25/05/2026
😊โรคไข้กาฬหลังแอ่น (Meningococcal Disease)😊
ข้อมูลโดย นพ. พาสุข สิทธิโลก
แพทย์ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านโรคติดเชื้อ ยาปฏิชีวนะ วัคซีน และอายุรกรรมทั่วไป
---
🔎1. โรคไข้กาฬหลังแอ่นคืออะไร?
โรคนี้เกิดจากเชื้อแบคทีเรียที่ชื่อว่า Neisseria meningitidis ซึ่งสามารถก่อให้เกิดการติดเชื้อรุนแรงได้ 2 รูปแบบหลัก คือ:
• เยื่อหุ้มสมองอักเสบ: มีไข้สูง ปวดศีรษะรุนแรง และ คอแข็ง (Stiff neck)
• การติดเชื้อในกระแสเลือด: เชื้อปล่อยพิษทำให้เลือดออกใต้ผิวหนัง เห็นเป็นจุดเลือดออกหรือปื้นม่วงคล้ำคล้ายรอยจ้ำ ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะช็อกและอวัยวะล้มเหลวได้
ทำไมถึงชื่อ "หลังแอ่น"? ในอดีตเมื่อเกิดเยื่อหุ้มสมองอักเสบรุนแรง ผู้ป่วยจะมีอาการเกร็งของกล้ามเนื้อหลังจนตัวดัดโค้งไปด้านหลัง จึงเป็นที่มาของชื่อโรคนั่นเองครับ
🔎2. การติดต่อและอาการที่ต้องเฝ้าระวัง
เชื้อนี้ติดต่อผ่าน ละอองฝอยน้ำมูก น้ำลาย จากการไอ จาม หรือการจูบ โดยอาการมักจะเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วภายใน 2-10 วันหลังได้รับเชื้อ:
1. ไข้สูงหนาวสั่นอย่างเฉียบพลัน
2. ปวดศีรษะอย่างรุนแรงและอาเจียน
3. มีผื่นแดงหรือจุดเลือดออกตามตัว
4. ซึม สับสน หรือชัก
---
🔎3. วัคซีนป้องกันโรคไข้กาฬหลังแอ่น
ปัจจุบันวัคซีนที่นิยมใช้และครอบคลุมที่สุดคือ วัคซีนชนิดป้องกันเชื้อได้ 4 สายพันธุ์หลัก คือ A, C, W, และ Y และวัคซีนสำหรับป้องกันสายพันธุ์ B
🔎ข้อบ่งชี้ในการฉีดวัคซีน
เนื่องจากโรคนี้ไม่ได้พบบ่อยเท่าไข้หวัดใหญ่ แต่มีความรุนแรงสูง แพทย์จึงแนะนำการฉีดวัคซีนในกลุ่มดังนี้
🔎นักเรียน/นักศึกษา ผู้ที่จะไปศึกษาต่อในต่างประเทศ (เช่น อเมริกา, อังกฤษ, ยุโรป) ซึ่งมักเป็นข้อบังคับของสถานศึกษา
🔎ผู้แสวงบุญ ผู้ที่จะเดินทางไปประกอบพิธีฮัจญ์หรืออุมเราะห์ ณ ประเทศซาอุดีอาระเบีย (บังคับฉีดก่อนเดินทาง)
🔎ผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง ผู้ที่ไม่มีม้าม, ม้ามทำงานไม่ปกติ หรือผู้ติดเชื้อ HIV
🔎บุคลากรเฉพาะทาง เจ้าหน้าที่ห้องแล็บที่ต้องสัมภัสเชื้อ หรือผู้ที่จะเดินทางไปในพื้นที่ระบาด (African Meningitis Belt)
🔎4. การดูแลตัวเองและการป้องกัน
นอกจากการฉีดวัคซีนแล้ว การดูแลสุขอนามัยพื้นฐานยังคงสำคัญที่สุดครับ:
• ไม่ใช้ของส่วนตัวร่วมกัน: เช่น แก้วน้ำ ช้อน ส้อม หรือหลอดดูดน้ำ
• หลีกเลี่ยงที่แออัด: ในช่วงที่มีการระบาด หรือหากต้องไปควรสวมหน้ากากอนามัย
• รักษาสุขภาพให้แข็งแรง: พักผ่อนให้เพียงพอเพื่อให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงานได้เต็มที่
• หากมีการสัมผัสโรคไข้กาฬหลังแอ่น ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับยาปฏิชีวนะเพื่อป้องกันการติดเชื้อโดยเร็วที่สุดภายใน 1-14 วัน โดยไม่สนว่าได้รับวัคซีนมาก่อนหรือไม่
สรุป: แม้โรคไข้กาฬหลังแอ่นจะดูน่ากลัว แต่ป้องกันได้ด้วยวัคซีนและการรักษาสุขอนามัย หากคุณมีแผนจะเดินทางไปต่างประเทศหรืออยู่ในกลุ่มเสี่ยง การปรึกษาแพทย์เพื่อรับวัคซีนคือการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุดครับ
---
บทความนี้เป็นบทความทางการแพทย์ทั่วไป หากต้องการข้อมูลเพิ่มเติมแนะนำให้เข้าพบการวินิจฉัยจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ หรือเข้ารับการวินิจฉัยที่ ศูนย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ หรือ โทร. 053-936900 ถึง 1 หรือติดต่อทาง Line
#ศูนย์ศรีพัฒน์
