05/09/2026
"ผ่าตัดต้อกระจกหนึ่งเคส ทำไม่ยาก ผ่าไม่ถึง 10 นาที ก็มองเห็นดีเลย"
การผ่าตัดต้อกระจก ที่เราเรียกติดปากว่า "ลอกต้อ" นั้น เป็นหัตถการพื้นฐานที่หมอตาทุกคนเรียนจบมาสามารถทำได้
แต่ในความเป็นจริง ผมกลับพบว่า การผ่าตัดต้อกระจกคือศิลปะอย่างแท้จริง เพราะต้องทำให้เกิดทั้งความแม่นยำ และได้ผลที่เหมาะกับคนไข้แต่ละคน เหมือนเราเลือกแว่นและบรรจงใส่ให้กับคนไข้แต่ละคน โดยหวังว่าแว่นนี้จะอยู่กับคนไข้คนนั้นๆ ไปตลอด
แม้ว่าการผ่าตัดจะใช้เวลาไม่นาน แต่การให้คำปรึกษาและวางแผนการผ่าตัดนั้นยังมีความจำเป็นต้องใช้เวลาในแต่ละเคส เพื่อให้สามารถกำหนดผลลัพธ์และสร้างแผนการรักษาที่แม่นยำที่สุดกับคนไข้แต่ละคน
วันนี้ หมอจะเล่าให้ฟังว่าในหนึ่งเคสเราทำอะไรบ้าง
ขอยกตัวอย่างเคสคุณแม่ของหมอเอง ที่ผ่าตัดตาทั้งสองข้าง
ใส่เลนส์หลายระยะแก้เอียง
(ที่หมอตาชอบพูดกันว่า "แก้ทั้งสั้น ยาว เอียง ครบจบในเลนส์ตัวเดียว" นั่นเอง)
📋 ช่วงก่อนผ่าตัด
คนไข้ต้องผ่านการตรวจ วัดค่าสายตา วัดความโค้งกระจกตา ตรวจวัดเซลล์กระจกตา คำนวณกำลังเลนส์แก้วตาเทียมที่เหมาะกับตาของคนไข้แต่ละข้าง ตรงนี้สำคัญมาก เพราะถ้าคำนวณผิด สายตาหลังผ่าตัดจะไม่ตรงเป้า ทุกเคสจะถูกขยายม่านตา ตรวจเช็คคัดกรองโรคของจอประสาทตา โรคต้อหิน และโรคตาอื่นๆ ที่อาจจะทำให้การมองเห็นคนไข้แย่ลง นอกเหนือไปจากต้อกระจก
เคสนี้ผมส่งตรวจวัดด้วยเครื่องมือต่างๆ ซ้ำประมาณ 5 ครั้ง เนื่องด้วยตรวจพบว่าค่าบางค่ายังแกว่ง และไม่สอดคล้องกันในแต่ละเครื่องมือ เราตรวจจนกว่าเราจะมั่นใจว่าค่าทุกอย่างแม่นยำ ก่อนที่จะตัดสินใจเลือกเลนส์และนำคนไข้เข้าผ่าตัด
🔬 ในห้องผ่าตัด
🔹 แผลผ่าตัด — ปัจจุบันแผลผ่าตัดต้อกระจกแผลเล็กจะอยู่ที่น้อยกว่า 3 มม. (ส่วนตัวของผมมาตรฐานจะอยู่ที่ 2.4 มม.) ด้วยขนาดของแผลที่เล็ก มักเป็นแผลที่ไม่ต้องเย็บ อย่างไรก็ดี ทิศทางของการลงแผลจะถูกวางแผนตั้งแต่ก่อนผ่าตัด เพราะมีผลต่อสายตาเอียงหลังผ่าตัด
🔹 สลายต้อกระจก — ใช้เครื่องมือปลายเล็กที่สั่นด้วยความถี่สูงมาก (phacoemulsification) สลายเลนส์ที่ขุ่นออก ขั้นตอนนี้ต้องใช้พลังงานให้น้อยที่สุดเพื่อรักษาเซลล์กระจกตา
🔹 ใส่เลนส์แก้วตาเทียม — เลนส์ถูกพับใส่เข้าไปผ่านแผลเล็กๆ แล้วกางออกในตา ต้องวางตำแหน่งให้อยู่ตรงกลางพอดี ถ้าต้องแก้สายตาเอียงอย่างเช่นในเคสนี้ก็มีความจำเป็นต้องให้ทิศทางของเลนส์อยู่ตรงองศาที่ต้องการอย่างแม่นยำ
จากรูปเราจะเห็นว่า ผมใช้ข้อมูลที่เราบรรจงตรวจให้คนไข้ก่อนผ่าตัด นำมาใส่ digital marker ออกแบบทิศทางการลงแผล การจัดวางเลนส์ และทิศของตำแหน่งเลนส์แก้เอียงให้กับคนไข้ อยู่บนตาคนไข้เลย ทำให้ค่าที่ได้แม่นยำมากขึ้นมากครับ
📊 หลังผ่าตัด
จะทำการตรวจตา วัดค่าสายตา และประเมินทุกอย่างอีกครั้ง ที่ 1 วัน, 1 สัปดาห์, 1 เดือน, 3 เดือน, 6 เดือน และ 1 ปี เพื่อเช็คว่าผลเป็นดังคาดหรือไม่ พร้อมกับนำข้อมูลผลลัพธ์มาคำนวณย้อนกลับเพื่อปรับค่าการคำนวณเลนส์ ให้แม่นยำยิ่งขึ้นสำหรับคนไข้คนต่อๆ ไป
จะเห็นว่าการผ่าตัดต้อกระจกแม้ว่าจะใช้เวลาไม่นาน แต่ผลการรักษาที่ดีจะต้องเกิดจากการดูแลคนไข้อย่างดีตั้งแต่ก่อน ระหว่างผ่าตัด และหลังผ่าตัด
ปัจจุบันแนวทางการรักษาไม่แนะนำให้รอจนต้อกระจกสุกมาก เพราะยิ่งรอนาน เลนส์ยิ่งแข็ง การผ่าตัดก็ยิ่งยากขึ้นและเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนมากขึ้น หากเริ่มมีอาการมัว ควรมาพบจักษุแพทย์เพื่อประเมินครับ 💬
หมอบอนด์
--------------------------------------------------
"Cataract surgery? Easy. Takes less than 10 minutes and you see better right away."
Well… yes and no.
The surgery itself is straightforward. Every ophthalmologist learns to do it. But getting the result right for each patient? That's where it becomes an art.
Think of it like fitting someone with the perfect pair of glasses, except these glasses go inside the eye and stay there forever.
This is my mom's case. Multifocal toric IOL, meaning we're correcting distance, near, AND astigmatism in one lens.
📋 Before surgery
Every patient gets a full workup: refraction, keratometry, endothelial cell count, IOL power calculation, dilated exam to rule out retinal or glaucoma issues.
For this case, I repeated the measurements about 5 times because some values weren't consistent across machines. We don't proceed until the numbers agree.
🔬 In the OR
The incision is under 3 mm (mine is 2.4 mm), no sutures needed. But even the incision angle matters because it affects post-op astigmatism.
Using a tiny vibrating tip at ultrasonic frequency to break up and remove the cloudy lens, while keeping energy as low as possible to protect the corneal cells.
I use a digital marker (CALLISTO eye) to plan the incision, capsulorhexis, and toric lens axis, all projected onto the eye in real time.
📊 After surgery
Follow-up at day 1, week 1, month 1, 3, 6, and 12. I track the refractive outcome and back-calculate to refine my lens formula for the next patient.
Post-op week 1: VA 20/25+2 both eyes, reading J1+ at 30-35 cm. Planned axis off by only 1.2°.
The surgery may be quick, but good outcomes come from careful planning before, precision during, and thorough follow-up after.
Doctor Bond
#หมอบอนด์จักษุแพทย์ #ต้อกระจก #ผ่าตัดต้อกระจก #จักษุแพทย์ #สุขภาพตา
