11/05/2026
🙌🏻
การดูแลผู้ป่วยให้อาหารทางสายหน้าท้อง(PEG)
PEG คืออะไร🔍
PEG (Percutaneous Endoscopic Gastrostomy) คือการใส่สายให้อาหารผ่านทางหน้าท้องเข้าสู่กระเพาะอาหาร เหมาะสำหรับผู้ที่ไม่สามารถรับประทานอาหารทางปากได้เพียงพอ ลดความเสี่ยงการสำลักอาหารเข้าปอด และเพิ่มคุณภาพชีวิตผู้ป่วยที่ไม่สามารถรับประทานเองได้
🍱ชนิดอาหารที่ให้ผ่านสาย PEG
🕹️อาหารสูตรสำเร็จ (Commercial Formula): ผลิตโดยบริษัทอาหารทางการแพทย์ มีสารอาหารครบถ้วน มีสูตรทั่วไป และสูตรเฉพาะโรค ทั้งชนิดผง และชนิดน้ำ แนะนำให้เลือกใช้ตามคำแนะนำของแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร
🕹️อาหารปั่นผสม (Blenderized Diet): อาหารที่ญาติผู้ป่วยเตรียมได้เอง ตามสูตรที่โรงพยาบาลแนะนำ แนะนำใช้ได้ตามคำแนะนำของแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร โดยต้องระวังเรื่องความสะอาดทุกขั้นตอนการเตรียม และการให้ เพื่อป้องกันการปนเปื้อนเชื้อโรค บางสูตรอาจจะมีความข้นหนืดทำให้ไหลผ่านสายได้ช้า หากพบปัญหาอาหารปั่นผสมข้นหนืดมาก สามารถขอคำแนะนำในการปรับสูตรอาหารจากนักกำหนดอาหารที่สอนการทำอาหารได้
ขั้นตอนการให้อาหารผ่านสาย PEG
1️⃣จัดท่าให้ผู้ป่วย นอนศีรษะสูง 30-45 องศา หรือนั่ง ระหว่างให้อาหาร และภายหลังอาหารหมด 1 ชั่วโมง
2️⃣ล้างมือให้สะอาด ทุกครั้งก่อนเตรียมและให้อาหาร
3️⃣เตรียมอาหารที่ให้ ตามคำแนะนำของโรงพยาบาล
4️⃣ตรวจสอบตำแหน่งสาย PEG อยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้องไม่เลื่อนหลุด
5️⃣ให้อาหารผ่านทางสาย PEG ตามคำแนะนำของโรงพยาบาล เริ่มจากให้อาหารช้าๆ ถ้าผู้ป่วยรับได้ดี สามารถปรับเวลาที่ให้อาหารประมาณ 15–30 นาทีได้
6️⃣ให้น้ำสะอาดทางสาย PEG ปริมาณตามที่โรงพยาบาลแนะนำ ก่อนและหลังให้อาหาร และหลังให้ยาทุกครั้ง เพื่อป้องกันสายอุดตัน
การทำแผลและการดูแลสาย PEG แนะนำทำแผลวันละครั้ง ตามคำแนะนำของโรงพยาบาล
♦️นำผ้าก๊อสออก และตรวจดูว่าแผล มีการอักเสบ บวม แดง มีหนอง หรือไม่ หากมีควรปรึกษาแพทย์
♦️ทำความสะอาดรอบแผลด้วยสำลีชุบน้ำเกลือหรือน้ำต้มสุกจนแผลสะอาด ก่อนใส่ผ้าก๊อสให้ขยับสายขึ้นลงเล็กน้อย และหมุนสาย 360 องศา 1 รอบ เพื่อป้องกันสายติดกับผนังหน้าท้องด้านใน แล้วจึงใส่ผ้าก๊อส
♦️สาย PEG แบบที่มีสายยาวออกมา ต้องติดพลาสเตอร์ยึดสายให้ตั้งฉากกับผนังหน้าท้องเสมอ
♦️สังเกตแผ่นยึดสายด้านนอก ต้องไม่ติดกับผนังหน้าท้อง ควรมีระยะห่างประมาณ 3-5 มิลลิเมตร ถ้าพบว่าติดกับผนังหน้าท้องควรปรึกษาแพทย์
♦️หากผ้าก๊อสเปียกชื้น แนะนำให้เปลี่ยนแผลทันที
🔔สรุป
การให้อาหารผ่านทางสายหน้าท้อง (PEG) เป็นวิธีที่ช่วยให้ผู้ป่วยที่ไม่สามารถรับประทานอาหารเองได้รับสารอาหารอย่างปลอดภัยและเพียงพอ การดูแลที่ถูกต้องจะช่วยลดภาวะแทรกซ้อนและเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยได้อย่างมาก
เอกสารอ้างอิง
1.Warodomwichit D, Yamwong P, Hongsprabhas P, Chittawattanarat K, Angkatavanich J, Pisprasert V, et al. Thai clinical practice recommendations for nutritional management in adult hospitalized patients 2017 Part 1: Enteral nutrition (Recommendation 1–4). Thai JPEN. 2019;27(1):24
2.Fessler TA, Epp L. Home tube feeding with blenderized foods. Oley Foundation. 2025.
3.Tae CH, Lee JY, Joo MK, Park CH, Gong EJ, Shin CM, et al. Korean Society of Gastrointestinal Endoscopy Task Force on Clinical Practice Guidelines. Clinical practice guidelines for percutaneous endoscopic gastrostomy. Clin Endosc. 2023;56(4):391 408.
บทความโดย พว.ส่งศรี แก้วถนอม
จัดทำโดยคณะอนุกรรมการสื่อสารองค์กรสมาคมผู้ให้อาหารทางหลอดเลือดดำและทางเดินอาหารแห่งประเทศไทย
#ให้อาหารทางสายที่บ้าน #อาหารทางสาย #อาหารสายยาง #การพยาบาล #พยาบาลวิชาชีพ #พยาบาลโภชนบำบัด #โภชนบำบัด
