุณที่นำความสุขมาให้เรานะ” คือคำที่เหล่านักอ่านสัญจรมักบอกกับเธอบ่อยๆ
Rita บอกว่าทุกวันนี้เหนื่อยจริง แต่เป็นความเหนื่อยที่สนุกมาก ยังได้ ‘ทำงาน’ และเป็นงานที่ได้เลือกจุดหมายปลายของตัวเองได้ วันนี้จะไปจอดที่ไหน จะตื่นเช้าตื่นสายก็เลือกได้หมด อากาศแย่ก็ปิดเร็วหน่อย วันไหนอากาศดี โลเคชั่นสวยก็เปิดนานขึ้นอีกนิด ฟังแล้วช่างเป็นการทำงานหลังวัยเกษียณที่น่าอิจฉาไม่เบา
“เเต่ฉันก็เป็นแค่คนหนึ่งคนกับรถหนึ่งคัน คงจะไปทั่วประเทศไม่ไหวหรอก แต่ฉันก็พยายามอยู่ค่ะ” Rita บอก
อ้างอิง
https://www.nytimes.com/2026/05/09/books/traveling-bookstore-alabama.html
เครดิตภาพ Ruth Fremson / The New York Times